P'cắh cóh t'ngay: 31/12/2020

 

Lấh 2 c’xêê hanua, diịc điêl anoo Lê Cao Cường, cóh vel 2, chr’val Trà Leng ắt ma mung cóh acoon pợ k’tứi. 2, 3 zệt ta la tôn ty, lâng m’bứi t’noọl bơơn chơớih pay cóh k’ruung... bhrợ pa dưr acoon pợ lêy ặt g’đêl p’răng boo âng diịc điêl manứih Mơ Nông đha rứt zr’nắh nâu. Tơợ mưy pr’loọng đông vêy pr’ắt tr’mung z’zăng, vêy râu cha râu đợc, nắc cắh ha mơ đenh, gr’lúh boo túh t’mêê đâu bhrợ đông t’coóh zêng bil pất, cắh râu rị dzợ váih. Hân đhơ cơnh đêếc, đhị râu zr’nắh k’đhạp nâu, bơơn râu zooi zúp âng chính quyền vel đông lâng đhanuôr zâp đắh, zr’nêệ âng anhi diịc điêl p’niên manứih Mơ Nông nắc dưr jông cát cớ. anoo Lê Cao Cường moon, cung cơnh bấc đhanuôr Mơ Nông lơơng, bêl ahay anoo Cường nắc buôn bhrợ đông đăn acoon tâm. Hân đhơ cơnh đêếc, xang bêl lêy gr’lúh túh ga mắc, anoo Cường nắc tơợp k’rang lấh mơ ooy đắh têêm ngăn ha pr’loọng đông: “Acu ặt cóh đâu cung k’rang, bêl boo ngân nắc dưr mứt cóh lơơng, đơơng k’điêl k’coon. Chính quyền vel đông zooi zúp ha zi bhrợ đông, bhrợ p’loọng nắc ting lêy ặt đhị apêê moon, cắh dzợ vêy đhị k’tiếc lơơng đoọng ặt.”

Đợ t’ngay lứch c’moo, đhị bha nụ Ông Sinh, vel 1, chr’val Trà Vân, pr’ắt bh’rợ lêy bhrợ pa dưr đông ặt đoọng ha 38 pr’loọng đhanuôr hr’cấh ha voóh k’tiếc cung xoọc bơơn lêy bhrợ đấh hân. Bấc c’bhúh đha đhâm c’moor cóh vel đông t’bhlâng zooi zúp đhanuôr bhrợ pa dưr đông. Chô ắt đhị đhăm k’tiếc t’mêê, pr’loọng đông amoó Đinh Thị Nguyệt xoọc pazưm bhrợ đông zr’nêệ lâng phòng ặt đoọng ha k’coon. Đoọng vêy bơơn đhị k’tiếc liêm bhrợ pa dưr đông cơnh xoọc đâu, amoó Nguyệt năl ơn chính quyền vel đông, zâp apêê anoo bộ đội, đhanuôr cóh vel đông ơy pazưm têy zooi zúp pr’loọng đông. Amoó Nguyệt bhui har moon: “Tr’nơợp lêy chô cóh đâu zr’nắh k’đhạp bhlâng, vêy bơơn chính quyền vel đông k’rang lêy, nắc cung z’zăng lấh mơ. Tết nâu nắc têêm ngăn lấh, doọ dzợ k’rang k’pân cơnh l’lăm. Pr’loọng đông zi nắc t’bhlâng lấh mơ dzợ đoọng vêy đông têêm ngăn lấh lâng hơnh déh tết c’moo đâu têêm ngăn, liêm zâp lấh.”

Đhị chr’val Trà Vân, Trà Don, Trà Leng âng chr’hoong Nam Trà My moon lalay, zâp chr’hoong k’coong ch’ngai Quảng Nam moon zr’nưm, xoọc đâu bhiệc chấc lêy k’tiếc, bhrợ pa dưr vel bhươl, bhrợ đông xang t’mêê ha đhanuôr zr’lụ hr’cấh ha voóh bơơn xay bhrợ ting 3 c’lâng: Kinh nghiệm âng t’coóh vel, xay moon đợ mơ têêm ngăn âng đông khoa học lâng râu k’đươi moon bhrơợng k’rơ âng chính quyền vel đông. Ting cơnh t’coóh vel Đinh Văn Thắng cóh chr’val Trà Vân, đhị râu k’rang k’pân tu hr’cấh ha voóh k’tiếc, bhiệc Nhà nước k’đươi moon đhanuôr tơơi ắt đhị lơơng nắc đhanuôr zêng đươi xơợng. Ting cơnh j’niêng cr’bưn, đhanuôr cung bhuốih a’bhô dang, zước nhăn râu zooi zúp vel đông vêy đhị ặt têêm ngăn, hơnh déh tết bhui har: “K’rong pazưm zâp c’la đông lêy lướt bhuốih nhăn k’tiếc, xang nặc n’tóh a’ham a’ọc, a’tứch đoọng đhanuôr ắt mamung têêm ngăn, bhui har hơnh déh ha pruốt t’mêê, nhà nước zooi zúp liêm zâp pr’ắt tr’mung têêm ngăn.”

T’coóh Trần Văn Mẫn, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam moon, vel đông xoọc t’bhlâng k’rong pazưm zâp pr’đươi pr’lướt, ma nứih pa bhrợ lêy bhrợ pa liêm k’tiếc ắt, lâng k’đươi moon zâp đắh lêy zooi zúp bhrợ pa dưr đông t’mêê ha đhanuôr, zâp ngai đhanuôr zr’lụ hr’cấh ha voóh k’tiếc nắc lêy vêy đông t’mêê đoọng hơnh déh Tết Nguyên đán nâu: “Tết nâu lâng zr’lụ đhanuôr ắt cóh vel 1, Trà Leng nắc 51 pr’loọng nâu zêng váih đông ặt l’lăm tết. Têêm ngăn ặt ch’ngai da ding bha đưn, ch’ngai tâm k’ruung lâng ch’ngai đhị hr’cấh ha voóh. Đông ặt têêm ngăn lâng zư đợc cơnh pr’hoọm văn hoá âng đhanuôr cóh đâu.”

Cr’noọ bh’rợ “đông ặt têêm ngăn, vel bhươl k’bhộ liêm” cắh cậ “đhị ặt têêm ngăn”... xoọc đâu bơơn xay moon bấc lấh cóh zr’lụ hr’cấh ha voóh da ding Quảng Nam. Lâng râu moót bhrợ bhrơợng k’rơ âng chính quyền vel đông, râu dưr zi lấh zr’nắh k’đhạp âng đhanuôr zr’lụ hr’cấh ha voóh da dung, rơơm kiêng đhanuôr zr’lụ da ding k’coong Nam Trà My nắc vêy mưy tết têêm ngăn, bhui har đhị vel bhươl t’mêê./.

 

Nhà an toàn cho tết ở vùng sạt lở Nam Trà My

 CTV Tấn Sĩ

Sau những đau thương mất mát do thiên tai lũ dữ gây ra, được sự quan tâm của Đảng và Chính phủ, sự chung tay góp sức của cả cộng đồng, cuộc sống của bà con vùng sạt lở đang dần ổn định. Những ngày này, chính quyền và người dân các huyện miền núi Quảng Nam đang dồn sức để làm nhà, ổn định đời sống. Với quan điểm “nơi ở mới phải đảm bảo an toàn, không lo sạt lở đất”…các làng tái định cư dần hình thành, đảm bảo cho bà con thiểu số vùng cao đón một cái tết yên vui và an toàn.

Hơn hai tháng qua, vợ chồng anh Lê Cao Cường ở thôn 2 xã Trà Leng tá túc trong căn lều tạm bợ. Vài chục tấm tôn cũ, cùng ít cây cột kèo vớt được ở dòng sông… trở thành nơi che nắng, che mưa của vợ chồng người đàn ông Mơ Nông nghèo khó này. Từ một hộ gia đình khá giả, có của ăn của để trong làng, vây mà chỉ trong phút chốc cơn lữ dữ, vợ chồng anh đã trở thành kẻ trắng tay. Thế nhưng trong bộn bề gian khó, được sự cưu mang giúp đỡ của chính quyền địa phương và cộng đồng xã hội, cái bếp của đôi vợ chồng trẻ người Mơ Nông đã đỏ lửa trở lại. Anh Lê Cao Cường chia sẻ, Cũng như nhiều bà con Mơ Nông khác, trước đây, anh Cường có thói quen làm nhà sát dòng suối. Thế nhưng, sau khi tận mắt chứng kiến trận lũ kinh hoàng, anh Cường bắt đầu lo xa hơn về sự an toàn cho cả gia đình: Mình ở đây cũng lo, khi mưa to thì chạy qua bên kia ở, dẫn vợ con đi theo. Chính quyền địa phương giúp đỡ cho mình làm nhà, làm cửa thì mình theo họ thôi, chứ đâu còn đất nền làm nhà đâu.”

Những ngày cuối năm, tại nóc ông Sinh ở thôn 1, xã Trà Vân, không khí dựng nhà cho 38 hộ dân bị sạt lở đất cũng đang được tiến hành khẩn trương. Nhiều tốp thanh niên trong làng miệt mài giúp bà con dựng nhà . Dọn về làng mới sau khi nhà cửa bị vùi lấp, gia đình chị Đinh Thị Nguyệt đang tập trung làm bếp và phòng ở cho con nhỏ. Để có được mặt bằng sạch dựng nhà như hôm nay, chị Nguyệt rất biết ơn chính quyền địa phương, các anh bộ đội, bà con trong làng đã chung tay giúp đỡ gia đình. Chị Nguyệt rất vui cái bụng: “Khi ban đầu rời xuống đây rất khó khăn, rồi được chính quyền địa phương quan tâm, nên giờ cũng đở hơn. Tết này chắc sẽ vui vẻ hơn và ấm cúng hơn, không lo sợ như trước đây nữa. Gia đình tôi sẽ cố gắng hơn nữa để có cái nhà ấm cúng hơn và đón tết năm nay no đủ hơn và hạnh phúc hơn.”

Tại xã Trà Vân, Trà Don, Trà Leng của huyện Nam Trà My nói riêng, các huyện miền núi Quảng Nam nói chung, giờ đây việc tìm đất, lập làng, làm nhà mới cho bà con vùng sạt lở được triển khai theo 3 yếu tố: kinh nghiệm của già làng-đánh giá mức độ an toàn của nhà khoa học và sự chỉ đạo quyết liêt của chính quyền địa phương. Theo già làng Đinh Văn Thắng ở xã Trà Vân, trước những nguy hiểm rình rập do sạt lở núi, việc Nhà nước vận động nhân dân di dời đến nơi ở mới dân luôn đồng thuận. Theo phong tục, bà con cũng cúng giàng thần linh, cầu xin phù hộ cho dân làng có nơi ở mới an toàn, đón tết yên vui: “Tổng hợp cả chủ hộ phải đi cúng trước, xin đất đai, xin đồi cao, rồi đổ máu heo, gà để bà con mới sinh sống ổn định, cũng vui, đón xuân mới cũng cảm thấy vui, nhà nước hỗ trợ đầy đủ cho cuộc sống ổn định.”

Ông Trần Văn Mẫn, Phó Chủ tịch UBND huện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam cho biết, địa phương đang đang tập trung tối đa phương tiện, nhân lực san ủi mặt bằng, đồng thời huy động sức mạnh cộng đồng để dựng nhà mới cho dân với quyết tâm, tất cả bà con vùng sạt lở phải có nhà mới để đón tết Nguyên đán: “Tết này đối với khu dân cư tại thôn 1, Trà Leng 51 hộ dân này sẽ có nhà trước tết. Đảm bảo an toàn xa chân núi, xa dòng sông và cách xa vùng sạt lở. Nhà ở đảm bảo an toàn 3 cứng và giữ bản sắc văn hóa của đồng bào.”

Khái niệm “nhà an toàn, làng hạnh phúc” hay “vành đai an toàn”…giờ được nhắc nhiều hơn ở những vùng sạt lở núi Quảng Nam. Với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương, sự chung tay của cộng đồng xã hội và quan trọng hơn là ý thức vượt khó vươn lên của cư dân vùng sạt lở núi, hy vọng bà con vùng lở núi Nam Trà My sẽ có một cái tết yên vui, an toàn tại ngôi làng mới./.

 

 

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn