Hloh 800 ha bri ‘long hơngo tơ̆ bro trong hông hang krang nak Mang Yang đei pơtăm đơ̆ng ƀar pêng jĭt sơnăm kơ ou, dang ei hlôi jing bri ‘long kơdrơ̆ng kăl hloh lơ̆m tơring. Mă lei, lơ̆m khei ‘năr phang pơđang đunh khei ‘năr, hla hơngo kro hơlŭng tôch hơƀơ̆l ‘nou jĭ jing rơ̆m pơm ăn ŭnh sa ƀônh ƀŏ. Lăp ưh kơchăng tŏ sĕt, tơdrong hơmơt đei ŭnh sa lang să tôch kơtang. Tơ̆ hơnăp tơdrong ‘nou , bơ̆ jang dăr joang, gak vei lăng đei iung jang hơnơ̆ng. Rim khul iŏk vei lăng bri tơplih dih băl dăr joang kiơ̆ bro bri, mă kăl tơ̆ dôm bro bri hơmơt ŭnh sa kơtang. Ƀok Phạm Đức Mạnh, khul iok vei lăng bri thôn 9, tơring Đak Pơ, tơbăt:“Khul iok vei lăng bri kơ nhôn ‘noh năr ayơ jei klăh asong dih băl năm dăr joang bri mă khul nhôn iŏk vei lăng. Tơdăh ƀôh ŭnh sa ‘noh tĕnh koăng tơroi tơbăt ăn Hơnih vei lăng bri hloi”.

Atŭm hăm dăr joang, tơdrong pơm hơtŏk jơhngơ̆m đon kơchăng kơ kon pơlei hơrih sa tơjê̆ bri jei đei tơlech jang kơtang. Rim ‘măng hop akŏm pơtho tơbăt đei pơgơ̆r hơnơ̆ng, pơtho pơkă athei kon pơlei kơchăng mưh iŏk yoa ŭnh lơ̆m pai sa păng jang sa. Ƀok Nguyễn Uyên Danh, khul 8, tơring Đak Pơ tơbăt:“Hơnơ̆ng pơtho khan, pơkă athei kon pơlei kơchăng, iung jang kiơ̆ kơtang tang găn ŭnh sa. Mă 2 ‘noh pơrô̆ tơbăt ăn kôn mon kon sou, mưh vei rơmo ‘noh ưh kơ soh, veh ver ŭnh sa bri pơrăm ‘long pơtăm păng hơmrok sa bri nhôn vei lăng”.

Tơdrong hơmet pơ ‘lơ̆ng rim trong jang tang găn hơlou ŭnh sa bri jei tŏk bŏk tơlĕch jang kơtang tơ̆ rim hơnih tơngla bri tơ̆ Gia Lai. Ƀok Lê Thái Hùng, Kơdră chĕp pơgơ̆r Hơnih vei lăng bri ŭnh hnam Bắc An Khê tơbăt, Hơnih chĕp pơgơ̆r tang găn ŭnh sa bri tơring hlôi tơlĕch jang kơtang, atŭm hăm 4 khul iŏk vei lăng bri hăm hloh 100 ‘nu bơngai hơnơ̆ng vei lăng năng tông tơnăp. Tơdrong jang chă choong pơ-‘ngoăih ‘ngiĕt, pơm tơnglăng đei iung jang kơtang vă găn ga ŭnh sa bri.“Lơ̆m tơdrong hơmet pơ ‘lơ̆ng ‘ngiĕt kro ‘noh hơnih jei iung jang hơdoi kơjăp hăm Hơnih vei lăng bri tơring An Khê adoi nhen Hơnih vei lăng kon pơlei tơring Đak Pơ. Hơdrol vă choong soh ‘ngiĕt pơm tơnglăng tang găn ŭnh sa bri, mă kăl lơ̆m rim kơsơ̆ ‘noh nhôn jei ming kơƀang tơroi tơbăt tơ̆ kơl trong hông hang krang nak Mang Yang. Adoi tơroi tơbăt ăn Hơnih vei lăng kon pơlei tơring păng Hơnih vei lăng bri lơ̆m tơring băt vă iung jang hơdoi, dăr lăng hơlen”..

Tơ̆dôm tơring kăl, khul vei lăng bri hơnơ̆ng gak vei lăng 100% măt bơngai jang lơ̆m prăt pơyan phang, adoi atok kơtang iung jang tơ̆ tơring, băt hơdăh rim bro bri, rim ŭnh hnam. Ƀok Ngô Hữu Niên, Kơdră chĕp pơgơ̆r Hơnih vei lăng bri Tây Sơn tơbăt, hơnih vei lăng hloh 41.000 ha bri tŏk bŏk pơtruh ăn nơ̆r pơkăp hơmơt ŭnh sa bri kơtang, bơ̆ jang dăr joang đei iung jang hơnơ̆ng.“Ăn đĭ đăng bơngai bơ̆ jang gak vei lăng rim tơring, akŏm tơ̆ bro bri pơtăm hăm rơ̆m hla ‘long hơlŭng đei ƀar pêng sơnăm truh khei ‘năr iŏk yoa. Dôm bro bri ou hlôi vat jĭ bro bri hơmơt ŭnh sa kơtang. Khul bơ̆ jang hơnơ̆ng tơ oei ƀơ̆t kơmăi dăr lăng hơlen hơnih ŭnh sa mưh kmăi vê̆ tinh pơtruh ăn rup ‘noh khul jang năm dăr lăng hloi, lăng năng ‘nou ŭnh sa bri dăh mă soh pơm tơnglăng, soh rơ̆m rĕk vă kơbăt hơdăh”.

Đơ̆ng rŏng hơgrop hăm dêh char Bình Định, dêh char Gialai đei 987.000 ha đei bri ‘long, ‘long hơyơ̆l teh đei vă jê̆ 45%. Hơgăt teh bri vei lăng roi să mă lei khul vei lăng bri oei kơ toei ‘nou jĭ tơdrong tôch mơmat tat ăn khul bơ̆ jang vei lăng păng tang găn ŭnh sa, pĭt ŭnh sa bri. Ƀok Phan Văn Hải, Kơ iĕng Kơdră Hơnih vei lăng bri dêh char Gia Lai tơbăt, vă iung jang ‘lơ̆ng tang găn hơlou hơmơt ŭnh sa bri, hơnih tok bŏk dăr lăng, vat tơring hơdrar păng dôm tơring hơmơt ŭnh sa kơtang lơ̆m pơyan phang. ‘Moi kiơ̆ trong ou, khul vei lăng bri gô tơlĕch jang ‘lơ̆ng hloh dơ̆ng pơjaokang ƀô̆ ƀar păh rim tơring vă atŏk kơtang iung jang tơ̆ dôm tơring kăl. Atŭm hăm ‘noh, Khul vei lăng bri tơlĕch jang kơtang dăr joang, gak tơ̆ rim bro hơmơt ŭnh sa kơtang; iung jang hơdoi hăm kơdră tơring, tơ-‘ngla bri păng kon pơlei vă ƀôh hrôih, hơmet tơtom dôm tơdrong hơmơt ŭnh sa.“Hơnih vei lăng bri dêh char hlôi pơchoh trong ăn Hơnih vei lăng Choh jang sa păng Cham char dêh char, Hơnih vei lăng kon pơlei dêh char Gia Lai hơmet pơ ‘lơ̆ng tơdrong bơ̆ jang, khul jang, pơjao khul jang kơ rim hơnih vei lăng bri tơ̆ tơring hơnơ̆ng iung jang pơrô̆ pơrôp, pơtho tơbăt ăn kon pơlei lơ̆m bơ̆ jang tang găn unh sa bri. Rim tơring jang ‘lơ̆ng trong jang 4 kơtă iung jang tang găn hơlou ‘noh kăl hloh, mưh ƀôh ŭnh sa ‘noh tĕnh koăng iung jang hăm khul kơtă vă chă pĭt ŭnh sa tơtom, veh ver sa hơmrok kơtang, ŭnh sa kơtang”.

Lơ̆m jơ ‘năr tŏ phang pơđang đunh khei năr, vă jê̆ 1 triu hektar bri tơ̆ Gia Lai hơnơ̆ng tơjră muh măt hăm hơmơt ŭnh sa bri kơtang. Tơdrong mă ou, kăl vang iung jang hrơ̆p mĭnh ‘măng đơ̆ng khul bơ̆ jang, tơngla bri păng kon pơlei vă kĕ tang găn hơlou, ƀôh hrôih păng hơmet tơtom rim ‘măng ŭnh sa bri.