Ngai lơi kung tam gơl mờ bơsir pa: 20/1/2021

VOV4.K’ho- Rơndăp cih Jơnau yal chính trị sền tàm Pơrjum dờng cau ala măt gùt lơgar dơ\ 13 bơh Đảng dê kuơmàng đơs uă ngan bè bơta pràn kòn bơnus, sền hơ\ là bơta gơn kơnờm tờm ngan, là tơngume tam gơl kuơmàng nàng lơh jăt jơnau kờ` làng bol pas sơm, dà lơgar pràn kơldang, làng bol lơh tờm, ring bal, jak chài bơtàu tơnguh. Nùs nhơm “Lơh tơngkah wơl pràn kơldang nùs nhơm kờ` gơboh dà lơgar, bơta kơ\p kờ` pơđơl pràn is jơi bơtiàn dê, bơta pràn tam klăc dờng jơh gùt jơi bơtiàn mờ bơta kơ\p kờ` ngan bơtàu tơnguh dà lơgar pas sơm, chờ hờp” là dùl tàm ală jơnau tờm.

Kơ\p kờ` ngan bơtàu tơnguh bơh dùl jơi bơtiàn dê là bơta tàm bơtờp ală jơnau kơ\p kờ` ngan brồ guh bơh mpồl bơtiàn dê, bơh kòn bơnus dùl dà lơgar bal- jơi bơtiàn bal, lơh gơlik gơs bơta pràn kis tàm dơlam is dờng ngan, duh hồl mờ bơta pràn ờ geh bơta lơi gơtùi tàm pơndrờm geh. Đơs bè ồng Nguyễn Xuân Phúc Thủ tướng Chính phủ dê đơs, dilah tơl nă cau, tơl mpồl cau ờ geh bơta kơ\p kờ` brồ guh, den dà lơgar ờ gơtùi lơh geh jơnau kơ\p kờ` dờng pràn pas sơm. Nàng chồl pràn bơta kơ\p kờ` ngan hơ\, ờ cau lơi ndai tai ngan là ală cau kơnòm să- ală cau geh gơn kơnờm là cau drơng gàr bơh dà lơgar dê, cau tờm rài tơnơ\ do bơh dà lơgar dê.

Bơto sră bơh broă ai kơnòm bơsram in sền rap! Tu\ jiơ bơsram nisơna gơlik gơs duh hồl rlau, broă bơsram lơh gơkờ` dong kơnòm bơsram kah jơnau bơsram mhar ngan. Bè hơ\ sùm, ùr pơgru Hà Ánh Phượng, bơto Hìu bơsram Kấp pe Hương Cần, kơnhoàl Thanh Sơn, càr Phú Thọ neh lơh gơlik bơta gơ dan ai kơnòm bơsram in tàm tơl tu\ jiơ bơsram. Ùr pơgru Hà Ánh Phượng, đơs: Bơh dơ\ bơsram do den oh neh geh tìp măt lơh quèng mờ ală bơyô lơgar ndai mờ dà Mỹ. Mờ bơh dơ\ bơsram do den oh kung gơtùi yal tơngi\t geh bơta niam chài bơh Việt Nam do dê ai ală bơyô lơgar ndai in gi\t bal.

Phan mờ ùr pơgru Hà Ánh Phượng dê ngui là dùl măy tính is, dùl nơm măy pờ mờ dùl phần mềm sky- ală phan tàm tơrbo\ bal, tìp măt lơh quèng bal tơn tàm internet. Khin cha tam gơl pa, ngui măy mok tàm tu\ bơto là broă lơh bơsram pa ngan mờ geh bal tàm ală tiah geh phan bơna pa ngan rlau kung ờ hềt lơh gơtùi sơl.

Jơnau bơh ùr pơgru deh nam 9X dê là Hà Ánh Phượng cèng tus bơta pơ`ìơ să jrô ơnàng ngan ai làng bol Việt Nam in tu\ ùr pơgru sang te\ broă lơh bal mờ priă nhai rbô dolar Mỹ tàm [òn dờng nàng rê hờ [òn tờm, dùl kơnhoàl kơh bơnơm tàm Phú Thọ bơto kơnòm, pờ geh ală ơdu\ bơsram dà Mỹ ờ geh tiah nhàr lơgar ai ală kơnòm dềt tiah kơh bơnơm in, gơ gơs là cau Việt Nam dùl nă lơm gơ mu\t tàm mpồl 10 nă cau pơgru jak ngan rlau jơh gùt plai. Ùr pơgru Hà Ánh Phượng kung gam pơn jăt tai lơh broă bơh he dê tàm anih bơto, pơn jăt tai lơh gơlik bơta gơ dan dong kơnòm bơsram gơ gơs là ală làng bol gùt plai ù mờ gơtùi tu\p tê hờ bơdìh dunia. Ùr pơgru Hà Ánh Phượng, đơs: Khăt dùl broă lơh lơi den kung geh ală bơta kal ke mờ bơta lòng bơh is gơ dê. Bulah geh tiah lơi mờ a` sùm sơnơng là broă rê wơl hờ [òn tờm ờ go\ geh sền là kal ke, mờ hơ\ ngan là tu\ tơngai niam dờng màng ngan nàng dong ai a` in gơtùi lơh geh jơnau kơ\p kờ` tu\ a` gam dềt geh tu\ nàng dong a` gơtùi lơh gơlik geh ală bơta kuơ mờ priă jền digơlan là ờ rơgơi cèng geh wơl.

Chờ hờp ngan là ngai sơlơ uă cau bơyô kơnòm să kis geh bơta gơn kơnờm mờ geh bơta kơ\p kờ` lơh gơlik geh broă lơh kơ\ kơl jăp ai să tờm, ai hìu bơnhă in mờ tă pơgồp ai mpồl bơtiàn in. Jơnau kờ` bơh sơnđờm mu\t lơh broă dê ờ go\ di mìng [ươn [oài là sac rwah dùl nơm gùng jòi kis, lơh gơlik geh broă lơh mờ gam là dùl jơnau kis, đơs nền he, lòng să tờm, sền swì bơta pràn jak bơh tơl nă cau dê. Klau pơnu deh nam 1990, Lê Anh Tiến, Khà dùl dơ\ pơrlòng “Jòi cau jak sơnđờm mu\t lơh broă tam gơl pa bơceh pa dà lơgar nam 2019” là dùl tàm ală cau bè hơ\. Tu\ geh lùp jơnau chài nàng sơnđờm mu\t lơh broă, Lê Anh Tiến pà gi\t, mìng geh dùl bơta lơm, hơ\ là bơta kờ` ngan mờ kơ\p kờ`. Lê Anh Tiến, đơs: Lài do, den hìu bơnhă a` dê kung là hìu bơnhă r[ah sơl, a` bal mờ cau oh mi deh kòn bàr a` dê là Lê Hoàng Anh lơh ngan pơđơl pràn nàng lơh bè lơi mờ klàs geh bơh r[ah mờ nàng bơta gi\t wa\ geh bơta kuơ ai să tờm he dê in lài ngan. Tơnơ\ hơ\ là kơ\p kờ` cèng wơl ai mpồl bơtiàn in dùl bơta kuơ lơi hơ\. A` gi\t là gùng lòt sơnđờm mu\t lơh broă là kal ke ngan, mìng kờ` ală bơyô sùm jòi geh bơta pin dờn jòi geh dùl bơta kơ\p kờ` ngan, ală bơyô pal geh dùl bơta pin dờn mờ ală bơyô pal geh bơta lơh ngan bơta pơđơl pràn den tu\ hơ\ bơta crih crài geh gơ tus gơ dê.

Bàr nă cau bơyô kơnòm să pa yal mìng là dùl tàm uă ngan ală cau kơnòm să sùm bềng bơta kơ\p kờ`, kơ\p kờ` ngan brồ guh, lơh gơlik bơta gơ dan, bơta pràn jơh nùs ai mpồl bơtiàn in. Khi là ală kòn bơnus Việt Nam pa, lơh geh jơnau sồr dơ\ tam gơl bơta yau gơ gơs bơta pa lơh sa mờ măy mok dơ\ 4 mờ mu\t gơ rờm bal mờ dunia. Rơnàng kơnòm să ngai do geh kis tàm dùl dà lơgar ring lơngai, ngai sơlơ bơtàu tơnguh; dùl dà lơgar mờ lam bồ Đảng, Dà lơgar sền gròi ngan tus broă lơh bơ\t mòn kòn bơnus, lơh jăt jơnau kơ\p kờ` ngan bè dùl dà lơgar dờng pràn pas sơm, uă bơyô kơnòm să neh mhar ròng gàr bơta kơ\p kờ` ngan, bơta pin dờn, bơta kơ\p kờ`, rơcăng ai dùl rài tơnơ\ do in àng sơrdah. Khi ngan là ală “găc” bơ\t gơs “hìu jơnhoa cờ`” mpồl cau jak chài ngan- mờ jơnau kờ` wèt tus nam 2045 ai dà lơgar he gơ gơs là lơgar bơtàu tơnguh geh priă lơh geh uă. Nàng gơtùi lơh geh jơnau kờ` hơ\, jăt ồng Đoàn Quang Vinh, Kuang ătbồ Hìu bơsram Đại học Bách khoa, Hìu bơsram Đại học Đà Nẵng, jơnau lơh nền ngan là bơ\t bơtàu mờ ngui niam geh bơta pràn kòn bơnus Việt Nam- geh bơtàu tơnguh khat gơboh, tơl làm, geh nùs nhơm sàng goh, geh nùs kờ` gơboh dà lơgar, pơ`ìơ să jơi bơtiàn. Kuơmàng, ală kòn bơnus Việt Nam pa pal ngui niam bơta pràn bơceh pa: Ồng Đoàn Quang Vinh, đơs:  “Bơceh pa” hơ\ ờ go\ di là mìng tus bơh ală cau kơlôi sơnơng, ală cau jak tàm lơh sa mờ măy mok lơm ờ mờ tus bơh ală cau lơh broă bè ờs ngan rlau jơh. Ngan srơh tàm pơrlòng kờ` gơboh dà lơgar tu\ bol he lam lơh dùl bă jrô ơnàng làm uă, gơ lòt mu\t jrô tàm mpồl bơtiàn den ală bơta bồ tơngoh bơceh pa bơh jơh ală cau lơh broă tàm dà lơgar do, geh dong ai bol he in ală bơta nùs nhơm niam, bơta pràn nàng bơtàu tơnguh uă ngan.

Kung gam ờ dùl êt nă cau kơnòm să kis ờ geh bơta kơ\p kờ` brô guh. Ngan là rài geh uă ngan jơnau yal bè tu\ do, bơta bơtàu tơnguh bơh ală pang internet mpồl bơtiàn gơrềng tus bồ tơngoh bơh cau kơnòm să dê gơlam tus dùl bơnah cau geh ală jơnau kơlôi sơnơng, bơta ơm kis tìs ờ di ngan; gi\t wa\ bè chính trị, mpồl bơtiàn, kơnòl bơh làng bol dê, bơta gi\t wa\ rơndăp tăp sèng, lơh jă adat boh lam lơh broă gam ờ hềt jak chài ngan…Thạc sĩ Nguyễn Văn Tệ, lơh broă tàm Hìu bơsram Kuang bàng cau ùr Dà lơgar pà gi\t: Geh uă ngan jơnau gơlam tus broă ơm kis tìs ờ di ngan bơh cau kơnòm să dê, digơlan uă ngan bơh hìu bơnhă, bơta ndai bơh rài lơh sa drà kă bro dê, halà đơs jrô rlau là tiah ơm kis mpồl bơtiàn tam gơl dơ gơ gam geh gơrềng pràn ngan tus cau kơnòm să, geh ală broă ơm kis lơh lòt tìs ngan tàm nùs nhơm.

Bi Nguyễn Quang Thạch, Cau crơng gơs broă lơh Lơh gơs sră [òn lơgar mờ lơh sùm uă broă mpồl bơtiàn, đơs là, tàm kơnòl broă bơ\t bơtàu kòn bơnus pa, broă ngui niam ală bơta kuơ bơh yau pal ơn lài khà dùl. Tàm hơ\, broă bơ\t bơtàu broă ơm kis lơh lòt “Dùl nă cau tài jơh tơl nă cau, jơh tơl nă cau tài bơh dùl nă cau”, tam klăc, tàm dong tàm ròng bal là kuơmàng ngan. Broă ơm kis lơh lòt do neh lơh jăt niam ngan tàm dơ\ tam dră mờ kòp Covid-19 tu\ gi\t nđờ rbô nă làng bol neh dùl nùs bal, tàm sơm băt tê bal. Bi Nguyễn Quang Thạch, đơs: Tam pà bal kơnòl mpồl bơtiàn den a` sơnơng là gơ pal gơ gơs là dùl bơta tơl khà mpồl bơtiàn dê mơya jơnhoa rlau tai là bơta tă pơgồp dà kơlhề să ja` ờ duh pal geh bơta lơi. A` sùm đơs mờ ală cau bơh Lơh gơs sră [òn lơgar dê là bol he lơh broă do, go\ niam bol he ờ dan ờ sồr pal geh bơta lơi. Dùl nă cau pal geh kơnòl mờ să tờm he hơ\ sồng cau gùt dar he. Hìu bơnhă he, mpồl bơtiàn, làng bol [òn lơgar he tiah tus mpồl bơtiàn dờng ơnàng mờ he.

Tàm tu\ tơngai pa, bal mờ ală bơta gơ tam gơl ka ke bơh broă rài do dê mờ bơta lòng dờng ngan bơh tu\ tơngai mu\t gơ rờm bal gùt plai ù dê, cau kơnòm să pơn jăt tai geh gơn kơnờm là mpồl cau lam lài, mpồl cau lơh nền jai pha bơh broă lơh lơh broă mờ măy mok, măy mok lơh broă is dà lơgar dê, lơh geh jơnau kờ` bơh dơ\ tam gơl bơh bơta yau gơ gơs bơta pa lơh sa mờ măy mok dơ\ 4 mờ mu\t gơ rờm bal mờ dunia. Bal mờ ngui niam bơta kuơ bơh yau, jăt Giáo sư Đinh Quang Báo, lài do là Kuang ătbồ Hìu bơsram Đại học Lơh pơgru Hà Nội, bol he pal lơh jăt ngan ngồn ală broă lơh lơh tơngkah wơl nùs nhơm pơ`ìơ să, tă pơgồp dà kơlhề tàm rơnàng kơnòm să; tàm tơrbo\ lơh gơlik geh anih ai cau kơnòm să tàm dơlam mờ bơdìh lơgar in tă pơgồp jơnau đơs bơ\t bơtàu dà lơgar. Giáo sư Đinh Quang Báo, đơs: Jăt a` kơlôi den dà lơgar he pal geh ală gùng dà broă lơh dong kờl tơl gơhòi gơ jà cau jak rê. Pa do, geh ală cau neh mu\t ơm kis tàm lơgar ndai mơya kung gam rê wơl sơl hờ lơgar tờm. Ai ală cau he kờ` khi rê tơn den pal geh gùng dà broă lơh gơ hòi gơ jà, ală bơta pal geh nàng khi lơh. Bàr bơta là dong kờl, mờ ai tơl bơta ai khi in lơh broă mờ dà lơgar pal bơcri priă.

Kơ\p kờ` ngan mờ bơta kơlôi sơnơng là bơta nùs nhơm mơya geh bơta pràn gơ tam gơl gơ gơs cồng nha. Dà lơgar he neh sơrlèt gan ală tu\ jiơ kal ke, neh sơrlèt gan jơgloh r[ah, bơngơl gơla, bol he jai pha mờ sơrlèt gan bơh bơta kơ\p kờ` ngan jơi bơtiàn dê. Tu\ jiơ do, bol he đòm jăt tai bơta kuơ bơh jơi bơtìan dê, bơta pin dờn mờ bơta kơ\p kờ` ngan bơh jơi bơtiàn hơ\ dê, mờ ơruh pơnu là mpồl cau tờm. Mờ bơta kơ\p kờ` ngan bơh cau kơnòm să dê pal geh lơh tơngkah, ròng gàr mờ lơh gơlik anih [ươn nàng tam gơl ală bơta kơ\p kờ` ngan hơ\ gơ gơs là ală broă lơh geh jơnau kờ`, pơgồp bơnah tă pơgồp dà kơlhề ai [òn lơgar, dà lơgar in ngai sơlơ pas sơm niam bơne\ bè Tố Hữu neh cih tàm jơnau nri\ “Dùl jơnau đơs crih bồ sơnam pa”: Dilah là sềm, là dùl nơm nha. Den sềm pal hoăc, nha pal tơlir. Mbè gơtùi jồm càn mờ ờ tơm. Kis là ai pà, ờ go\ di mìng dờp is ai he in ờ.

Lê Thu (VOV1)- Cau mblàng Lơ Mu K’Yến

GAH PỜ TƠLIK JƠNAU ĐƠS DÀ KÒN CAU VOV4 TÀM TÂY NGUYÊN
Hìu lơh broă : 19A, Lê Duẩn, Buôn Ma Thuột, Daklak.
Kuang atbồ: Vũ Hải Định