Bhrợ têng du lịch đoọng zư lêy văn hoá – Râu đêêc năc cr’noọ lâng công năc bh’rợ âng ađoo Bí thư Chi bộ cr’noon Giàn Bí, chr’val Hòa Bắc, chr’hoong Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng ơy lâng xoọc bhrợ têng đoọng zư lêy văn hoá ty đanh âng đhanuôr Cơ Tu.

N’niên lâng dưr pậ banh coh cr’noon Giàn Bí, chr’val Hoà Bắc, coh toor k’ruung Cu Đê, zr’lụ vêy cruung đác la liêm pr’hay đh’rưah lâng đợ t’nơợt, pr’hát xay moon râu liêm crêê âng acoon manuyh. Năc tơợ bêl dzợ k’tứi, ađoo pân juyh Đinh Văn Như vêy cr’noọ năc bhrợ du lịch đoọng zư lêy văn hoá đhanuôr Cơ Tu. Cr’noọ cr’niêng n’năc ting ađoo coh c’xêê c’moo tước bêl cr’chăl đăn đâu, vêy chính quyền vel đong zup zooi, anoo Như k’rong bhrợ têng du lịch homestay. Anoo Đinh Văn Như xay truih, coh pazêng c’moo đăn đâu, ta mooi tước la lêy, du lịch Hoà Bắc ting t’ngay bâc lâh mơ. C’moo 2018, xang bêl bhrợ têng liêm choom muy bơr tour du lịch m’bứi t’ngay, anoo Như năc bhrợ têng tổ hợp tác du lịch bhươl cr’noon đoọng n’jưah vêy p’xoọng bh’rợ tr’nêng, pa dưr thu nhập đoọng ha đhanudr, n’jưah ting zư lêy môi trường: “Lêy râu liêm crêê âng vel đong, acu năc ta đang moon bhrợ têng tổ hợp tác du lịch bhươl cr’noon. C’moo 2018, tơợ bêl bhrợ têng bơr pêê tour lêy vel đong năc choom đoọng bhrợ pa dưr du lịch. Tu cơnh đêêc, acu ơy bhrợ têng bh’rợ xay moon ooy chr’val, ooy chr’hoong. T’cooh xa nay lêy liêm choom tơợ pazêng bh’rợ tr’nêng âng đay bhrợ têng năc apêê đoo k’rang zup zooi. C’moo 2019 acu bhrợ têng zr’lụ đhêy ăt lâng zr’lụ đương hơnh deh ta mooi, vel đong zup zooi 400 ức đồng, c’la cu đươi 100 ức đồng. Tơợ đêêc, ta mooi tước lêy k’ruung, tọm đác lâng ting bhrợ ooy pazêng bh’rợ tr’nêng râu lơơng.”

Đh’rưah lâng râu liêm choom âng du lịch chô đơơng, ta mooi tước la lêy ooy Hoà Bắc bấc lâh mơ ơy bhrợ t’vaih rau căh liêm crêê ôi môi trường coh đâu. Râu k’rang lâh mơ, đhr’năng ting xay bhrợ ooy bha lang k’tiêc ting t’ngay đhậu bhưah lâh mơ ơy công xoọc bhrợ ha văn hoá ty đanh âng đhanuôr Cơ Tu ăt lâng đhr’năng choom dưr bil. Tu cơnh đêêc, coh pazêng tour lướt la lêy Hoà Bắc, anoo Như năc xay bhrợ đh’rưah đợ bh’rợ văn hoá bhiệc bhan âng đhanuôr Cơ Tu. Tơợ đêêc, n’jưah bhrợ ha tour du lịch p’xoọng râu pr’hay, n’jưah bhrợ p’xoọng bh’rợ tr’nêng, pa dưr thu nhập đoọng ha đhanuôr. Chr’năp bhlâng, tơợ đêêc năc choom xay p’căh văn hoá Cơ Tu tước ooy ta mooi ch’ngai đăn. A noo Đinh Văn Như xay moon, pa dưr du lịch pa têệt lâng bh’rợ zư lêy văn hoá lâng zư lêy cruung đác năc bh’rợ chr’năp lâng ng’xay bhrợ đh’rưah: “Tu crêê tước âng văn hoá tơợ lơơng; râu bơr năc pr’ăt tr’mông âng đhanuôr dzợ bâc râu zr’năh k’đhap năc văn hoá âng đhanuôr Cơ Tu coh đâu ting t’ngay u bil. Acu kiêng đươi tơợ du lịch bhươl cr’noon n’nâu năc đoọng pa dưr cớ văn hoá. Tu cơnh đêêc, n’jưah pa dưr du lịch, n’jưah bhrợ t’vaih bh’rợ tr’nêng, pa dzooc thu nhập ha đhanuôr n’jưah zư lêy văn hoá năc bh’rợ chr’năp pa bhlâng.”

Ta mooi tước lâng crâng k’coong Hoà Bắc năc đh’rưah ăt, đh’rưah cha lâng đhanuôr coh đâu, bơơn lêy râu liêm pr’hay âng crâng k’coon, cha đợ chr’na đha năh la lay âng đhanuôr Cơ Tu; bơơn ộm zợ buah a rong âng apêê pân juyh, pân đil ting tân tung, da dặ đhị bha nụ oih… Pazêng cr’noọ bh’rợ n’nâu n’leh tơợ cr’noọ cr’niêng kiêng zư ođức văn hoá âng ađoo Bí thư chi bộ cr’noon lứch loom lâng vel đong lâng văn hoá ty đanh âng Cơ Tu. Coh pazêng pr’họp lâng đhanuôr cr’noon Giàn Bí, t’cooh bhươl Bùi Văn Siêng ta luôn xay moon ooy anoo Đinh Văn Như đoọng zập ngai học tập lâng ting bhrợ têng. T’cooh Siêng xay moon, anoo Như căh muy manuyh Bí thư đa đơơh, l’lăm xay bhrợ coh pazêng xa nay bh’rợ âng vel đong, ting n’năc năc dzợ manuyh pân k’noọ, pân bhrợ têng, pa hbhlâng năc coh bh’rợ xay moon cr’noọ bh’rợ bhrợ têng du lịch đh’rưah lâng zư lêy văn hoá chr’năp pr’hay âng đhanuôr Cơ Tu. Đươi vêy cơnh đêêc, bâc bh’rợ văn hoá, bhiệc bhan lâng pazêng bhươl cr’noon ty đanh âng đhanuôr cơnh t’taanh, taanh n’đooh a dooh, n’đhưưng n‘toong… ting t’ngay vêy ha dưr: “Anoo Như năc đợ manuyh vêy cr’noọ bhrợ kinh tế. Azi lêy ađoo bhrợ du lịch đh’rưah lâng bh’rợ zư lêy văn hoá đnga đhanuôr năc crêê liêm pa bhlâng. Hân đhơ trơ vâng lâng bh’rợ tr’nêng âng bhươl cr’noon cơnh đêêc năc ađoo dzợ p’loon pa dưr kinh tế cơnh đêêc, acu lêy pa bhlâng liêm choom. Coh bh’rợ tr’nêng năc tơợ p’rá xa nay, tước ooy bh’rợ tr’nêng ađoo năc vêy đhanuôr lâng chính quyền haanh deh.”

T’cooh Bùi Nam Dũng, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Hoà Vang xay moon, bh’rợ homestay âng a noo Đinh Văn Như năc vêy ta xay moon ooy bh’rợ: Bhrợ pa dưr bh’rợ tr’nêng du lịch bhươl cr’noon pa têệt lâng bh’rợ zư lêy văn hoá truyền thống âng manuyh Cơ Tu đhị cr’noon Tà Lang- Giàn Bí, chr’val Hoà Bắc, chr’hoong Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng tước c’moo 2020: “Chr’hoong công cơnh thành phố xoọc bhrợ têng bâc c’lâng bh’rợ, chính sách đoọng đhanuôr t’bhlâng bhrợ têng, chr’năp bhlâng năc ooy du lịch. Xoọc đâu anoo Đinh Văn Như năc manuyh liêm choom. Anoo xoọc k’rong bhrợ pa dưr bh’rợ du lịch crâng k’coong đhị bhươl cr’noon. Tơợ đêêc n’jưah bhrợ t’vaih p’xoọng bh’rợ tr’nêng, n’jưah pa dưr thu nhập, n’jưah đoọng zư lêy văn hoá ty đanh âng đhanuôr Cơ Tu. Chr’hoong Hoà Vang lâng thành phố Đà Nẵng công xoọc zup zooi đhanuôr pa dưr du lịch đươi tơợ pazêng đề án ơy ta bhrợ pa dưr liêm choom cơnh: Gươl, pa choom bh’rợ tr’nêng ty đanh, pa dưr du lịch… Tơợ bh’rợ âng anoo Như năc bhrợ chr’va coh bhươl cr’noon.”

Kiêng zư lêy văn hoá âng đhanuôr Cơ Tu, căh cơnh lơơng liêm choom lâh mơ năc đoỌng pazêng râu đơ chr’năp n’năc ăt đh’rưah lâng đhanuôr. Lâng cr’noọ cơnh đêêc, Bí thư Chi bộ cr’noon Giàn Bí, chr’val Hoà Bắc, chr’hoong Hoà Vang Đinh Văn Như ơy lâng xoọc zư lêy pa dưr râu chr’năp văn hoá ty đanh âng đhanuôr đay đươi tơợ bh’rợ pa dưr du lịch./.

Người Bí thư Chi bộ Cơ Tu

tâm huyết với văn hóa truyền thống

                                                          PV/VOV-Miền Trung

 Làm du lịch để bảo tồn văn hóa- Đó là tâm huyết và cũng là cách mà Bí thư Chi bộ thôn Giàn Bí, xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng đã và đang thực hiện nhằm bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu.

 Sinh ra và lớn lên ở thôn Giàn Bí, xã Hòa Bắc, bên sông Cu Đê, nơi có cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp cùng những điệu múa, câu hát dân ca thấm đậm tình người. Ngay từ bé, chàng trai Đinh Văn Như đã ấp ủ giấc mơ làm du lịch để bảo tồn văn hóa dân tộc Cơ Tu. Giấc mơ ấy lớn dần theo năm tháng cho đến thời gian gần đây, được chính quyền địa phương khuyến khích, hỗ trợ, anh Như quyết định đầu tư làm du lịch homestay. Anh Đinh Văn Như chia sẻ, những năm gần đây, khách đến tham quan, du lịch Hòa Bắc ngày một đông. Năm 2018, sau khi thực hiện thành công một số tour du lịch ngắn ngày hiệu quả cao, anh Như quyết định thành lập tổ hợp du lịch cộng động vừa để tạo thêm công ăn việc làm, tăng thu nhập cho bà con, vừa góp phần bảo vệ môi trường: “Nhận thấy tiềm năng của địa phương, tôi khởi xướng thành lập tổ hợp tác du lịch cộng. Năm 2018, qua tổ chức vài tour thấy địa phương có tiềm năng để  phát triển du lịch. Bởi vậy tôi đã làm phương án, kế hoạch trình lên xã, lên huyện. Lãnh đạo thấy hiệu quả từ những việc mình làm đã quan tâm, hỗ trợ . Năm 2019 tôi xây dựng điểm lưu trú và nơi tiếp khách, địa phương hỗ trợ 400 triệu đồng, bản thân tôi bỏ ra hơn 100 triệu nữa. Từ đó đưa khách đi tham quan sông, suối và tham gia các dịch vụ khác”

Bên cạnh những mặt tích cực mà du lịch mang lại, sự gia tăng lượng khách đến với Hòa Bắc đã tác động không nhỏ đến môi trường sinh thái nơi đây. Đáng ngại hơn, sự hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng cũng đã và đang làm cho văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu đứng trước nguy cơ bị mai một. Vì vậy, trong các tour tham quan Hòa Bắc, anh Như đều lồng ghép các hoạt động sinh hoạt văn hóa lễ hội của đồng bào Cơ Tu. Qua đó, vừa làm cho các tour du lịch thêm phần phong phú, hấp dẫn, vừa tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho bà con. Đặc biệt là qua đó quảng bá văn hóa Cơ Tu đến với du khách gần xa. Anh Đinh Văn Như cho rằng, phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa và bảo vệ cảnh quan thiên nhiên là việc làm rất cần thiết và luôn phải song hành: “Do tác động của văn hóa bên ngoài; thứ hai là cuộc sống của bà con còn khó khăn nên văn hóa của đồng bào Cơ Tu nơi đây bị mai một dần. Tôi muốn thông qua du lịch cộng đồng này để khôi phục lại văn hóa. Vì thế, vừa phát triển du lịch, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân vừa bảo tồn văn hóa là việc làm rất cần thiết.”

Du khách lên với núi rừng Hòa Bắc sẽ được cùng ăn, cùng ở với người dân bản địa, được đắm mình giữa hương sắc tươi đẹp của núi rừng, thưởng thức những món ẩm thực riêng có của đồng bào Cơ Tu; chếnh choáng bên ché rượu cần cùng các chàng trai, cô gái múa điệu tâng tung da dă bên đống lửa bập bùng…Tất cả những ý tưởng này xuất phát từ mong muốn được lưu giữ bảo tồn văn hóa của người Bí thư chi bộ thôn nặng tình với quê hương và văn hóa truyền thống Cơ Tu. Tại các cuộc họp với bà con thôn Giàn Bí, già làng Bùi Văn Siêng thường nêu gương anh Đinh Văn Như  để mọi người học tập và noi theo. Già Siêng cho rằng, anh Như không chỉ là người Bí thư năng nổ, tiên phong trong các phong trào tại địa phương, mà còn là người dám nghĩ, dám làm, nhất là trong việc đưa ra ý tưởng phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa đặc sắc của đồng bào Cơ Tu. Nhờ đó, nhiều hoạt động văn hóa, lễ hội và các làng nghề truyền thống của đồng bào như đan lát, dệt thổ cẩm, trình diễn cồng chiêng…dần được hồi sinh: “Anh Như là người có chí làm kinh tế. Chúng tôi thấy hướng anh ấy làm du lịch gắn với bảo tồn văn hóa của đồng bào mình là rất đúng. Mặc dù bận nhiều công việc thôn, xóm như thế mà anh vẫn tranh thủ phát triển kinh tế như vậy tôi thấy là rất tích cực. Trong công việc thì từ lời ăn đến tiếng nói của anh đều rất được lòng bà con và chính quyền”

Ông Bùi Nam Dũng, Phó Chủ tịch UBND huyện Hòa Vang cho biết, mô hình homestay của anh Đinh Văn Như được đưa vào Đề án “Xây dựng mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống người Cơ Tu tại thôn Tà Lang-Giàn Bí, xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng đến năm 2020”: “Huyện cũng như thành phố đang thực hiện nhiều chủ trương, chính sách để đồng bào vươn lên, đặc biệt là về du lịch. Hiện anh Đinh Văn Như là một điển hình. Anh đang đầu tư phát triển mô hình du lịch sinh thái cộng đồng tại nhà. Thông qua đó vừa tạo thêm việc làm, tăng thu nhập, vừa để bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu. Huyện Hòa Vang và thành phố Đà Nẵng cũng đang hỗ trợ người dân phát triển du lịch thông qua các đề án đã ban hành như phục hồi hệ thống nhà Gươl,đào tạo nghề truyền thống, phát triển du lịch…Từ mô hình của anh Như sẽ lan tỏa rộng trong cộng đồng.”

Muốn bảo tồn văn hóa của đồng bào Cơ Tu, không có cách nào tốt hơn là để các giá trị đó sống trong công đồng. Với suy nghĩ đó, Bí thư Chi bộ thôn Giàn Bí, xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang Đinh Văn Như đã và đang nỗ lực gìn gìn, bảo tồn và phát huy giá trí văn hóa truyền thống của đồng bào mình thông qua phát triển du lịch./.

Ảnh: Báo SGGP

 

 

 

  

 

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn