Bấc xa nay pa chăp bhrợ đoọng lêy, apêê chỉ số căh lâh liêm ooy đhr’năng coon manuyh âng 16 k’bhuh acoon coh m’bứi ma nuyh. Coh đếêc choom dáp tước apêê chỉ số cơnh: lang ma mông ếp lâh 3-4 c’moo t’ping lâng bh’nơơn za zưm âng prang k’tiếc k’ruung; đhang, c’rơ ếp lâh lâng apêê acoon coh lơơng; đợ p’niên k’tứi dứp 5 c’moo oom ooch bấc (29,2%), pa bhlầng nắc oom ooch vêy đhang ma nuyh k’tứi, n’hil.
Ting cơnh dáp lêy âng Ủy ban Dân tộc, coh đợ 53 k’bhuh acoon coh âng k’tiếc k’ruung hêê vêy 16 k’bhuh acoon coh vêy đợ manuyh dứp 10.000 cha nắc, pazêng Ơ Đu, Pu Péo, Si La, Rơ Măm, Brâu, Cống, Bố Y, Mảng, Lô Lô, Cờ Lao, Ngái, La Ha, Pà Thẻn, Lự, Chứt, La Hủ. K’bhuh acoon coh nâu xoọc vêy lâh 74.000 cha nắc, pay 0,55% k’bhuh acoon coh.
K’bhuh acoon coh m’bứi ma nuyh ặt đhị pazêng vel đong k’đhap zr’năh âng zr’lụ đha rựt bhlầng coh prang k’tiếc k’ruung hêê, k’rong đhị apêê chr’val, vel bhươl pa bhlầng k’đhap k’ra âng apêê tỉnh da ding ca coong, k’noong k’tiếc cơnh Điện Biên, Sơn La, Hà Giang, Kon Tum… K’bhuh acoon coh nâu ta luôn k’zih coh đhr’năng pa đăn lâng zập dịch vụ công, đăh c’rơ bhriêl choom lâng đhr’năng pa dưr coon ma nuyh, đợ pr’loọng đong đha rựt bấc 2-4 chu t’ping lâng k’bhuh acoon coh lơơng.
Chr’năp bhlầng, đhr’năng đâh pay k’díc, bơơn k’điêl, tr’pay coh mr’cooh k’bhuh xoọng dzợ bấc coh đhr’năng nâu đoo nắc rau bhrợ vaih tước bấc rau căh liêm cơnh n’niên ca coon căh zập c’xêê, vaih đhr’năng oom ooch Pa dưr pa xớc, oom oóch, cắh vêy c’rơ, đợ mơ đhr’năng chêết bil bấc lấh tu váih bấc cr’ay k’rang k’pân... bhrợ pa xiêr đợ mơ dân số cóh zâp acoon cóh moon lalay lâng manứih pa bhrợ ooy ha y chroo âng k’tiếc k’ruung hêê moon zr’nưm.
Đoọng bhrợ pr’đơợ liêm choom đoọng ha đhanuôr acoon cóh pa dưr pa xớc, Đảng, Nhà nước năc ơy vêy bấc chính sách chr’nắp đoọng k’tong bhrợ, zooi zúp đhị zâp đắh bh’rợ kinh tế, y tế, giáo dục, văn hoá... cơnh đề án pa dưr pa xớc giáo dục lâng zâp acoon cóh cr’chăl c’moo 2010-2015, Nghị định Quy định chính sách t’đui đoọng tuyển sinh lâng zooi zúp học tập lâng p’niên mẫu giáo, học sinh, sinh viên acoon cóh, Quyết định đoọng bhrợ đề án pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung zr’lụ zâp acoon cóh Mảng, La Hủ, Cống, Cờ Lao, Quyết định đoọng bhrợ bh’rợ zooi zúp pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung zâp acoon cóh cr’chăl c’moo 2016-2025...
T’mêê đâu, t’ngay 8/12, Chính phủ pa glúh Nghị định số 141 quy định chế độ cử tuyển lâng học sinh, sinh viên acoon cóh, vêy đươi bhrợ tơợ t’ngay 23/1/2021. Nghị định moon ghít đợ apêê bơơn đươi chế độ cử tuyển pa zêng manứih acoon cóh zr’lụ vêy pr’đơợ tr’mung pa bhlâng zr’nắh k’đhạp cắh vêy cắh cậ vêy m’bứi c’bhúh cán bộ, công chức, viên chức nắc manứih acoon cóh./.
Tạo điều kiện tốt nhất để đồng bào dân tộc rất ít người phát triển
Nhiều nghiên cứu cho thấy, các chỉ số đáng quan ngại thực trạng dân số của 16 dân tộc thiểu số rất ít người. Trong đó có thể kể đến các chỉ số như: tuổi thọ trung bình thấp hơn 3- 4 năm so với kết quả chung của cả nước; tầm vóc thể lực (chiều cao, cân nặng trung bình) thấp so với các dân tộc khác; tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng ở mức cao (29,2%), đặc biệt là suy dinh dưỡng thể thấp còi, nhẹ cân.
Theo thống kê của Ủy ban Dân tộc, trong số 53 dân tộc thiểu số của nước ta có 16 dân tộc có số dân dưới 10.000 người, gồm Ơ Đu, Pu Péo, Si La, Rơ Măm, Brâu, Cống, Bố Y,Mảng, Lô Lô, Cờ Lao, Ngái, La Ha, Pà Thẻn, Lự, Chứt, La Hủ. Nhóm dân tộc này hiện có hơn 74.000 người, chiếm 0,55% cộng đồng dân tộc thiểu số.
Nhóm dân tộc rất ít người cư trú tại những địa bàn khó khăn thuộc lõi nghèo của cả nước, tập trung ở các xã, thôn bản đặc biệt khó khăn của các tỉnh vùng núi cao, biên giới như Điện Biên, Sơn La, Hà Giang, Kon Tum…. Nhóm dân tộc này luôn bị tụt hậu trong việc tiếp cận các nguồn lực, dịch vụ công và cơ hội phát triển quyền con người, tỷ lệ hộ nghèo cao gấp 2–4 lần so với các nhóm dân tộc khác.
Đặc biệt, tình trạng tảo hôn, kết hôn cận huyết còn khá cao trong khi đây là nguyên nhân cơ bản dẫn đến nhiều hệ lụy như đẻ non, thai nhi kém phát triển, suy dinh dưỡng, thể trạng yếu, tỷ lệ tử vong cao, chất lượng giống nòi suy thoái do mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm… làm giảm chất lượng dân số các dân tộc thiểu số rất ít người nói riêng và nguồn nhân lực tương lai của nước nhà nói chung.
Để tạo điều kiện tốt nhất cho đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người phát triển, Đảng, Nhà nước đã có hàng loạt chính sách đặc thù, quan trọng để đầu tư, hỗ trợ trên tất cả các lĩnh vực (kinh tế, y tế, giáo dục, văn hóa…) như Đề án Phát triển giáo dục đối với các dân tộc rất ít người giai đoạn 2010 – 2015; Nghị định Quy định chính sách ưu tiên tuyển sinh và hỗ trợ học tập đối với trẻ mẫu giáo, học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số rất ít người; Quyết định Phê duyệt Đề án “Phát triển kinh tế - xã hội vùng các dân tộc: Mảng, La Hủ, Cống, Cờ Lao”; Quyết định Phê duyệt Đề án hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội các dân tộc thiểu số rất ít người giai đoạn 2016 – 2025...
Mới đây nhất, ngày 8/12, Chính phủ ban hành Nghị định số 141 quy định chế độ cử tuyển đối với học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số (có hiệu lực thi hành từ ngày 23/1/2021). Nghị định nêu rõ, đối tượng được hưởng chế độ cử tuyển gồm người dân tộc thiểu số rất ít người; người dân tộc thiểu số ở vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn chưa có hoặc có rất ít đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức là người dân tộc thiểu số./.
(Báo ảnh Dân tộc và miền núi)