Tăng ngăn hâi: 29/1/2020

VOV4.Sêdang - Kơnôm tơru\m tung pêi cheăng kâ, hnối rôe pơ’leăng kơphế dêi kuăn pơlê tiô túa Pêi cheăng tơru\m, mê vâi krâ hdroâng Jarai a cheăm Ia Mơ Nông, tơring }ư\ Pah, kong pơlê Gia Lai hiăng ai tơdroăng pêi cheăng kâ tơniăn. Túa pêi pro kố hiăng kum kuăn pơlê châ hluăn iâ ing tơdroăng ki xahpá xua yă tê kơphế chu rơpâ, hyôh kong prâi hơ’leh ôh tá tro tơdroăng. Klêi kơ’nâi tơdah mot hơnăm nếo Canh Tý 2020, mơngế Jarai a Ia Mơ Nông dế hơniâp ro, sôk suâ mot tung rơnó pêi chiâk deăng ki nếo, vâ tơdroăng rêh ối rế hía rế phâi tơtô tâ.

 

 

Tung hngêi trá le\m, tơtô ai tu\m tơmeăm xúa tung hngêi, pôa Rơ]om Punh, ối a pơlê Kép 1, cheăm Ia Mơ Nông hâk phiu: to lâi hơnăm achê kố tơdroăng cheăng kâ tung rơpo\ng hngêi đi đo tơniăn, kơxo# liăn pêi lo ôh tá kơdroh tiô yă tê tơmeăm pê lo ing chiâk deăng lơ ing kong prâi ôh tá tơniăn.

 

 

Kơnôm ing pêi cheăng tơru\m, kuăn pơlê a pơlê Kép 1 rế ton rế tơ-[rê

 

Mê cho kơnôm tơdroăng pêi cheăng kâ, păn chu păn í tro tiô kih thuât: 7 sào klâng ai bê báu vâ kâ phâi plâ hơnăm, 4 to ro kơdrâi ai kuăn péa pái to ai mâu êak ro vâ pro phon rơvât dêi kơphế, malối pêi pro tiô tơdroăng hnê pêt kơphế tơniăn ton drêng veăng pêi [ă Khu pêi cheăng tơru\m Ia Mơ Nông. Pôa Rơ]om Punh ăm ‘nâi:

‘’A veăng pêi cheăng tơru\m châ pêi kâ ‘măn mâu ko\ng tơ têa túa ki nếo tôh [ă kơmăi pro ăm têa lo môi tiah têa mêi ing xiâm kơphế. Kơmăi tôh têa kố cho kơmăi tôh kơd^ng têa, kơd^ng hâi pêi cheăng, kum ăm rơpo\ng hngêi [ă pú hmâ tơná châ tôh hên tâ. Toh têa tiô tơdroăng xúa kơmăi ki tơ’lêi hlâu kố, môi hdroh krâ ‘măn vâ tôh gá tâi 200 xiâm kơphế, tung 1.000 xiâm mê bú 5 hdrôh tê xe\n djâ krâ ‘măn. Tiô hnê mơhno môi hdroh krâ ‘măn tơdjêp klo\ng toh tung pơla 7 chôu .

‘Na krí kơphế djâ tê mê Khu pêi cheăng tơru\m rôe kơphế ki mê ah, kuăn pơlê ôh tá tô tuăn klâi ‘na tơdroăng ki tê lơ lăm tăng tíu, khu ki rôe ‘’.

 

 

Hngêi trá dêi mơngế Jarai pơlê Kép 1

 

Tiô pôa Rơ]om Uenh, kăn thôn Kép 1, rơnó mơdrăng kố ki hên tơnêi pêt kơphế dêi kuăn pơlê hiăng châ tôh têa [ă kơmăi ki tôh kơd^ng têa. Tơdroăng rak ngăn kơphế xuân châ pêi pro tro khât tiô hnê mơhno vâ tơniăn ăm loăng kơphế kơtóu plâi hên, plâi hlối châ le\m há. Pôa Rơ]om Uenh ăm ‘nâi, sap ing veăng pêi cheăng [ă Khu pêi cheăng tơru\m ‘na chiâk deăng, kuăn pơlê ôh tá êa kơtâu klêng tê vâ tăng rôe mâu tơmeăm, phon [ă hên ki ê, rêm hdroh troh rơnó rak ngăn kơphế, xuân ôh tá tô tuăn xâu mâu ki rôe lơ hdjip yă a rơnó krí tê kơphế. Thăm nếo, yă tê kơphế kuăn pơlê to iâ tâ yă ki rôe pá gong:

‘’Krê to pơlê Kép 1 ngin, veăng pêi cheăng tơru\m [ă cheăm Ia Mơ Nông ai 32 ngế. Vâi cheăng ‘na krâ pơklêp kơmăi klo\ng tôh têa vâ tôh kơphế ki ăm têa lo xêh vâ tơniăn kơd^ng têa [ă hbrâ ví ki oh tá tro xua kong prâi hơ’leh drêng ôh tá bê têa. Péa cho phon rơvât, xúa pơkeăng xôh kơdê ôa hdrong vâi hnê tơdrêng amê. Kuăn pơlê ôh tá bê phon vâi lăm mung phon dêi khu pêi cheăng tơru\m troh rơnó krí plâi kơphế ah nếo tơvêh liăn phon, liăn pơkeăng‘’.

 

 

Kuât pơlê Kép 1 xua kuăn pơlê tơlo liăn mơjiâng pro

 

Túa pêi cheăng tơru\m pêi chiâk deăng, tê kơphế pơla mâu rơpo\ng kuăn pơlê [ă Khu pêi cheăng tơru\m Ia Mơ Nông châ pêi pro sap ing hơnăm 2017. Pôa Lê Văn Thanh, Ngế xiâm pơkuâ ngăn Khu pêi cheăng tơru\m pêi pêt, tê mơdró, rôe tơmeăm, ôm hyô ‘na chiâk deăng Ia Mơ Nông, ăm ‘nâi, ki xiâm tơdroăng tơru\m mê cho vâ pro xiâm kơpong tơmeăm kơphế tơniăn, ai xiâm ki pêi lo, ing mê, mơdêk ki pơxúa dêi kơphế.

Pak^ng tơdroăng veăng kum kơxo# liăn ‘no rôe phon rơvât, pơkeăng xôh kơdế oâ hdrong … ôh tá ai tơkâ, Khu pêi cheăng tơru\m ối veăng kơjo kum kơmăi, hnê kih thuât, tơku\m rôe kơphế dêi kuăn pơlê.

 

 

Tíu pêi cheăng tơru\m Ia Mơ Nông

 

Túa pêi pro mê tơtro [ă kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo, mê mâu rơpo\ng ki chêh inâi veăng tơru\m cheăng rế tâk hên. Bú nếo lối 2 hơnăm, khu pêi cheăng tơru\m Ia Mơ Nông hiăng 3 hdrôh hơ’leh hlá mơ-éa phêp, kơxo# liăn veăng tơlo apoăng bú ai 500 rơtuh liăn, nôkố hiăng troh 6 rơtal liăn. Kơxo# rơpo\ng veăng pêi cheăng tơru\m pêt kơphế hiăng lối 600 rơpo\ng, tơku\m chiâng 6 khu pêi pêt, tíu po rơdâ pêt hiăng luâ 4 to cheăm sap ing Ia Mơ Nông troh Ia Ka La, Ia Nhim [ă pơlê kân Ia Ly.

Pôa Lê Văn Thanh ăm ‘nâi, rơtế [ă tơdroăng tăng pêt kơphế vâ ai kơphế le\m tơniăn, khu pêi cheăng tơru\m cheăm Ia Mơ Nông dế po troăng hơlâ mơnhông pêt mâu loăng plâi ki ê, kum kuăn pơlê pơtối rak vế ki pơxúa hlâu ‘na tơnêi pêt, kô châ xo tơ’nôm kơxo# liăn tơ’mô tung plâ hơnăm teăng tơdroăng tơkôm rơnó krí kơphế.

Hơnăm kố nah, Khu pêi cheăng tơru\m hiăng tơru\m [ă kuăn pơlê pêt tơvât 5 rơpâu xiâm loăng plâi măng câu kloăng ku\n, pêt 50 ha prôm prế… , vâ ai hdrê kơphế, pôm prế ki dâi le\m, hnê kuăn pơlê kih thua#t pêt tiô pơkâ VietGAP [ă tơhrâ lối rôe kơphế, pôm prế mê:

‘’Thế tí tăng ‘nâi ple\ng vâ kum kuăn pơlê ai liăn [ă tơdroăng pêt tơvât, mơhé ôh tá châ xo hên la thế ai liăn châ xo đi đo mê kuăn pơlê nếo tơniăn, tâng hmôu pơ to kơnôm a loăng kơphế pá ‘nâng. Pêi dế pêi cheăng tiô troăng hơlâ ki mê, cho ‘no liăn ăm mâu rơpo\ng kuăn pơlê pêt loăng plâi kâ, troăng hơlâ pơkâ pêt cho rôe tơmeăm ki pêi lo mê ah. {ă mâu klâng ki pêt báu 1 rơnó, a rơnó kố, kuăn pơlê lôi chúa, mê hnê ăm vâi pêt loăng plâi ki iâ khế, mâu loăng plâi ki iâ tôh têa, vâ hơ’leh tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê’’.

 

 

Vâi krâ-nho\ng o lăm rôe phon, pơkeăng vâ tôh tơmeăm pêt ki dâi le\m

 

Kơnôm ing tơru\m pêi cheăng tơtro [ă kơpong kuăn ngo ối, Khu pêi cheăng tơru\m Ia Mơ Nông hiăng tăng hlo tơdroăng veăng kum ing Tơdroăng tơkêa pro dêi hngêi kơmăi têa. Nôkố Tơdroăng tơkêa hơ’leh túa pêi chiâk krá tơniăn a Việt Nam (xua Hngêi rak liăn lâp plâi tơnêi veăng to\ng kum) dế kơjo kum khu pêi cheăng tơru\m ‘no liăn rôe kơmăi tôh têa ‘nâi kơd^ng ăm têa lo môi tiah kong mêi, tôh sap a xiâm loăng tôh ăm lối 300 ha kơphế dêi kuăn pơlê.

Vi [an tơring C|ư\ Pah nếo achê kố xuân hiăng pro tơdroăng tơkêa mơnhông tơru\m pêt tiô pơkâ rơtế rôe kơphế tung Tơdroăng pơkâ dêi tơnêi têa ‘na mơjiâng thôn pơlê nếo, pơcháu ăm khu pêi cheăng tơru\m ‘na mơjiâng thôn pơlê nếo ăm Khu pêi cheăng tơru\m Ia Mơ Nông pêi, cho ki xiâm ki djâ troăng ahdrối tung tơdroăng kum kuăn pơlê mơdêk ki tơ-[rê tung pêi cheăng kâ. Hơnăm nếo kố, [ă tơdroăng veăng kum dêi tơnêi têa [ă ki hlo tơ-[rê ing túa pêi cheăng tơru\m, khu pêi cheăng tơru\m pêi pêt, tê tơmeăm ing chiâk deăng, mơni tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo akố kô rế phâi tơtô tâ.

 Gương tơplôu [ă tơbleăng

BÂNG RƠKONG KHU KUĂN NGO KƠPONG TÂY NGUYÊN 

Tíu ối-pêi cheáng: 19A Lê Duẩn-Pơlê kong kơdrâm Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak 
Kăn
 xiâm: Vũ Hải Định

Kăn phõ: Hoàng Trung Dũng