Nghị quyết số 24-NQ/TW t’ngay 12/3/2003 âng Hội nghị Trung ương g’luh t’pâl khoá IX ơy xay moon bâc bh’rợ xay bhrợ chính sách acoon coh đoọng nhâm mâng pazêng râu quyền âng đhanuôr acoon coh, râu đêêc nắc: Pa dưr zập prang chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội lâng an ninh – quốc phòng coh zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong; pa têệt râu dưr vaih âng kinh tế lâng bh’rợ bhr’lậ pazêng râu căh liêm crêê âng xã hội, xay bhrợ liêm choom chính sách acoon coh; t’bhlâng pa dưr, pa choom p’xoọng manuyh pa bhrợ; t’bhlâng bhrợ pa dưr apêê cán bộ manuyh acoon coh coh xa nay bh’rợ dưr vaih zazum âng đhanuôr acoon coh Việt Nam zazum.

 

 

N’đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu, râu liêm choom âng giáo dục, râu liêm choom âng manuyh pa bhrợ coh zr’lụ đhanuôr acoon coh dzợ bấc râu ta bhuch, đợ manuyh coh c’moo pa bhrợ vêy ta pa choom, năc đhiệp tợơ 5-20% (t’đui ooy acoon coh). Năc dzợ vêy muy c’bhuh đhanuôr acoon coh căh n’năl chữ căh cậ năc cớ căh n’năl chữ, đh’rưah lâng n’năc c’năl căh lâh năc pa xiêr đhr’năng đươi dua pazêng bh’nơơn bh’rợ ơy u vaih đh’rưah lâng pazêng cr’noọ xa nay ooy đợ quyền bha lâng. Dh’rưah lâng n’năc c’năl căh lâh năc bhrợ t’vaih đhr’năng ma zư lêy quyền lợi bha lâng âng acoon manuyh, quyền âng đhanuôr âng cha năc manuyh vêy pháp luật ơy đoọng công căh lâh tu đợ râu zr’năh âng pr’ắt tr’mông xã hội. 

Ting cơnh t’cooh Điểu Mưu – Phó Vụ trưởng Vụ địa phương II (Uỷ ban Acoon coh), đhị Tây Nguyên, đhr’năng apêê y, bác sĩ ngành Y tế pazêng tỉnh coh zr’lụ Tây Nguyên xoỌc n’jưah m’bứi, ta bhúch ooy manuyh pa bhrợ lâng căh lâh choom ooy bh’rợ tr’nêng. Vêy zr’lụ ch’ngai bha dăh, đhanuôr kiêng khám lêy đh’reh cr’ăy nắc lướt tước m’pâng t’ngay vêy tước ooy cơ sở y tế đăn bhlâng.

Đoọng bhr’lậ đhr’năng n’nâu, t’cooh Điểu Mưu xay moon, ngành Y tế pazêng tỉnh Tây Nguyên năc đơơh loon pazum lâng zập cấp chính quyền, đoàn thể xay bhrợ liêm choom coh bh’rợ bhrợ t’bhưah bh’rợ tr’nêng xay moon, khám lêy đh’reh cr’ăy coh tr’nơơp tơơp pay k’diic k’điêl doọ pay zên đoọng ha apêê ta đhâm c’mor manuyh acoon coh, lêy ađoo pân đil coh cr’chăl vêy a chăc k’đhap, ta luôn khám coh cr’chăl ăt a chăc k’đhap, p’xoọng đợ chất chr’năp đoọng ha ađoo k’căn năc manuyh acoon coh coh cr’chăl vêy a chăc k’đhap. Ting n’năc, Chính phủ năc pa chắp ch’mêệt lêy, bhr’lậ ting c’lâng bh’rợ pa dzooc đợ zên zup zooi apêê y tế, ađoo đương zup zooi pân đil n’niên k’coon  căh cậ ha apêê pân đil hộ sinh coh bhươl cr’noon, năc manuyh acoon coh, ta đang moon, p’too pa choom pr’loọng đong đhanuôr acoon coh ting đươi bảo hiểm y tế tự nguyện…

Ooy bh’rợ giáo dục, lâng đhr’năng pay pa chô ngân sách coh apêê tỉnh zr’lụ đhanuôr acoon coh năc căh zập đoọng đươi, zập c’moo năc dzợ đươi tợơ Chính phủ zooi đoọng, p’căn Lê Thị Thanh Xuân, đại biểu Quốc hội c’bhuh Đắc Lắc xay moon, pazêng bộ, ngành lâng pazêng vel đong pazêng zr’lụ âng Tây Nguyên năc xay bhrợ liêm choom pazêng c’lâng xa nay quy hoạch, bán trú coh pazêng chr’hoong đharựt, pa têệt lâng bh’rợ bhrợ têng đhr’đhuông trung học cơ sở, trung học phổ thông đhị pazêng trường n’nâu: “Acu ta đang moon Chính phủ lêy choom pa dzoóc zên k’rong bhrợ đoọng ha xa nay bh’rợ giáo dục đào tạo, tu pazêng vel đong coh zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong năc căh ơy vêy zập zên tợơ ngân sách pay, đươi năc zr’năh k’đhap pa bhlâng, pa bhlâng năc coh bh’rợ k’rong bhrợ pazêng râu pr’đươi đoọng ha giáo dục đào tạo crêê cơnh xăl t’mêê sách giáo khoa. Ting cơnh Nghị quyết 88 âng Quốc hội xay moon cr’noọ xa nay tước c’moo 2025 năc 100% đợ trường, lớp học vêy ta bhrợ têng nhâm mâng, ha dzợ đhr’năng nhâm mâng coh pazêng zr’lụ n’nâu m’bứi pa bhlâng lâng râu zazum coh prang k’tiêc k’ruung. Ha dang Chính phủ căh t’bhlâng bhrợ têng năc k’đháp đoọng crêê cơnh cr’noọ xa nay. Tu cơnh đêêc acu ta đang moon pazêng công trình đoọng ha giáo dục, zên k’rong bhrợ 100% tợơ zên k’rong bhrợ pa dưr âng ngân sách Trung ương.”

Đhị zr’lụ Tây Bắc, lâng đhr’năng c’lâng p’rang zr’năh k’đháp, đhanuôr ăt mamông căh mr’đhị, pr’đươi kinh tế - xã hội ếp năc đợ râu liêm choom âng manuyh pa bhrợ công êp bhlâng coh prang k’tiêc k’ruung. Ting cơnh t’cooh Đinh Văn Thơ, Phó Giám đốc Sở Lao động – Thương binh- Xã hội tỉnh Lào Cai, đoọng pa dưr dal râu liêm choom âng manuyh pa bhrợ coh zr’lụ đhanuôr acoon coh đhị Lào Cai, tơợ tr’nơớp c’moo tước nâu cơy, prang tỉnh Lào Cai ơy pa choom bh’rợ tr’nêng đoọng ha lâh 3 r’bhau cha năc manuyh pa bhrợ năc manuyh acoon coh. Dáp pazêng tợơ c’moo 2016- 2020 nắc vêy k’nặ 46 r’bhâu manuyh acoon coh ơy vêy ta pa choom bh’rợ tr’nêng. Đợ manuyh acoon coh vêy ting học bh’rợ tr’nêng bấc bhlâng năc acoon coh Mông, Tày, Dao, Dáy, Nùng… N’đhơ cơnh đêêc, muy bơr râu căh liêm choom âng manuyh pa bhrợ năc manuyh acoon coh căh ơy n’năl ghít, râu đêếc năc đhr’năng nhâm mâng, cr’noọ xay bhrợ lâng đhr’năng đươi xa nay bh’rợ căh ơy ghít. T’cooh Đinh Văn Thơ prá: “Coh bh’rợ pa bhrợ đhr’năng ta luôn, đhr’năng nhâm mâng năc đhanuôr acoon coh căh lâh k’rơ ooy xa nay bh’rợ n’nâu. Azi ting c’lâng năc, muy năc bêl ahêê p’too pa choom phổ thông coh trường, xang n’năc coh cơ sở giáo dục bh’rợ tr’nêng năc t’bhlâng pa choom ooy bh’rợ kỷ luật lao động đoọng manuyh acoon coh âng hêê năc bơơn đươi lâng ting t’ngay xăl đhr’năng pa bhrợ. Manuyh pa bhrợ nhăn đhêy bấc t’ngay năc bhrợ zr’năh k’đhap ooy bh’rợ tr’câl tr’bhlêy âng doanh nghiệp.”

Đoọng pa dưr râu liêm choom manuyh pa bhrợ năc manuyh acoon coh moon zazum, c’xêê 6/2020 Quốc hội ơy xay moon Nghị quyết xay moon c’lâng bh’rợ k’rong bhrợ cr’noọ xa nay âng k’tiêc k’ruung pa dưr kinh tế - xã hội zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong cr’chăl c’moo 2021 -2030. Nâu đoo năc pr’đơợ chr’nắp đoọng Chính phủ xay bhrợ pazêng xa nay bh’rợ pa dưr kinh tế - xã hội, pa dưr râu liem choom manuyh pa bhrợ zr’lụ đhanuôr acoon coh, da ding k’coong.

Ting cơnh Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Acoon coh Hoàng Thị Hạnh, bh’rợ pa choom bh’rợ tr’nêng đh’rưab lâng bhrợ t’vaih bh’rợ tr’nêng đoọng ha manuyh pa bhrợ coh zr’lụ Tây Bắc, Tây Nguyên lâng pazêng zr’lụ đhanuôr acoon coh prang k’tiêc k’ruung ơy chrooi đoọng chr’nắp pa bhlâng tước xa nay bh’rợ pa dưr kinh tế, xã hội âng pazêng vel đong. Tợơ bh’rợ pa choom bh’rợ tr’nêng năc ting pa xiêr đợ manuyh căh ma bh’rợ tr’nêng, pa dưr dal thu nhập, pa xiêr đharựt nhâm mâng, nhâm mâng râu têêm ngăn âng xã hội coh vel đong. “Nghị quyết 88 năc vêy apêê đại biểu Quốc hội prá xay xang ơy xay moon ghít năc nhân quyền âng manuyh acoon coh, râu k’rang lêy âng Đảng, Nhà nước tước ooy đhanuôr acoon coh. Lâng râu chr’năp lâh mơ, năc g’luh tr’nơơp Quốc hội xay moon chính sách acoon coh crêê cơnh Hiến pháp c’moo 2013. Tợơ bêl ahay tước nâu cơy năc đhiệp muy Chính phủ xay môn quyết định cơnh: Xay bhrợ xa nay bh’rợ 134, 135, 2085, 2086… năc nâu cơy ahêê nhâm mâng xay moon Quốc hội ơy prá xay xang Nghị quyết.”

Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Acoon coh Hoàng Thị Hạnh công ta đang moon zập ngành, vel đong bơr zr’lụ Tây Bắc, Tây Nguyên t’bhlâng bhrợ k’rơ liêm choom xa nay bh’rợ zư lêy c’rơ âng apêê pân đil vêy a chăc k’đhap, c’rơ âng đhanuôr acoon coh lâng cr’noọ xa nay, râu liêm choom manuyh pa bhrợ năc manuyh acoon coh. Tr’nơơp, nhâm mâng dân số đhị zr’lụ, vêy bh’rợ pa xiêr đhr’năng tơơi ắt tơợ zr’lụ n’nâu tước ooy zr’lụ n’lơơng âng muy bơr c’bhuh đhanuôr acoon coh ting chroi đoọng pa dưr kinh tế, xã hội zr’lụ đhanuôr acoon coh nhâm mâng lâh mơ./.

Đảm bảo quyền được hưởng những thành quả giáo dục về mọi mặt,

nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho đồng bào DTTS

PV Hoàng Thái

Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 12/3/2003 của Hội nghị Trung ương lần thứ bảy khoá IX đã đề ra nhiều giải pháp thực hiện chính sách dân tộc nhằm bảo đảm các quyền của đồng bào DTTS, đó là: “Phát triển toàn diện chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội và an ninh - quốc phòng trên địa bàn vùng dân tộc và miền núi; gắn tăng trưởng kinh tế với giải quyết các vấn đề xã hội, thực hiện tốt chính sách dân tộc; quan tâm phát triển, bồi dưỡng nguồn nhân lực; chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ DTTS; giữ gìn và phát huy những giá trị, bản sắc văn hoá truyền thống các DTTS trong sự nghiệp phát triển chung của cộng đồng dân tộc Việt Nam thống nhất”.

Tuy nhiên,  hiện nay, chất lượng giáo dục, chất lượng nguồn nhân lực trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế, lao động trong độ tuổi qua đào tạo thấp, chỉ đạt từ 5 - 20% (tùy dân tộc). Vẫn còn tình trạng một bộ phận dân cư mù chữ hoặc tái mù chữ, cộng với trình độ văn hóa thấp đã hạn chế khả năng tiếp cận và hưởng thụ các thành quả phát triển gắn với tiêu chí về các quyền cơ bản. Cùng với nó, trình độ năng lực hạn chế sẽ dẫn đến khả năng tự bảo vệ các quyền cơ bản của con người, quyền công dân của cá nhân được luật pháp thừa nhận cũng hạn chế do những phức tạp, phong phú của đời sống xã hội.

Theo ông Điểu Mưu, Phó Vụ trưởng Vụ địa phương II (Ủy ban Dân tộc), tại Tây Nguyên, thực trạng đội ngũ y, bác sỹ ngành Y tế các tỉnh trong vùng Tây Nguyên hiện vừa mỏng, thiếu về nhân lực và yếu về chuyên môn. Có những địa bàn vùng sâu vùng xa, bà con muốn thăm khám sức khỏe phải đi cả nửa ngày đường đến cơ sở y tế gần nhất.

Để khắc phục thực trạng này, ông Điểu Mưu cho rằng, ngành Y tế các tỉnh Tây Nguyên cần chủ động phối hợp với các cấp chính quyền, đoàn thể triển khai có hiệu quả trong việc mở rộng dịch vụ tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân miễn phí cho thanh niên dân tộc thiểu số, quản lý thai, khám thai định kỳ, bổ sung vi chất cần thiết cho bà mẹ người dân tộc thiểu số trong giai đoạn mang thai. Bên cạnh đó, chính phủ cần nghiên cứu, sửa đổi theo hướng nâng cao định mức hỗ trợ đội ngũ y tế, cô đỡ hay nữ hộ sinh ở thôn, buôn, bon, làng người dân tộc thiểu số, vận động, khuyến cáo hộ người dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm y tế tự nguyện…

Về công tác giáo dục, với thực trạng thu ngân sách ở các tỉnh vùng đồng bào dân tộc thiểu số hầu hết chưa đủ để tự cân đối, hàng năm vẫn cần hỗ trợ từ Chính phủ, bà Lê Thị Thanh Xuân, đại biểu Quốc hội đoàn Đắk Lắk cho rằng, các bộ, ngành và các địa phương các vùng của Tây Nguyên cần thực hiện có hiệu quả chủ trương quy hoạch, kế hoạch xây dựng, mở rộng các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú ở các huyện nghèo, gắn với việc tổ chức liên thông trung học cơ sở, trung học phổ thông tại các trường này. “Tôi đề nghị Chính phủ xem xét đề xuất tăng vốn đầu tư cho chương trình giáo dục đào tạo, vì các địa phương ở vùng DTTS và miền núi đều chưa tự cân đối được ngân sách thu, chi nên sẽ rất khó khăn, nhất là trong việc đầu tư cơ sở vật chất cho giáo dục đào tạo đáp ứng đổi mới chương trình sách giáo khoa. Theo Nghị quyết 88 của Quốc hội xác định mục tiêu cụ thể đến 2025 thì 100% số trường, lớp học được xây dựng kiên cố, trong khi tỉ lệ kiên cố ở khu vực này còn rất thấp so với tỉ lệ chung của cả nước. Nếu Chính phủ không tập trung đầu tư nguồn lực thì sẽ khó đạt mục tiêu. Vì vậy tôi đề nghị các công trình phục vụ cho giáo dục, nguồn vốn đầu tư là 100% từ nguồn vốn đầu tư phát triển của ngân sách trung ương.”

Tại khu vực Tây Bắc, với đặc thù địa hình chia cắt, dân cư phân bố không tập trung, hạ tầng kinh tế-xã hội thấp thì chất lượng nguồn nhân lực có lẽ cũng thấp nhất cả nước. Theo ông Đinh Văn Thơ, Phó giám đốc sở Lao động-Thương binh-Xã hội tỉnh Lào Cai, để giải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng đồng bào DTTS ở Lào Cai, từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh Lào Cai đã đào tạo nghề cho hơn 3 ngàn người là lao động dân tộc thiểu số. Tính tổng giai đoạn từ 2016-2020 đã có gần 46 ngàn người DTTS đã qua đào tạo nghề. Những dân tộc có lao động tham gia học nghề chủ yếu là dân tộc Mông, Tày, Dao, Dáy, Nùng....Tuy nhiên, một đặc điểm hạn chế của nhân lực vùng đồng bào DTTS được nhận diện, đó là tính ổn định, ý thức tổ chức và kỷ luật lao động chưa cao. Ông Đinh Văn Thơ nói: “Trong lao động thì tính liên tục, tính ổn định thì đồng bào dân tộc thiểu số hơi yếu về lĩnh vực này. Chúng tôi theo hướng là sẽ, một là trong quá trình chúng ta giáo dục phổ thông ở tại các trường, rồi tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phải tăng cường việc giáo dục cái kỷ luật lao động để cho người đồng bào chúng ta phải tiếp cận, làm quen và dần dần phải thay đổi được phương pháp làm việc. Người lao động mà xin nghỉ nhiều ngày thì rất ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp”.          

Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực các dân tộc thiểu số nói chung, tháng 6/2020 Quốc hội đã thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế- xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030. Đây là tiền để quan trọng để Chính phủ triển khai các chương trình phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Theo Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Hoàng Thị Hạnh,công tác đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm cho người lao động ở các khu vực Tây Bác, Tây Nguyên và các vùng DTTS trong cả nước đã đóng góp tích cực tới quá trình phát triển kinh tế, xã hội của các địa phương. Từ công tác đào tạo nghề đã góp phần giảm thiểu tỉ lệ thất nghiệp, nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững, ổn định tình hình trật tự xã hội của địa phương.“Nghị quyết 88 được các đại biểu Quốc hội thông qua đã khẳng định rằng nhân quyền của người DTTS, sự chăm lo của Đảng, Nhà nước đến đồng bào. Và cái cao cả hơn, đó là lần đầu tiên Quốc hội quyết định chính sách dân tộc theo đúng Hiến pháp năm 2013. Từ trước đến nay thì chỉ có Chính phủ ra quyết định như là: Thực hiện chương trình 134, 135, 2085, 2086.v.v. nhưng mà bây giờ chúng ta chắc chắn là Quốc hội đã thông qua Nghị quyết.”

Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm UBDT Hoàng Thị Hạnh cũng đề nghị các ngành, địa phương hai vùng Tây Bắc, Tây Nguyên thực hiện có hiệu quả chương trình chăm sóc sức khỏe sinh sản, sức khỏe nhân dân các dân tộc gắn với mục tiêu, chất lượng nguồn nhân lực các dân tộc thiểu số. Trước mắt, đảm bảo ổn định dân số trên địa bàn, có biện pháp hạn chế di cư từ vùng này sang vùng khác của một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần phát triển kinh tế, xã hội vùng dân tộc thiểu số một cách bền vững./.

 

 

 

 

 

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn