Tơ̆ lăm ‘măn răk hla ar khăm kơsô̆ 02, Ƀak si Võ Hồng Khắc, Khoa Vật lý trị liệu Hơmet ming jơhngâm jăn, Hnam pơgang jĭ vơnh dêh char Đắk Lắk (phường Thành Nhất, dêh char Đắk Lắk) khăm hơlen, roi tơƀôh păng kê pơgang ăn bơngai jĭ. Ƀak si Khắc tơroi, hơmet jĭ ăn bơngai vơnh ưh đei pơm kiơ̆ trong tơlĕch hơdrol, mă lăp kiơ̆ tơ̆ yăn âu, đơ̆ng chă hơlen năng đunh đai, đei hloi lơ tơdrong krê:  

“Tơdrong hơmet athei nhôn hơlen năng kơjăp rim tơdrong đơ̆ng bơngai jĭ, mât lăng rim lăm vă khăm hơlen. 8 jơ pơgê rim năr, nhôn athei mât lăng rim lăm jĭ vă khăm hơlen, apinh jet đe sư tam xa pơgê, tam huch pơgang ưh, hăm oei hơving hơvơ̆l kiơ dăh mă đon chăm đơ̆ng đe sư lơ liơ. Mưh khăm hơlen, lơ bơngai jĭ ưh gơh vei lăng jơhngâm đon kơdih, ƀât lăp teh tơdrŭt nhôn ưh tom băt kiơ.”

Hơtăih kơ Khoa Vật lý trị liệu Hơmet ming jơhngâm đon dang 50m, čhing hnam đei man kơjăp, jŭm dăr ‘nŏh đei dur var pơsei jĭ anih oei xa kơ đe drŏ nglo vơnh lơ̆m Hnam pơgang hơmet jĭ vơnh dêh char Đắk Lắk. Tơ̆ lăm var pơsei, bơngai jang điều dưỡng Phan Đình Tài oei pơtŏ huyêt ap păng tơgŭm ăn 1 ‘nu bơngai jĭ huch pơgang trŏ kơliêu. Tơ̆ hơngiĕng ‘nhŏng oei chuât rơka hơnĕnh đơ̆ng bơngai vơnh kăp sơnăm sơ̆.

“’Năr 4/8/2025, ƀât inh mât pơtŏ huyêt ap ăn 1 ‘nu bơngai drŏ nglo vơnh, jĭ vơnh sư iung ranh, bruh kăp ƀât hơngiĕng inh, hek hŭt ao inh hloi. Inh tôch hli ‘năi. Đơ̆ng rŏng kơ ‘nŏh inh chơ̆n jơhngâm, kŭm hăm bơngai nai vang rôp bơngai vơnh, inh năm tơplih hơbăn ao, ôp hơmet rơka, pơdơ̆h ngôi tŏ sĕt, đang kơ ‘nŏh bơ̆jang dơ̆ng.”

Hlŏh 20 sơnăm hơmet jĭ tơ̆ Khoa Vật lý trị liệu Hơmet ming jơhngâm đon, tơ̆ Hnam pơgang jĭ Vơnh dêh char Đắk Lắk, ‘nhŏng Nguyễn Văn Tôn (xăh Đray Bhăng, dêh char Đắk Lắk) đei ƀak si Khắc păng điều dưỡng Tài adrin hơmet, vei lăng rim năr. ‘Nhŏng jĭ yoa đơ̆ng et tơdrô lơ, kơ̆l ‘ngok pă đei ƀlŏk kiơ, ƀât lăp ưh kơ băt kơdih kâu pơm yă kiơ. ‘Nhŏng ưh đei ƀlŏk dôm ‘măng đe ƀak si, điều dưỡng athei “rôp gơ̆t ‘nhŏng” vă vei lăng ‘lơ̆ng ăn ‘nhŏng. ‘Nhŏng Tôn akhan, tơdăh ưh đei jơhngâm đon ‘mêm mơnat, jơhngâm đon ‘lơ̆ng đơ̆ng ƀok thây pơgang, dang ei rŏ năng ‘nhŏng ưh băt kơdih kâu thoi yơ bơih.

Lơ̆m jơhngâm đon hơiă yoa jĭ roi da ƀiơ̆, đĭ vă brŏk đơ̆ng hnam pơgang bơih, ‘nhŏng Tôn tơroi: “Inh ƀôh khul y, ƀak si tơ̆ hnam pơgang jang tôch tơnăp; lơ̆m noh đei ƀak si Khắc păng điều dưỡng Tài hơnơ̆ng pơngơ̆t, khăm hơlen, vei lăng păng pơlung inh. Inh hơpơi ‘mĕh hơmet klăih tơdrong et tơdrô dư âu, vă kơ̆l ‘ngok gơ̆h chăm, băt vao tôm tơdrong dơ̆ng, vă jăh vih hơdai hăm hnam tơnŏ.”

Hnam pơgang jĭ Vơnh dêh char Đắk Lắk pơjing sơnăm 2008, đei 100 tŏ giơng, iŏk hơmet ăn 100 ‘nu bơngai vơnh. Sơnăm 2025, ‘ngoăih kơ hlŏh 20.000 ‘nu bơngai đei khăm hơlen, hnam pơgang oei vei lăng, vei rong 17.000 ‘nu bơngai vi vơnh, sem brem, hơving lơ̆m tơpôl, kiơ̆ tơdrong jang tơm kơ teh đak găh pơgang. Lơ bơngai jĭ đĭ klăih bơih, vih dơ̆ng hăm unh hnam gơnơm tơdrong adrin đơ̆ng khul y ƀak si păng bơngai jang tơ̆ hnam pơgang âu. Mă lei, tơdrong jang pha ƀiơ̆, hnam pơgang oei tơƀâp lơ pơmat tat găh bơngai jang, tơdrong tơgŭm păng đon tơchĕng đơ̆ng tơpôl.

Ƀak si Nguyễn Thị Luyến, Phŏ Kơdră chĕp kơ̆l Hnam pơgang đei nơ̆r apinh găh 1,2 tơdrong vă hơtŏk tơdrong đei yoa mưh khăm, hơmet jĭ tơ̆ hơnăp kơnh: “Hrei ‘nâu, Anih vei lăng kon pơlei dêh char Đắk Lắk đei trong tơgŭm vă sơng iŏk bơngai jang hăm đe ƀak si, hăm jên tơgŭm thim 5% jên khei ăn rim khei; oei dôm bơngai jang nai nhen điều dưỡng, bơngai jang ki thuơ̆t ‘nŏh tam mă đei tơgŭm. Tơ̆ Hnam pơgang vơnh, kiơ̆ inh, bơ̆ jang tôch mơmat, gleh hrat ngăl, yoa thoi noh hnam pơgang apinh Anih vei lăng kon pơlei dêh char hơmet ming tơdrong tơgŭm ăn đe điều dưỡng, bơngai jang ki thuơ̆t păng bơngai jang nai đei xa yoa tơdrong tơgŭm ngăl. Kiơ̆ đơ̆ng noh, pơlung đe sư hơđơ̆ng jơhngâm bơ̆ jang hăm hnam pơgang, hơnơ̆ng vang vei lăng năng tông păng hơmet ăn bơngai jĭ.”        

Rim năr yak hlŏh, khul y ƀak si păng bơngai jang tơ̆ Hnam pơgang hơmet jĭ Vơnh dêh char Đắk Lắk oei hơnơ̆ng adrin, hăm dôm tơdrong jang tôch kơhret, đei lơ tơdrong krê kơ bơngai vơnh iung ranh, ưh kĕ vei jơhngâm đon, chă teh tơdrut bơngai jang. Mă đơ̆ng thoi noh ră, hăm hơnăp jang păng đon tơnăp đơ̆ng đe ƀok thây pơgang, đe sư oei hơnơ̆ng druh kiơ̆ tơdrong jang, đĭ jơhngâm vei lăng, hơmet jĭ ăn bơngai vơnh, pơm sơđơ̆ng jơhngâm, tơiung dơ̆ng đon chăm, băt vao tôm tơdrong vă vih dơ̆ng hăm unh hnam păng tơpôl.