Pơk uănh mông nar djăt: 26/1/2020

VOV4.Mnông: Kêng nar du\t năm, ta tach jâng gung ngih nti dân tộc Nội trú nkuăl Dak Mil, n’gor Dak Nông, nău rhơn gơm ngơi ndrel đah nău nteh ch^ng gong. Ne\ lah rơh nti nglâ| du\t năm ma Nghệ nhân dân dân Y K’ri (rnoi Bu Nong) an oh kon hoc ê lor s^t rlu nti sa Tết Nguyên đán way ơm bâh mpôl rnoi. Lôch geh nt^m na nê| an ăp oh, wa le\ ntêm mông nar tâm ngơi an băl djăt raidô nău ngơi Việt Nam geh âk nău ueh.

 

- Ơi Nghệ nhân Y kri! Ta aơ , ăp oh kon se jê| kơt aơ dơi nti tu\r ch^ng hôm lah?

-Nghệ nhân Y K’ri: “Gâp le\ hăn nti tu\r ch^ng ta ăp [on Dak Săk, Bu Dak, Thuận An..ne\ lah nti an ăp nu^h bu ranh, nu^h têh. Hôm ta ngih nti nội trú nkuăl aơ, gâp nti an ăp oh kon hoc bâh jrô 6 tât jrô 9. ăp oh kon hoc nti ngăch kăr ngăn. Nti du tơ\ lah le\ blău tu\r hôm.

- Kơt ne\ lah ăp oh jê| g^t kăr tu\r ch^ng ngăch lơn đah nu^h têh di [ơh nghệ nhân, lah kơt mê nơm mhâm kônh eh?

-Nghệ nhân Y K’ri: “Gâp r^ blău tu\r ch^ng bâh 13 năm deh., ntơm nơh [on lan Bunong way [ư mir, ăp tơ\ muih mir, tuch tăm, kăch ba, rhơn ba mhe way kuăl brah. Ma ăp rơh ne\ way geh tu\r ch^ng. tăng nteh tu\r ch^ng gâp ran dâl, tâm săk nơm răm rhơn êng. Bôl ma ăp ntu\k gâp tât da dê, mô kâp geh koăn jâng koăn ti, so\k ch^ng tu\r êng dơm. Ch^ng geh 6 mblâm, gâp blău da dê. Rnăk vâl ăp nu^h u\ch ro\ng đah ch^ng da dê, bâh mê| bơ\ n’hanh ăp yuh gâp khân păng tu\r ch^ng blău ngăn.

- Ơ, ndr^h lah, ueh ngăn kônh mê, le\ rnăk blău tu\r ch^ng da dê. Săk mê nơm nti tu\r ch^ng êng bâh ăp rơh tâm nđu\r mô geh hăn nti?

-Nghệ nhân Y K’ri: “Gâp g^t tu\r ch^ng le\ d^ng le\lah 16 nău ch^ng ơm yău. Rlău ma ne\, gâp hôm nha rklă tay âk nău ch^ng t^ng nău rêh mhe a[aơ. A[aơ mpôl ch^ng hên dơi tu\r 36 nău. Ăp nău ch^ng ne\, mpôl hên njôt leo hăn tâm rlong, tâm nđu\r ta lễ hội ch^ng gong ta Dak Nông, Lâm Đồng, Gia Lai, Dak Lak. Ăp tơ\ hăn hên geh giải da dê. Mhe nơh, gâp mhe geh bu rnê Nghệ nhân dân dân mpeh tu\r ch^ng, nkra ch^ng, rklă nău ch^ng đo\ng.

- Dăn rhơn đah mê kônh me, Nghệ nhân dân dân mô geh âk, gay ma dơi nău rnê ne\, mhâm nău nsrôih an geh kônh eh?

-Nghệ nhân Y K’ri: “Gâp u\ch tu\r ch^ng kơtlah le\ơm geh tâm săk mham. Nău nteh ch^ng kơt lah săk huêng gâp nơm. Kanu\ng tăng nteh ch^ng lah gâp tât ro gay ma ndrel đah ăp nu^h êng. Ntơm nơh geh âkănu tâm nđur. ăp tơ\ lôch pah kan [ư mir ba way geh [ư kuăl brah, kơt lôch tuch ba, kăch ba, ns^t rhe geh sa rhơn da dê. Măng djăt ma geh 1 mblâm djăr, du yăng ndrănh dơmlah rgum pâl rlưn tu\r ch^ng , njroh mprơ le\ măng, mô dâl. Kanu\ng tăng nteh ch^ng tâm nuih n’hâm rhơn ngăn. Rlău ma tu\r ch^ng, gâp hôm blău nkra ch^ng đo\ng.

- Kơt ne\ , ch^ng tâm ban kơt ăp ntil ndơ êng goh nteh êng, mbra dơi nkra an tâm ban, di đo\ng [ơh kônh?

-Nghệ nhân Y K’ri: “Ch^ng i hâp, nteh mô tâm ban, mô r^ng r^ gâp dơi nkra, but but ma ti lôch ne\ tôp ma mâng way nkra nch^ng, goh goh ta ne\ an tât ch^ng nteh tâm ban ueh lah dơi hôm, lah păng mô ueh ueh r^ [ư tay. Tâm bor ch^ng ma geh 1 mblâm mô tâm ban r^ mô blău tu\r. ỷo rne\, rnôk ch^ng he an djăt an păng nteh tâm ban.

- Kơt kônh le\ mbơh r^ mpôl tu\r ch^ng ta bon mbra dơi hăn tu\r 36 nău ch^ng, tâm ne\ geh 16 nău ch^ng ơm yău, kơt ne\, rnôk tu\r ch^ng d^ng âk nu^h eh?

-Nghệ nhân Y K’ri: “Le\ du mpôl hên geh 12 nu^h. yơn tu\r r^ 6 nu^h dơm, ăp nu^h tu\r du ch^ng geh ch^ng me, tê, trơ, tru, ndât, nkrâm, kon..geh nđâp bu ur bu klô, gâp leo tơm. Mpôl ch^ng ăp nu^h blău n’hanh u\ch đah ch^ng da dê, jêng ăp tơ\ ta nkuăl mô lah ta n’gor geh tâm nđu\r, tâm mâp r^ mpôl ch^ng hên le\ tât râng du\t gơih nđơr.

- Mpôl tu\r ch^ng kônh le\ hăn tâm rlong ta âk ntu\k ta Tây Nguyên n’hanh geh giải da dê. Kơt ne\, tâm [on, hôm geh tu\r ch^ng đo\ng kônh.

-Nghệ nhân Y K’ri: “Rlău ma ăp rơh tât râng tâm rlong, tâm nđu\r đah ăp mpôl tu\r ch^ng băl r^ tâm [on hên geh tu\r ch^ng. ăp rơh ru mô lah geh rơh khlăy ta rnăk vâl, ta [on..kơt năm mhe, rgum ta ngih cộng đồng [on vơt năm mhe r^ hên [ư tu\r ch^ng, mprơ tâm pât..gay ma mât n’hanh mât ueh nău way rnoi nơm. A[aơ r^ mô geh nău tu\r ch^ng jơt ntơm. Yor nău rêh mhe, ăp nu^h du nău kan, hăn nti, hăn kan. Kanu\ng geh ăp nar tâm mâp mô lah nar tễt lễ yor nkuăl, n’gor leo r^ mơ geh rơh tu\r ch^ng.

- Ta năm mhe, mơh nău kônh hôm m^n rvê, u\ch ro\ng eh?

-Nghệ nhân Y K’ri: “Gâp u\ch mât tay nău ueh êng bâh rnoi nơm, bâh u che nklơih tay kơt ch^ng, nău tâm pât..mô dơi nklơi. Gâp u\ch ndâk nsơm tay nău tu\r ch^ng goh gong. Gay ma mât nău văn hoá ch^ng gong bôk năp lah nti an oh kon se lor. Gay ma dơi [ư nău ne\ r^ he an geh prăk mơ dơi [ư lah he mô geh nt^m nti n’hanh mbơh nău ueh an băl mom r^ nău nteh ch^ng mbra roh. Mô dơn rgo\ jă [on lan tâm [on mât nău ueh văn hoá, he mbra dơi [ư tâm rgop đah ngih nti an ăp oh kon hoc ta ngih nti nội trú lor, khân păng ngăch ngăn kăr.

- ơ, dăn lah ueh kônh, dăn njoăl rhơn an kônh lăp năm mhe ueh dăng lăng ngăch, geh ntop âk tay an nău kan mât rbăy ch^ng gong Bunong.

Nu^h rblang: Thị Đoắt 

NTU\K RGUM BÔK NTUH NĂU NGƠI RNOI MPÔL ĐÊ| VOV4 NKUAL TÂY NGUYÊN
Mbrô: 19A trong Lê Duẩn, Nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n'gor Dak Lak
Giám đốc : Vũ Hải Định
Groi Giám đốc: Hoàng Trung Dũng