Pơk uănh mông nar djăt: 13/3/2019

VOV4.Mnông - Trong rchăng n’gang duh rtoh luh ueh ngăn n’hanh đăp mpăn ngăn lah chuh vắc xin duh rtoh luh. Yơn lah, âk kon se ta Dak Lak mô ho\ dơi chuh mô lah chuh mô tong ntil vắc xin aơ. Aơ lah nkô| nău khlay [ư kon se duh rtoh luh hao âk tâm khay dăch aơ.

 

Du\t năm 208, n’gor Dak lak nu nău hao ndal bah ăp nu\ih ntưp duh rtoh luh ta nkuăl Buôn Đôn. Tâm 2 khay kơp bah rnôk saơ nu\ih ji bôk năp, srê le\ ntơp ngăch ta lam nkuăl đah 70 nu\ih ntôn ntưp ji, tâm ne\ geh 25 nu\ih ntôn đah kaman srê duh rtoh luh. Bah năp nu nău ne\, nău kan dak n’gor Dak lak le\ mbơh [ư âk trong du\t n’hâm, n’hu\ch nău ntưp treh bah nuh srê. Yơn lah knu\ng đăp mpăn rlău 1 khay n’hanh ntơm hao plơ\ tay bah bôk năm 2019.

Khoa Nhi Tổng hợp, ngih dak si đa khoa nkual Tây Nguyên, knu\ng tâm 2 khay bôk năm aơ, le\ dơn n’hanh săm an rlău 40 nu\ih nu\ih ji duh rtoh rluh, tâm, ne\ geh 6 nu\ih geh hô kơt: ntưp bih kaman, ji klơm, môr trong nsôr n’hâm… tă bah m^n joi nău ji, le\ rngôch ăp kon se ji mô ho\ dơi chuh mô lah mô to\ng vắc xin duh rtoh. Lơn lah geh ăp kon se mô ho\ tât năm chuh vắc xin duh rtoh le\ ntưp ji yor mô geh soan rchăng n’gang nău ji bah me. Tiến sỹ Trần Thị Thuý Minh- Kruanh Khoa Nhi tổng hợp, Ngih dak si Đa khoa nkual Tây Nguyên an g^t:

Geh nu nău  êng tâm rơh aơ geh du đêt kon se mô ho\ tât năm chuh vắc xin duh rtoh luh le\ ntưp, ne\ lah ăp kon se bah 6-9 khay. Mpeh nău way, ăp kon se aơ mbra dơi mât njrăng yor săk soan trêng bah mê|. Yơn yor soan cho\l nău ji bah săk kon se mô to\ng mô lah săk soan rchăng n’gang duh rtoh luh bah nu\ih mê| tưp mô to\ng n’hanh  mâp đah ntu\k ntưp jêng ăp mon mhe ntưp ji duh rtoh luh

 Mhe rlău 7 khay, mô ho\ tât năm chuh rchăng n’gang vắc xin yơn mon Phạm Thiên Ân ta xă Ea Khanh, nkuăl Ea H’leo, n’gor Dak Lak le\ ntưp ji duh rtoh luh. Yuh Nguyễn Thị Thành, mê| mon Ân an g^t lor rnôk lăp ngih dak si săm ta khoa nhi Tổng hợp, Ngih dak si Đa khoa nkual Tây  Nguyên, mon Ân geh saơ siăk duh, jêh ne\ rnăk wâl geh ndơ\ mon hăn but uănh ta ngih dak si nkuăl n’hanh jrô but uănh [ư êng yơn dơi nchroh geh ji klơm soh, ji ryông klơm soh. Knu\ng rnôk mbung mon geh rtoh, lam săk ntoh rtoh luh gu\r, duh hô na nao rnăk wâl mư ndơ\ mon lăp ngih dak si săm. Yuh Nguyễn Thị Thành nkoch:

Bôk năp gâp hăn rwa\t dak si siăk an mon ngêt yơn mô bah. Hăn but uănh ri nai dak si lah mon geh ji ryôk klơm soh. Ngêt dak si tay 4 nar yơn nar lơ hô, mon geh rtoh bêng mbung jêng gâp ndơ\ mon tât ngih dak si nkual Tây Nguyên.

Nu\ih êng lah mon H’Kỳ Vọng Êban (13 khay) ta xă Hoà Phú, nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n’gor Dak Lak le\ geh ntưp duh rtoh luh n’hanh dơi săm bơi n’hul khay ta ngih dak si Đa khoa nkual [on têh Buôn Ma Thuột. yơn, yor geh rgâl bah ji klơm soh jêng mon dơi ndơ\ tât ngih dak si đa khoa nkual Tây Nguyên gay săm. Bah năp ne\, mon H’Kỳ Vong mô ho\ chuh vắc xin rtoh luh gu\r. Yuh H’Mê Ra Êban (mê| mon H’Ky Vọng Êban) nkoch:

Bah rnôk deh săk mon le\ mô ngăch, ntưp nău ji aơ nău ji ri mro. Ăp tơ\ tât nar chuh lo\ duh hô jêng ndruch. Rnôk ntưp ji duh rtoh luh, mon saơ duh hô. Rnăk wâl ndơ\ mon hăn but uănh ta ngih dak si nkual [on têh Buôn Ma Thuột ri nai dak si nchroh lah mon geh duh siêu vi. S^t jay ngêt dak si 2 nar yơn ji mô saơ bah n’hanh chăng măt. Rnăk wâl plơ\ tay ngih dak si nkual [on têh ri dơi nchroh lah mon geh duh rtoh luh.

T^ng tiến sĩ nai dak si Trần Thị Thuý Minh-Kruanh Khoa Nhi Tổng hợp, Ngih dak si đa khoa nkual Tây Nguyên, duh rtoh luh lah nău ji săm bah n’hanh dơi rchăng n’gang đah chuh vắc xin. Tam bah nău chuh rchăng n’gang dơi geh tât 95% kon se mô ntưp ji. Yơn lah, du\t âk me bơ\ le\ ntlơi nău aơ [ư an srê duh rtoh luh ntưp ngăch tâm năm bah năp yor aơ lah nău ji du\t dơh ntưp n’hanh ăp kon se mô geh soan cho\l nău ji ri dơi geh ntưp lơ âk.

T^ng rnoh kơp uănh bah Ngih dak si Y tế dự phòng n’gor Dak Lak, tâm 2 khay bôk năm 2019, lam n’gor djôt dơn bơi 160 nu\ih duh luh ntôn rtoh luh gu\r, tâm ne\ geh 62 nu\ih dơi năl ntưp đah kaman duh rtoh luh. Kop ji le\ ntoh ta 8/15 nkuăl, nkual têh, geh Nkual [on têh Buôn Ma Thuột, ăp nkuăl: Ea H’Leo, Krông Bông, Cư M’gar, M’Đrắk, Lắk, Krông Ana, Krông Pắk. T^ng ăp nai dak si chuyên khoa, ji duh rtoh luh ntoh ta ntu\k rlău ma nkô| nău yor trôk nar ri hôm du nkô| nău tay ntoh bah nău nu\ih [on lan gu\ âm dah ro\ng. Le\ rngôch kon se t^ng me bơ\ hăn gu\ âm dah ro\ng mô dơi geh mât uănh n’hanh mô dơi chuh to\ng ăp, lơn lah chuh rchăng n’gang ji duh rtoh luh.

 

Bôl alh ji săm bah yơn duh rtoh luh lah du nău ji du\t dơh ntưp n’hanh [ư âk nău ji êng, khuch tât săk soan bah kon se. Gay dơi geh tay mpeh nău ji duh rtoh luh kơt trong rchăng n’gang nău ji aơ, Tiến sĩ nai dak si Trần Thị Thuý Minh-Kruanh Khoa Nhi Tổng hợp, Ngih dak si đa Khoa nkual Tây Nguyên mbơh nt^m trong rchăng n’gang ji na nê| lơn.

Ơi nai dak si, rtoh luh lah moh nau ji ndrel nau mpơl saơ ri mhâm êh?

Nai dak si Thuý Minh: Rtoh luh lah nau ji ntưp bah trong so\ n’hâm, yor dak diu mprănh luh. Nau mpơl ji bôk năp lah nu\ih ji geh duh săk,  siăl, luh dak muh, luh n’hak. Jêh nklăp 24-48 mông ri luh rtoh gur tăm măt, ngăn lah tâm trôm bom, uănh tâm trôm măt mra saơ rtoh luh nglang. Măt kon se mra chăng mô lah chăng hô. Jêh nê, kon se mra luh rtoh tă bah bôk, muh măt, ta-ko, jêh nê tât săk jăn, ntang ntơh, ndur kơi, bar dah ty jêh ri mư tât jâng. Jêh nklăp 24-27 mông, ăp ntu\k rtoh luh aơ mra geh bah êng ti\ng trong luh ơm. Ndri nau rtoh luh aơ geh nau êng đo\ng ăp rtoh yor duh săk, đah ăp ntil rtoh yor duh săk, ăp ntu\k luh rtoh mra luh gur, jêh ri bah êng mô hôm saơ têl. Yơn luh tâm rtoh luh ri mô geh bah êng ma păng hôm brâp, ma bu moh lah têl khal ndrel păng m,ra bah êng jêh rlau du pơh. Nê lah ăp ntu\k năl mpơl bah nau ji rtoh luh?

Ti\ng nai dak si, nkô| [ư rtoh luh hao âk tâm rnôk a[aơ lah mhâm geh?

Nai dak si Thuý Minh: Nau ji rtoh luh a[aơ dôl geh plơ\ tâm lam ntur neh, yơn mô geh êng tâm dak he. Mpeh nkô| nau ri mra lah yor ntu\k geh âk kman, kman păng jêng mô lah ntu\k geh srê yor lah mô geh nau tam tă bah dak si vắc-xin. Nau ji rtoh luh mra geh pă jêng 2 nau geh klach rvê, nê lah rnoh păng ntưp du\t hô, ngoai lah nu\ih ê geh nau dăng châl ma nau ji ri nau geh ntưp rtoh lu hao tât 90%. Ndrel rnôk geh nau ji rtoh luh ri nơh mâp ăp ntil kam păng lơh khuch n’hâm dăng châl ma nau ji. Yor ri, rtoh luh lah ntil nau ji khuch ngăn đah kon se.

Ơi nai dak si. Rnôk geh ntôn kon se geh nau ji ri rnăk vâl mhâm geh nau rklaih?

Nai dak si Thuý Minh:  Đah ăp nau ji ntưp êng, rnôk geh ntoh luh nau ji jru ri kon se ân geh leo lăp săm tâm ngih dak si. Êng đah nau ji rtoh luh, jêh rnôk kon se geh ji mô lah ntôn geh ji ri ân hăn ngih dak si khám, năl kloh nau ji ndrel săm nkre.

Ơi nai dak si, Nau geh kon se ntưp rtoh luh lăp ngih dak si tâm khoa ri a[aơ mhâm geh ndrel nau săm ji rtoh luh ri moh nau gay ma nkah?

Nai dak si Thuý Minh: Mpeh nau ka ri ăp nu\ih ji lah kon se geh rtoh luh mô lah geh ntôn lah geh rtoh luh ri ân lăp tâm ngih dak si gay ma uănh năl, săm bol ma geh khuch đo\ng lah mô. Yơn lah, ta khoa Nhi tổng hợp, phung hên ndơn âk ngăn nu\ih ji lah kon se geh ji rtoh luh gur geh nau khuch hô. Âk ngăn lah ăp kon se lăp săm tâm ngih dak si rnôk ma nau ji ho\ hô, ji tât klơm soh, ji tât mlông ko. Âk ngăn ăp kon se ji rtoh luh lăp tâm aơ geh nau ji tât klơm soh, ê geh nu\ih ji tât rnok mô lah nau khuch êng êng jru jâk lơn ôh tâm rnôk aơ.

Yor nau ji rtoh luh lah nau ji [ư n’huch n’hâm chala nau ji, kman [ư lơh khuch trong dăng châl nau ji rnôk păng lăp tâm săk yor ri vay geh ăp nu\ih lăp tâm ngih dak si ri nơih geh nau ji lơn rđil ăp nu\ih êng ndrel rnôk ho\ ntưp ji hô ri ko\ jâk lơn rđil nu\ih êng yor ri nu\ih ji êng ndrel rnôk geh nau ji jru lơn ăp nu\ih nuih êng geh rtoh luh, ân geh nau uănh, săm, mât chăm, nkhah, săm ân jăp lơn ăp nu\ih ji êng.

Gay rdâng đah nau ji rtoh luh hao ngăch, phung hên ho\ njêng ntu\k nkah êng tâm du nau kan ân rjăp gay ma kon se geh nkhah săm ân ueh, mô ân geh ntưp ma nu\ih êng. Ndrel nu\ih ji lah kon se ri ko\ ân geh rklaih luh bah kman. Kơt lah ăp kon se geh nau ji lăp săm tâm ngih dak si mô geh ntưp rtoh luh ndrel kon se rtoh luh ko\ mô geh ntưp ma bu êng. Ndrel ma nê ri phung hên ho\ nchrăp to\ng ăp ndoh ndơ do\ng, dak si ndrel nu\ih pah kan ko\ ân geh mra dơi rdâng đah nau hao âk tay bah nu\ih ji tâm rơh aơ.

Ơi nai dak si, gay der nau ntưp ji rtoh luh ri nai dak si moh ăp nau nkah ân ma me mbơ\ kon se?

Nai dak si Thuý Minh: Gay der bah nau ji rtoh luh, ăp me mbơ\ kon se ân nkah: Tal bôk năp lah chuh n’gang ji rtoh luh ân kon se, chuh bôk năp rnôk kon se to\ng 9 khay, chuh rơh 2 rnôk kon se 18 khay. Chuh ji rtoh luh lah nau kan ueh ngăn gay ma njrăng nau ji aơ. Ăp kon se tă geh chuh to\ng 2 tơ\ rtoh luh ri tât 95% mô geh ji tay rtoh luh bol ma geh mâp ma nu\ih geh ji.

Tal bar, der ân kon se mâp ma kon se geh nau ji mô lah tnôn geh nau ji rtoh luh.

Tal pe, gay der nau ji hô, der nau khuch [ư tât khi\t ri jêh rnôk geh saơ kon nơm geh nau ji rtoh luh mô lah ntôn rtoh luh ri ân leo kon tât ta ngih dak si êp ngăn gay geh nkhah, pă, năl ndrel săm năn.

Ơ, dăn lah ueh nai dak si.

Nu\ih rblang: H’Thi

NTU\K RGUM BÔK NTUH NĂU NGƠI RNOI MPÔL ĐÊ| VOV4 NKUAL TÂY NGUYÊN
Mbrô: 19A trong Lê Duẩn, Nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n'gor Dak Lak
Giám đốc : Vũ Hải Định
Groi Giám đốc: Kpă Simon - Hoàng Trung Dũng