Cập nhật ngày: 29/12/2017

VOV4.VN - Sâm Ngọc Linh là sản phẩm quốc gia đầu tiên trong lĩnh vực dược liệu. Là một trong hai địa phương được Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ cấp chỉ dẫn địa lý sản phẩm Sâm củ Ngọc Linh, tỉnh Kon Tum đang có những bước đi vững chắc để bảo tồn, phát triển cây sâm và xây dựng thương hiệu quốc gia cho sản phẩm này.

 

Măng Ri là một trong hai xã của tỉnh Kon Tum thuộc khu vực địa lý của cây sâm Ngọc Linh. Đã từng có giai đoạn loại dược liệu mà đồng bào dân tộc Xơ đăng ở đây gọi là cây thuốc giấu bị khai thác cạn kiệt trong tự nhiên, nguy cơ mất nguồn gen quý cận kề.

Việc cây sâm Ngọc Linh được khẳng định về giá trị dược liệu, bảo hộ về chỉ dẫn địa lý và có tên trong danh mục sản phẩm quốc gia thổi vào vùng sâm luồng sinh khí mới. Đến Măng Ri bây giờ, câu chuyện trải dài trên những cung đường quanh co ở độ cao trên 1.000m mây mù bao phủ đều liên quan đến cây sâm. Với giá trị hàng chục triệu đồng một kg sâm Ngọc Linh tươi, người Xơ đăng ở đây coi loại cây này như báu vật, là cây làm giàu.

Anh A Đang, ở làng Đắc Dơn, xã Măng Ri, chủ nhân của trên 500 gốc sâm, cho biết, người dân giờ có ý thức rất cao trong việc bảo vệ giống sâm Ngọc Linh: “Hồi xưa bà con chưa biết rằng cây sâm Ngọc Linh là loại cây quý hiếm thì bà con kiếm đi bán. Nhờ sự tăng cường lãnh đạo của xã tuyên truyền về phát triển kinh tế, để không mất cây sâm Ngọc Linh, bà con vào rừng già đi kiếm về trồng lại để không mất nguồn gốc của cây dược liệu”.

Sâm Ngọc Linh được người dân bảo vệ nghiêm ngặt

Cơ sở để tỉnh Kon Tum thực hiện và khẳng định sẽ thành công trong việc đưa cây sâm Ngọc Linh trở thành cây trồng chủ lực, thành hàng hóa có tính cạnh tranh, thành sản phẩm mang thương hiệu quốc gia, được bắt đầu từ cách đây hàng chục năm. Thời điểm năm 1991, khi tỉnh Kon Tum mới chia tách thành lập lại, dẫu còn bộn bề khó khăn, chính quyền địa phương vẫn dành cho cây sâm Ngọc Linh sự ưu tiên cần thiết để bảo tồn nguồn giống và mở rộng diện tích.

Đến nay, ẩn dưới những tán rừng nguyên sinh ở độ cao từ 1.800-2.500m trên khối núi Ngọc Linh ở địa bàn hai xã Măng Ri, Ngọc Lây, thuộc huyện Tu Mơ Rông, các doanh nghiệp và người dân đã trồng được trên 325ha sâm Ngọc Linh. Nhiều mô hình liên doanh, liên kết giữa người dân với người dân và người dân với doanh nghiệp được hình thành là cơ sở vững chắc cho việc xây dựng vùng nguyên liệu quy mô lớn.

Anh A Cheng, ở làng Chung Tam, xã Măng Ri, tổ trưởng 28 hộ liên kết trồng sâm với Công ty Cổ phần sâm Ngọc Linh Kon Tum, cho biết: “Bà con liên kết với Công ty rất thuận lợi cho bà con rất là nhiều. Lương họ trả một tháng 3 triệu. Công ty còn lo gạo một tháng 25kg, rồi mỡ, mắm, bột ngọt Công ty lo hết cho bà con đi làm. Còn ngoài lương thì có sâm. Một hộ cứ một năm được 100 gốc. Ba năm là 300 gốc một hộ, rất có lợi cho bà con”.

Sâm Ngọc Linh phát triển dưới tán rừng già

Để xây dựng được vùng nguyên liệu đảm bảo chất lượng, cung cấp cho việc chế biến, đa dạng hóa sản phẩm từ sâm Ngọc Linh phục vụ nhu cầu trong nước cũng như xuất khẩu, tỉnh Kon Tum đang từng bước chuẩn hóa quy trình trồng, chăm sóc và chế biến sau thu hoạch; Tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người dân những yếu tố cần thiết để trồng sâm Ngọc Linh, như cho thuê rừng với mức tạm thu mỗi năm 600.000 đồng/ha; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chất lượng giống, quản lý thị trường nhằm ngăn chặn giống, loài, hàng giả không đạt chất lượng; thành lập Hội sâm Ngọc Linh để tập hợp, đoàn kết hội viên, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, hỗ trợ nhau trong bảo tồn, phát triển sản xuất và kinh doanh sâm Ngọc Linh; thống nhất công tác quản lý từ tỉnh đến cơ sở để kiểm soát chặt chẽ nhưng không cản trở và khuyến khích, động viên được mọi nguồn lực tham gia phát triển vùng sâm.

Ông Vương Văn Mười, Phó Chủ tịch UBND huyện Tu Mơ Rông, cho biết:  “Huyện tuyên truyền vận động bà con không mua những giống sâm lạ không phải là nguồn gốc sâm Ngọc Linh của huyện Tu Mơ Rông để trồng. Tăng cường công tác quản lý bảo vệ rừng vì sâm trồng phải nhờ đến rừng. Để đầu tư, UBND huyện đang lồng ghép tất cả mọi nguồn vốn hỗ trợ phát triển sản xuất tập trung cho ba xã Măng Ri, Tê Xăng và Ngọc Lây. Huyện cũng đã xây dựng một kế hoạch xây dựng trung tâm sâm của huyện”.

Tháng 6 năm 2017, Thủ tướng Chính phủ quyết định bổ sung sâm Ngọc Linh vào danh mục sản phẩm quốc gia, thuộc Chương trình phát triển sản phẩm quốc gia đến năm 2020.  Là sản phẩm đã được cấp chỉ dẫn địa lý, được bổ sung vào danh mục sản phẩm quốc gia vào tháng 6 năm 2017, cây sâm Ngọc Linh ở Kon Tum đang đứng trước thời cơ thuận lợi để trở thành cây hàng hóa có giá trị kinh tế cao.

Ông Nguyễn Đức Tuy, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh, Chủ tịch Hội sâm Ngọc Linh tỉnh Kon Tum, cho biết: là quê hương của cây sâm Ngọc Linh, việc xây dựng thương hiệu quốc gia cho sản phẩm sâm Ngọc Linh là niềm tự hào, cũng vừa là  trách nhiệm của chính quyền và người dân địa phương.  

Kon Tum đang phối hợp tốt với các cấp, các ngành trong việc triển khai thực hiện nhiều đề tài nghiên cứu khoa học và các dự án về cây sâm. Địa phương đã quy hoạch vùng trồng sâm Ngọc Linh rộng gần 32.000 ha tại 8 xã của hai huyện Đắc Glei và Tu Mơ Rông, trong đó diện tích vùng lõi trồng sâm gần 10 nghìn ha. Đến năm 2020 tỉnh phấn đấu trồng được 1.000 ha, sản lượng 190 tấn và đến năm 2025 trồng hết diện tích đất vùng lõi với quy mô công nghiệp.

Mục tiêu của địa phương là sẽ đưa cây sâm Ngọc Linh thành cây hàng hóa chủ lực trong phát triển kinh tế, xã hội và đa dạng hóa nhiều loại sản phẩm để phục vụ nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

 

 

 

 

Khoa Điềm/VOV-Tây Nguyên

 

BAN DÂN TỘC (VOV4)
Địa chỉ: 58 Quán Sứ - Hoàn Kiếm - Hà Nội
Giám đốc: Tạ Đức Toàn
Phó Giám đốc: Nguyễn Sỹ Hào, Phạm Thị Nhung