Tăng ngăn hâi: 30/12/2019

VOV4.Sêdang - Sap ing môi to cheăm kơtiê kơpong hdroâng kuăn ngo drêng xiâm ai 3 tơdroăng tơkêa thôn pơlê nếo, cheăm Glar, tơring Đăk Đoa, kong pơlê Gia Lai, hiăng hơ’lêh khât, pêi pro tơ-[rê tơdroăng pơkâ kố. Cheăm Glar hiăng phiu ro châ Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh diâp [âng khe\n kơdeăn ‘na tơdroăng ki kơhnâ rơkê tung 10 hơnăm mơjiâng thôn pơlê nếo.

 

 

 

 

 

 

Kong tô a drô troăng kơxu mot a pơlê Dơk Rơng, cheăm Glar. Péa pâ troăng pa ngiâ rêm toăng hngêi cho plông rơdâ têng kơphế. Pôa Wut, Kăn pơkuâ tơdroăng cheăng Măt tra#n pơlê Dơk Rơng, tối ăm ‘nâi, tâi tâng troăng kân akố pơrá châ tôh kơxu lơ [ă [ê-tông. Tơnêi têa bu to\ng kum môi iâ, ki ê cho kuăn pơlê veăng tơlo [a\ xúa 800 rơtuh liăn ing túa pêt kơphế vâ ai liăn.

 

Troăng pơlê – ‘’Kơpho#’’ Dơk Rơng, Glar

 

Pôa Wut sôk ro, Dơk Rơng cho pơlê apoăng a cheăm Glar pêi pro túa pêt kơphế vâ tơlo liăn hơnăm 2008, tung [a\ng deăng vâ chê 2 ha. Tơdrêng amê thôn klâ 10 tôh, rêm tôh ai 15 rơpo\ng rak ngăn 160 xiâm kơphế. Kơxo# liăn krí kơphế pro kơxo# liăn tơdjuôm dêi pơlê, rêm hơnăm châ dâng 200 – 250 rơtuh liăn. Kơxo# liăn kố xúa vâ kum mâu rơpo\ng ki pá puât, mơ’no liăn a mâu tơdroăng cheăng tơdjuôm dêi pơlê, ki rơhêng vâ tối tung tơdroăng mơjiâng thôn pơlê nếo:

‘’Drêng mê nah, kơxo# liăn mơ’no dêi tơnêi têa ôh tá tu\m vâ pro troăng xua mê ngin hiăng tơpui [a\ dêi pó [a\ tâi tâng mâu rơpo\ng môi tuăn tơlo tiô ivá tơná ai. Rơpo\ng ki ai mê tơlo hên tâ, rơpo\ng pá puât mê tơlo iâ tâ [a\ mâu rơpo\ng kơtiê mê nâp 200 rơpâu liăn lơ bu mơ’no hâi pêi cheăng.

Ngo nhâ khêi Glar – tíu ôm hyô nếo a Gia Lai [a\ Tây Nguyên

 

Má péa, ngin ai kơxo# liăn ing deăng kơphế tơdjuôm dêi pơlê, mơjiâng 10 tôh, rêm hơnăm châ 20, 25 rơtuh liăn, ai tôh 18 lơ 19 rơtuh liăn [a\ ai 15 rơtuh liăn, xo kơxo# liăn kố vâ mơ’no mơjiâng pro troăng. {a\ hên rơpo\ng hbrâ pleăng tơnêi vâ ai troăng kân rơdâ. Ing mê troăng pơlê châ tôh [ê tong, vâi krâ prôk lăm, pơto tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng tơ’lêi hlâu, kơbố xuân sôk ro’’.

Ing troăng pêi châ tơ-[rê kố dêi pơlê Dơk Rơng, hên h^n mâu pơlê ki ê a pơlê Glar xuân hbrâ hriâm xêh mơjiâng troăng pêi pêt kơphế vâ pro liăn tơdjuôm. Môi tiah pơlê Dôr 1 rêm hơnăm châ kơxo# liăn tơdjuôm 100 rơtuh liăn; pơlê Dôr 2 châ 150 rơtuh liăn rêm hơnăm; pơlê Tươh Ktu [a\ ai 3 ha kơphế rêm hơnăm mê châ kơxo# liăn tơdjuôm lối 300 rơtuh liăn…Troăng pêi kố hiăng ai liăn hên vâ tâi tâng 10 pơlê dêi mơngế Bơhnéa a cheăm Glar rơtế mơjiâng thôn pơlê nếo mơnhông mơdêk rơdêi.

Pơxiâm po hâi leh nhâ khêi Đăk Đoa 2019 a ngo loăng hngó Glar

 

 

Pôa Y Suôn, Kăn hnê ngăn Vi [an Măt tra#n Tơnêi têa Việt Nam cheăm Glar, tối ăm ‘nâi, tung 10 hơnăm tơ’noăng tơdjuôm ivá mơjiâng thôn pơlê nếo, tâi tâng kơxo# liăn mơ’no mơjiâng pro hngêi trăng troăng klông a Glar cho vâ chê 110 rơtal liăn, tung mê kuăn pơlê veăng tơlo lối 2/3, tơdâng kơxo# liăn lối 75 rơtal liăn:

‘’Nôkố mâu thôn pơlê pơrá châ mơnhên pơlê mơhno túa le\m tro, cheăm mê châ Tơnêi têa, kong pơlê, tơring mơnhên Glar cho cheăm thôn pơlê nếo. Vâ châ tiô pơkâ kố cho tơdroăng veăng kum dêi khu râ kăn pơkuâ cheăng Đảng, khu râ kăn pơkuâ, khu râ cheăm tơku\m pêi pro, pơkuâ, hnê mơhno [a\ pêi pro kơtăng, tơdrêng a mâu thôn pơlê. Má péa, cho kơnôm tơdroăng ki môi tuăn, veăng tơlo dêi kuăn pơlê tung tơdroăng mơjiâng pro troăng tôh [ê-tông a thôn pơlê. Hên rơpo\ng pak^ng veăng tơlo liăn, hâi pêi cheăng, vâi ối pleăng tơnêi.

Kơnôm tơdroăng ru\m môi tuăn, ôh tá tơkôm to a troăng hơlâ, rơtế [a\ Tơnêi têa xua mê troăng kân, hngêi hôp pơlê pơla… châ mơjiâng kân le\m rơdâ’’.

 

Túa pêi kơphế tăng liăn 'măn kơd^ng pơlê Dơk Rơng, cheăm Glar

 

Pêi pro châ tơ-[rê tơdroăng thôn pơlê nếo kô châ ngăn cho troăng pêi ki tơtêk dêi cheăm Glar, drêng hơnăm 2011 cheăm nếo châ 3 túa pơkâ cheăng thôn pơlê nếo. Nôkố kơxo# rơpo\ng kơtiê a cheăm bu u ối pá kơdâm 5%, ki sôk ro cho vâi krâ hdroâng kuăn ngo.

Nếo achê kố, cheăm Glar hiăng sôk ro châ Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh diâp [âng kheăn kơdeăn xua châ tơ-[rê xua rơkê tung 10 hơnăm mơjiâng thôn pơlê nếo. Jâ Giang H’Huom, Pho\ hnê ngăn Vi [an cheăm Glar, tơring Đăk Đoa tối, ki rơkê tơtro dêi cheăm cho tu\m tơdroăng pêi pơrá kơnôm tiô tơdroăng pói vâ dêi kuăn pơlê, mơnhông ki tơtro hnoăng dêi kuăn pơlê, mơnhông tơtro hnoăng dêi pơlê pơla, hlê ple\ng pêi pro mâu pơkâ: ‘’Kuăn pơlê ‘nâi, kuăn pơlê tơpui, kuăn pơlê pêi, kuăn pơlê séa ngăn [a\ kuăn pơlê châ pơxúa’’.

‘’Cheăm Glar ngin sôk ro châ Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh diâp [âng kheăn kơdeăn. Kố cho tơdroăng châ tơ-[rê dêi tơdroăng ki mơ-eăm ôh tá tơbrêi tung khu râ kăn pơkuâ cheăng Đảng, khu râ kăn pơkuâ, kơvâ cheăng [a\ kuăn pơlê cheăm Glar tung tơdroăng pêi pro tơdroăng tơnêi têa ‘na mơjiâng thôn pơlê nếo. Troh nôkố cheăm hiăng pêi kêi 19 túa cheăng. {a\ kô mơ-eăm tâ mê nếo vâ ti lâi ôh tá xê rak 19 túa ki plah mê ối pêi pro tơtro tâ hơnăm hdrối’’.

 

Rế hía rế hên hngêi ki kân le\m mơnâ mâ ngăn a cheăm Glar

Ối a chê tơdế tơring Đăk Đoa, troăng kân kơxo# 19, lối 10 km, [a\ troăng prôk tơ’lêi hlâu, cheăm Glar ai hên tơmeăm tơ’lêi hlâu vâ po mâu troăng mơnhông mơdêk nếo. Mê cho ngo loăng hngó – ngo nhâ khêi; môi tíu ôm hyô nếo dêi kong pơlê Gia Lai [a\ kơpong Tây Nguyên. A kơpong kố kong pơlê Gia Lai hiăng pro mâu tơdroăng tơkêa bro plong xah golf, kơpong pơtê ngăn kong kế, kơpong kuăn pơlê rêh ối hngêi kân rơdâ le\m…La ngiâ, drêng mâu tơdroăng tơkêa bro ki kal dêi kong pơlê châ mơ’no liăn cheăng, cheăm Glar kô pơtối hơ’leh hên.

Sap hơnăm 2020, pơtối mơdêk ki tơ-[rê túa châ plah thôn pơlê nếo hiăng mơnhông, cheăm Glar mơ-eăm rak tơniăn tơdroăng mơdêk tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê, tơmiât mơjiâng môi kơpong thôn pơlê rơkê, kuăn pơlê pêi chiâk deăng kro mơdro\ng, môi ‘’pơlê ki tơxâng rêh’’ [a\ mâu túa pêi ôm hyô chiâk deăng, homestay, ôm hyô mơhno túa le\m tro, kong kế [a\ hía hé./.

Minh Huệ - Ama Zưt  chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng

BÂNG RƠKONG KHU KUĂN NGO KƠPONG TÂY NGUYÊN 

Tíu ối-pêi cheáng: 19A Lê Duẩn-Pơlê kong kơdrâm Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak 
Kăn
 xiâm: Vũ Hải Định

Kăn phõ: Hoàng Trung Dũng