Tơ̆ tơring kăp gĭt Lý Sơn, lơ̆m dôm năr pơdơh lêh ou ki, lơ bơngai truh tơmang lăng, hơlen băt achon teh hơnơ̆ng kơ ƀenh bơngai truh. Ưh hơdrô̆ đei cham char 'lơ̆ng rŏ, Lý Sơn oei pơtruh ăn tơmoi hơlen băt hơdah gah tơdrong joh ayŏ kăp gĭt.

Lơ̆m 'măng ou, Lêh soi Tang kơ khul linh Hoàng Sa đei pơgơ̆r kăp gĭt, hơvơn tơmoi tơrĕk truh, tơgop pơdah dơ̆ng păng pôk pơ-ư tơdrong kăp gĭt kơ jơhnơr hơrih, tơdrong pơgơ̆r achon teh. Đơ̆ng rŏng kơ noh, lêh akŏm pơlong vơ̆r thŏng puăn pah đei pơgơ̆r tơ̆ đak dơsĭ, hơvơn lơ kon pơlei păng tơmoi truh lăng pơm ăn lêh akŏm sô̆ rơ-ông hloh.

Lơ̆m tơdrong chă hơlen băt achon teh, kông Thới Lới, tơring kăp gĭt Lý Sơn jĭ hơnih pơdơh jơ̆ng ưh gơh lê̆ hiơt. Đơ̆ng groi kông, tơmoi gơh tơƀang lăng truh đak dơsĭ djrêng djrang, ƀôh hơdah tơdrong 'lơ̆ng kơ achon teh dơnơm. 'Nhŏng Nguyễn Đức Tiến, truh đơ̆ng dêh char Hưng Yên tơroi: “Ƀơ̆t truh tơ̆ ou, inh ƀôh achon teh đak dơsĭ jơk 'lơ̆ng tơpă; yuh 'năr rơngơp 'lơ̆ng. Mưh kĕ đei 'noh đe buăl sơnăm mơlôh dah năm truh Lý Sơn lơ̆m minh 'măng vă kơ băt”.

Ưh hơdrô̆ đei achon đak dơsĭ, dôm hơnih tơmang cham char 'lơ̆ng, joh ayŏ lơ̆m dêh char Quảng Ngãi adoi hơvơn lơ tơmoi truh tơmang. Tŏ 'mi kial ah pơyan ou sơđơ̆ng 'lơ̆ng, hlôi pơm trong hiôk vă tơmoi chă pơdơh pơdei, tơmang lăng tơ̆ cham đak dơsĭ, chơkơi đak, đak glung đak krong. Pơkăp tơmang pơhiơ̆ sơnăm ou ăn ƀôh, tơmoi rơih dôm hơnih đei yuh 'năr rơngơp, đei joh ayŏ kăp gĭt, tơguăt hăm chă hŏk hơlen păng pơdơh pơdei.

Tơ̆ xah Măng Đen (apŭng Kon Plông, dêh char Kon Tum so), lêh akŏm đei pơgơ̆r chơt hơ-iă hăm lơ tơdrong akŏm joh ayŏ - tơmang pơhiơ̆ đei pơgơ̆r kơjăp. Hơdah hloh noh Lêh yak pơrŏ trong kơphô̆ hăm lơ tơdrong pơdah joh ayŏ kơdŏ suang rok kiơ̆ Jăl trong 24. Rim tơdra chĭng chêng, tơdra hơsuang atŭm hăm dôm tơdrong pơdah hao sing sơng, pơm rup meo pơm ăn tơdrong akŏm jing rơ-ông rơ-ang hloh, hơvơn lơ tơmoi truh. Dôm tơdrong akŏm pơma dơnuh đơ̆ng ngê̆ si păng tơmoi adoi pơjing đei tơdrong tơguăt tơguăl, pơlan să tơdrong sô̆ 'lơ̆ng hơ-iă.

Ah kơmăng, akŏm kơchơ tơmam choh pơtăm păng pơgang hla 'long Măng Đen jing hơnih pơkă ưh gơh kơƀah. Hơnih akŏm ang chrê chra hăm unh pơchră atŭm hăm tơmam xa ƀou phu kăp gĭt kơ tơring groi kông. Tơmoi chă yak lăng kiơ̆ rim hơnih 'măn tơmam drăm, chă xa dôm tơmam xa juăt jue kơ tơring păng mơ̆n hơdah đei tơdrong tơguăt tơjê̆, tơdrong 'mêm kơ tơmoi đơ̆ng kon pơlei tơ̆ tơring. Pơmai Đặng Phương Lan, đơ̆ng pơlei tơm Đà Nẵng lơ 'măng năm truh Măng Đen tơmang pơhiơ̆ ăn tơbăt: “Rim 'măng truh Măng Đen, rim kơmăng nhôn ling lang năm truh hơnih akŏm kơchơ. Kơlih tơ̆ ou chơt hơ-iă păng tơ̆ ou akŏm lơ tơdrong joh ayŏ kăp gĭt păng hơvơn lơ tơmoi truh”.

Mĭnh trong pơgơ̆r tơmang pơhiơ̆ hle tŏk bŏk đei tơmoi lŭ lăp ‘noh năm tơmang lăng kaphê (chehphe) tơring tơngiĕt tơ̆ Măng Đen. Lơ̆m bri ‘long hơngo rơngơp, tơmoi chă huch ngôi chehphe păng tơmoi jei vang chă pơm tơlĕch kơdih đak kaphê, chă hơlen băt hơdăh găh đơ̆ng găr kaphê truh tơ̆ rim kơtoh đak chehphe huch ngôi. Minh kơchŏk kaphê ưh khan lăp đei ƀou phu tru hut mă oei akŏm pơđĭ hăm dôm tơdrong tơroi găh groi teh păng kon bơngai tơ̆ ou hloi.

Yă Vũ Thị Hồng Phương, Kơdră chĕp pơgơ̆r Hơnih bơ̆ jang Pơm hla bơar tơring Măng Đen, dêh char Quảng Ngãi tơbăt, tơdrong pơgơ̆r tơmang lăng kaphê tơring tơngiĕt vă pơm hơtŏk kơjă tơmam drăm choh jang sa păng tơƀôh tơbăt hơnăn tơmam drăm tơring. Đơ̆ng dôm kơchŏk đak kaphê, minh trong pơjing kơjă tŏk bŏk đei jing, đơ̆ng tơdrong choh jang sa, pơm tơlĕch truh tơmang pơhiơ̆, tơgop pơm hơtŏk atok tơ iung mŭk drăm kơ tơring. Yă Vũ Thị Hồng Phương tơbăt dơ̆ng: “Kiơ̆ đơ̆ng ‘măng pơgơ̆r ou, tơring Măng Đen hơpơi ‘meh vă tơguăt hăm hơnăn kaphê tơring tơngiĕt dih băl. Đơ̆ng noh, pơjing đei tơring tơmang ‘lơ̆ng hơ iă ăn tơmoi, lơ tơdrong tơmang pơhiơ̆ ‘lơ̆ng hơ iă mưh tơmoi năm truh tơ̆ Măng Đen, tơgop tơƀôh tơbăt rim hơnih tơmang pơhiơ̆ kơ tơring”.

‘Nguăih rim tơdrong chă tơmang lăng, lơ tơdrong pơgơ̆r joh ayŏ kơdŏ suang - tơmang pơhiơ̆ - Tơmang pơhiơ̆ tơdrong juăt joe sơ̆ ki jei đei pơgơ̆r ‘lơ̆ng hơ iă nhen pơlong hao thŏng nan, chă hơri ƀai choi, pơm lêh por ‘nhot, pơm lêh trong kơphô̆, tơgop pơm ‘lơ̆ng hơ iă hloh dơ̆ng tơdrong chă tơmang pơhiơ̆ kơ tơmoi năm tơ̆ Quảng Ngãi. Tơdrong đei lơ tơdrong pơgơ̆r tơmang pơhiơ̆ tŏk bŏk pơm hơtŏk jơhngơ̆m đon lŭ lăp, ‘lơ̆ng liĕm kơ groi teh Quảng Ngãi.