Tăng ngăn hâi: 27/1/2020

VOV4.Sêdang - Tung mâu hâi ki kố, kuăn pơlê tung lâp pơlê kơpong Tây Nguyên dê phiu ro vâ tơdah koh Lo hơnăm nếo Canh Tý 2020, la xuân ôh tá piu hbrâ mâu tơdroăng cheăng vâ pêi tung hơnăm nếo [ă hên tơdroăng púi ngah. Tiah hmâ, vâi krâ, nho\ng o a kơxo hâi má 3 Têt hiăng hbrâ vâ lo lăm dêi a chiâk, ngăn dêi mâu chiâk deăng vâ pêi cheăng tung hơnăm nếo. Tơdroăng hâi kố, pó vâi krâ nho\ng o [ă vâi pú ki chêh hlá tơbeăng trâm mâ [ă hlối hmâng tơdroăng tơpui tối dêi mâu kuăn pơlê a mâu pơlê kơpong Tây Nguyên tung hâi apoăng lo hơnăm nếo pêi chiâk deăng, xuân môi tiah pơkâ, tơmiât vâ pêi cheăng ăm rơpo\ng hngêi, pơlê cheăm tung hơnăm 2020.

 

 

 

 

 

 

*** Klêi mâu hâi Têt rơnó Hơngui, ai hên mâu rơpo\ng kuăn pơlê  ki pêt kơphế a kong pơlê Dak Lak hbrâ vâ tôh dêi kơphế, hnêi, tróu tơkâng loăng kơphế. Ngoh Y Niêl Niê, ối a pơlê Ko\ Mleo, cheăm Hòa Thắng, pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi:

‘’Klêi kâ Têt, á rơtế [ă vâi nho\ng o tơná hbrâ tơdroăng cheăng tôh kơphế, hnêi tơkâng loăng, rôe phon, mâu tơmeăm vâ xúa hbrâ pêi cheăng tung hơnăm nếo. A púi tơngah tung hơnăm  nếo kơphế kô ai yă tâ vâ tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê xuân môi tiah tơná á châ tơ-[rê tâ’’.

 

*** Rơtế [a\ mâu loăng plâi hmâ pêt tiô khôi vâi krâ nah mê cho báu [a\ plâi hôt, achê kố, vâi krâ pơlê Go, pơlê kân Cát Tiên, tơring Cát Tiên, kong pơlê Lâm Đồng hiăng ‘nâi pêt tơ’nôm mâu loăng plâi kâ môi tiah plâi sầu riêng [a\ kơphế vâ mơdêk pêi lo liăn.

Ngoh Điểu K’Ngâm, ối a pơlê Go tối ăm ‘nâi, mâu rơpo\ng tung pơlê hiăng pêi lo liăn hên ing pêt loăng plâi kâ, xua mê vâi krâ hâk vâ mơ’no liăn cheăng tung hơnăm nếo:

‘’Hơnăm nếo kố, rơpo\ng á kô mơ-eăm hriâm tơdroăng ki rơkê tơtro, kih thuât pôe, tróu tơkâng [a\ rak ngăn kơdrum loăng plâi hôt vâ chê 3 ha. Á kô pêt tơvât tơ’nôm loăng plâi sầu riêng, [ơr [a\ a mâu [a\ng ai têa tôh mơnúa pêt kơphế vâ mơdêk tâ mê nếo ki châ tơ-[rê loăng plâi. Vâ mơnhông cheăng kâ rơpo\ng, rak ngăn ăm mâu kuăn hriâm tâp’’.

 

*** Pôa Ha Ya Ri, ối a thôn Păng Dung, cheăm Dà K’Nàng, tơring Dam Rông, kong pơlê Lâm Đồng ăm ‘nâi, klêi kơ’nâi Têt cho roh  kong tô mơdrăng má môi, tung hơnăm mê tơdroăng tôh têa, rơvât phon thế teăm tơdrêng tro rơno gá kô tơdjâk kân troh tơmeăm pêt plâ rơnó: 

‘’Kơ’nâi 3 hâi pơtê Têt Lo hơnăm nếo, kuăn pơlê tung thôn hbrâ kơmăi, têa châu, têa nhơk vâ tôh dêi loăng kơphế, rơvât phon rak ngăn loăng kơphế. Púi vâ tung hơnăm nếo kong mêi tro tô ‘ló kum ăm rơnó pêi cheăng châ xo hên, pro pơxúa ăm tơdroăng rêh ối phâi tơtô ăm kuăn pơlê’’.

 

*** Klêi kơ’nâi tơdah Têt, pôa Điểu Nhong, krâ pơlê, kăn pơkuâ [on Bu Bâr, cheăm Quảng Tín, tơring Dak Rlâp hiăng mơhnhôk vâi krâ tung pơlê thâ lo lăm pêi chiâk deăng. Pôa Điểu Nhong, krâ pơlê tối ăm ‘nâi, nôkố tâi tâng pơlê ai lối 70 rơpo\ng, ki hên cho pêi kơphế, plâi hôt [a\ mâu loăng plâi ton hơnăm.

Xua hơnăm kố nah, yă tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng chu kơdroh, tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ trâm hên pá puât, xua mê hơnăm nếo kố lâp pơlê thế mơ-eăm tâ mê nếo vâ tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ kô châ tơtêk.

‘’Klêi kơ’nâi Têt hơnăm 2020, vâi krâ rêm ngế râng ‘nêk pơtối rak ngăn kơphế, plâi hôt, plâi [ơr… tâi tâng loăng plâi, vâ ti lâi mơ-eăm tung hơnăm 2020 tơdroăng rêh ối dêi vâi krâ mơnhông tơtêk tâ ‘na cheăng kâ, tơniăn ‘na rêh ối pơlê pơla, pêi lo châ hên tơmeăm, mơnhông tơtêk hên tu\m tơdroăng rêh ối’’.

 

*** A tơring Krông Pa], kong pơlê Dak Lak châ ngăn cho ‘’Pơlê xiâm’’ plâi sầu riêng dêi kong pơlê ai tơnêi pêt vâ chê 2.000 ha. Kơ’nâi mâu hâi Têt, kuăn pơlê a tíu kố tơvâ tơvân hên tơdroăng cheăng rak ngăn plâi sầu riêng [ă púi vâ hơnăm kố kô ai plâi hên [ă yă tê kô to kơnâ tâ.

Ngoh Y Dôch Niê ối a pơlê Ea Yông, cheăm Ea Yông, tơring Krông Pa], kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi:

‘’Têt hơnăm kố ro ‘nâng. Ai tơdroăng trâm mâ mơđah hơdruê xuâng xah hêi [ă pơlê. Hiăng tâi Têt, ngin pơtối pêi tơdroăng cheăng ki hmâ pêi dêi rêm hâi, môi tiah rak ngăn loăng plâi sầu riêng, cho hdrê loăng ki ai plâi tê kơnâ liăn ăm tơná ngin. Mâu tơdroăng cheăng môi tiah hnêi, tróu tơkâng loăng tung kơdrum plâi sầu riêng ăm châ bâ phuâng tâ. Tơngah hơnăm kố ah kố châ xo plâi hên tâ’’.

 

A kong pơlê Kon Tum, klêi kơ’nâi mâu hâi Têt sôk ro, khu râ kăn pơkuâ 102 cheăm, bêng, pơlê kân 10 tơring, pơlê kong kơdrâm dêi kong pơlê pơrá tơku\m po lo lăm pêi cheăng apoăng hơnăm. Kố xuân cho tơdroăng pêi cheăng apoăng ăm môi hơnăm nếo [a\ pói vâ mêi tro tô ‘ló, tơdroăng pêi cheăng dêi kuăn pơlê trâm tơ’lêi hlâu.

 

*** A cheăm Đăk Trăm, tơring Đăk Tô, kong pơlê Kon Tum tơdroăng lo lăm pêi chiâk deăng apoăng hơnăm châ kuăn pơlê tung cheăm vâ môi tuăn. Sap ing kơxo má, vâi krâ hiăng tối dêi pó djâ tơmeăm pêi chiâk deăng lo pêi cheăng apoăng hơnăm xua Vi [an cheăm tơku\m po, klêi mê vêh a mâu pơlê pêi pro mâu tơdroăng tiô pơkâ mơjiâng ing hdrối.

Hơnăm kố, ai 137 rơpo\ng kuăn pơlê tung pơlê Đăk Mong tơku\m a tơdroăng rơnêu troăng klông lo a kơpong pêi chiâk deăng [a\ kui tah trâp hno têa. Ngoh A Hiếu, môi ngế kuăn pơlê tung pơlê phiu ro tối ăm ‘nâi:

‘’Hơnăm ki lâi xuân tiah mê, klêi kâ Têt mê khu râ kăn pơkuâ cheăm rah tíu tơku\m po Leh lo mơjiâng pro troăng klông, pêi cheăng apoăng hơnăm. Kuăn pơlê hâk vâ veăng pêi. Vâi krâ tung pơlê pin lo mơjiâng pro troăng thôn pơlê. Ai pơlê mê tơku\m po văng hno têa hbrâ tôh tơmeăm rơnó xeăng tô. Kơbố xuân hâk, phiu ro veăng pêi. Vâi krâ lo pêi cheăng apoăng hơnăm phiu niu kô thăm mơ-eăm xúa khoa hok kih thuât tung pêi chiâk deăng, rak ngăn tơdroăng hriâm dêi kuăn cháu vâ rế hía rế phâi tơtô, hơniâp ro’’.

 

*** Leh lo pêi cheăng apoăng hơnăm mơjiâng thôn pơlê nếo châ mâu kăn [ă hên mâu cheăm tung kong pơlê Kon Tum pơtối rak vế pêi pro sap ing hên hơnăm kố. Mê châ ngăn cho tơdroăng pêi pro apoăng dêi kong pơlê tung tơdroăng mơdêk [ă mơ-eăm pêi 19 pơkâ mơjiâng thôn pơlê nếo. Riên tâi hơnăm 2019 kố nah, kong pơlê Kon Tum hiăng ai 19 pơkâ châ mơnhên tối thôn pơlê nếo, [ă 3 to cheăm pê klêi 19 pơkâ. Kong pơlê xuân hiăng ai 6 to cheăm pêi châ sap 15-18 pơkâ, pêi châ sap 10-14 pơkâ, 31 pơkâ, châ sap ing 5-9 pơkâ...

A leh lo pêi cheăng apoăng hơnăm mơjiâng thôn pơlê nếo, mâu kăn dêi mâu cheăm tối nhên mâu tơdroăng kâ kal pêi tung hơnăm 2020, hlối tơbleăng hên troăng hơlâ pêi vâ tơ-[rê tung mâu pơkâ mê. Kơ’nâi leh, kuăn pơlê veăng pêi chiâk deăng xua mâu kăn [ă khu pơkuâ hiăng mơhnhôk. Ngoh A Ngưng, pơlê Đăk Tiêng Klah, cheăm Đăk La, tơring Đăk Hà, ăm ‘nâi:

‘’Hâi kố, cheăm ngin tơku\m dêi dêi rơpó lo pêi cheăng apoăng hơnăm pêi mâu pơkâ mơjiâng thôn pơlê nếo môi tiah tơdroăng dêi tơring pơkâ. Hâi kố, kuăn pơlê ngin hâk tơngăm khât [ă hâk vâ mơgrúa trâ văng troăng klông, hơlâ troăng pơlê, rak vế hyôh kong prâi. 

Kâng kơdrum vâ pơxúa tung păn mơnăn păn í pêap, pêt loăng plâi kâ. Lo pêi cheăng apoăng hơnăm nếo Kuăn pơlê loi khât kơnôm ai hnoăng pơkuâ dêi Đảng [ă mâu kăn cheăm bêng. Kuăn pơlê môi tuăn dêi rơpó ‘no ivá vâ rak mâu pơkâ mơjiâng thôn pơlê nếo tung hơnăm nếo’’.

VOV Tây Nguyên

Gương – A Sa Ly tơplôu [ă tơbleăng

BÂNG RƠKONG KHU KUĂN NGO KƠPONG TÂY NGUYÊN 

Tíu ối-pêi cheáng: 19A Lê Duẩn-Pơlê kong kơdrâm Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak 
Kăn
 xiâm: Vũ Hải Định

Kăn phõ: Hoàng Trung Dũng