Ah mă hnam kơjung đei pơtăm keh đang, tơdrô đei pơđih ƀou phu tru hŭt, kon tơrong plang đei hơmet tôm, truh khei năr pơkăp, 'nhŏng oh kơtum kơtŏng đơ̆ng hơtaih truh, bơngai ÊĐê pơgơ̆r et soi tŏk hnam 'nao kiơ̆ khôi juăt kră sơ̆.
Lơ̆m tơdra chĭng chêng re ang, et soi tŏk hnam 'nao kơ bơngai ÊĐê tơ̆ tơring Pơmơ̆t kơ dêh char Đăk Lăk đei pơtơm hăm 2 tơdrong pơkăp tơm: soi kơ yang hơpang, yă ƀok dơnơm păng soi tơbeh kơ jơhngơ̆m jăn ăn tơm hnam. Kiơ̆ kơ ƀok Y Min Kbuôr (Aê Lương), tơ̆ pơlei Čuôr Kăp, phương Tân An, et soi tŏk hnam 'nao jĭ khôi soi kơ hnam đei pơm keh đang păng hơpơi 'meh đei tơdrong pring wei đơ̆ng yang hơpang: “Hnam hlôi keh đang 'noh đe pơgơ̆r et soi vă apinh yang hơbang tơgŭm ăn kơ hnam păng tơ-'ngla gơh sơđơ̆ng 'lơ̆ng, grăng pran, jang xa đei yua kơjăp tôm tơdrong”.
Khôi soi tơbeh đei pơtơm tơ̆ 'măng 'mŏk gah Hơlĕch hnam. Kiơ̆ khôi juăt kơ bơngai ÊĐê, ou jĭ gah sơng măt 'năr pơchră, pơtih ăn tơdrong hơrih păng pơtơm rim tơdrong. Ah mă rim tơmam soi plang đei tôm, jơva chĭng chêng re ang, pơjou pơtơm soi tơbeh hơvơn yang hơpang vei lăng bri kông, plenh teh, atŭm hăm yă ƀok dơnơm vih bơ̆ng pang, pơkăp hnam 'nao păng tơgŭm ăn unh hnam. Lơ̆m nơ̆r sơkat đei chih thoi ou: “…Ơ yang, nhôn tơroi hăm yă ƀok tơm băt, kôn mon kon sou hlôi vih oei tơ̆ hnam 'nao, đei hnam, đei tơnuh unh. Hơvơn yă ƀok vih et xa, tơgŭm ăn kôn mon kon sou gơh grăng pran, jang xa phĭ tơtŏ, pơlei pơla tơguăt tơguăl, chơt hơ-iă …”
Pơtoi kơ noh khôi soi tơbeh jơhngơ̆m jăn ăn kơ tơm hnam, ou đei lăng jĭ tơdrong tơm lơ̆m et soi tŏk hnam 'nao. Klo hơkăn tơm hnam tơ oei ah hơnăp kơmang tơmam soi plang, veh muh măt gah 'măng 'mŏk Hơlĕch. Pơjou soi kơ yang, đơ̆ng rŏng noh năm truh tơm tơdrô đei tơkang vă pơtoi krao akhan, pơjao đing tơdrô, pơre nơ̆r thơ thou 'lơ̆ng hơ-iă păng ƀot kong, hơpơi ăn jơhngơ̆m jăn grăng ling lang, tơdrong hơrih sơđơ̆ng 'lơ̆ng, ƀa ƀenh brong, chĭng chêng đei tôm. Ƀok Y Siong Êban, oei tơ̆ pơlei Kŏ Tam, phương Tân An ăn tơbăt: “Ah mă tŏk oei hnam 'nao 'noh kiơ̆ khôi juăt athei soi tơbeh jơhngơ̆m jăn vă hơpơi gơh grăng pran ăn kơdih unh hnam, chơt hơ-iă, phĭ tơtŏ dơnŏ 'lơ̆ng. Khôi juăt kơ bơngai Ê đê thoi noh, đei hnam 'nao noh athei soi kơ jơhngơ̆m jăn ăn tơ-'ngla hnam”.
Minh khôi juăt ưh gơh kơƀah noh soi tơbeh kơ rim tơmam drăm yua lơ̆m hnam. Đơ̆ng kung tŏk jur, tơnuh unh truh hloi giơng ƀĭch, ge tơdrô adoi đei soi tơbeh, vă akŏm đon lui hăm rim tơmam drăm yua gô yak hơdoi, pring vei ăn unh hnam lơ̆m tơdrong hơrih rim năr. Tơdrong mă ou tơƀôh hơdah bơbŭng hnam ưh hơdrô̆ jĭ hơnih oei xa đei tơmam drăm ƀônh ƀŏ đĕch mă đei pơhngol, đei tơpôl păng đei yang hơpang bơ̆ng pang.
Lơ̆m năr soi tơbeh, tơdra chĭng knah re ang kiơ̆ tơdra phara băl, trŏ hăm rim tơdrong soi. Đe ngê̆ nhơ̆n lơ̆m pơlei vei sơnong kăp gĭt, vei sơđơ̆ng ăn tơdrong soi tơbeh đei pơgơ̆r trŏ khôi juăt, vei trŏ um ai juăt jue. Ƀok Y Nhut Kbuôr (Aê Dăm Săn), tơ̆ pơlei Čuôr Kăp, phương Tân An ăn tơbăt: “Kiơ̆ khôi juăt kơ bơngai Ê Đê, hơdrol kơ soi tơbeh, đe gô tôn chĭng chêng hơdrol. Dôm hơmrŭk chĭng chêng đei akŏm păng đei tôn pơdah. Đơ̆ng rŏng kơ noh pơdơh gô pơjou soi tơbeh đang noh pơtoi tôn dơ̆ng. 'Măng tôn chĭng chêng blŭng a gô tôn tơdra hơdu, adar, đơ̆ng rŏng kơ 'noh đe pơtơm tôn tơdra tơtĕnh hăt hot druh băl. Ah mă pơjou sơkat kơ yang đang đe pơdơh ưh đei tôn chĭng chêng. Lơ̆m kơplah ƀot kong soi tơbeh 'noh ưh đei tôn chĭng chêng. Ah mă ƀot kong đang păng et tơdrô ge noh đe tôn chĭng chêng dơ̆ng truh layơ đĭ et xa noh pơdơh”
Gah soi tơbeh đang, tơm hnam, kơtum kơtŏng 'nhŏng oh păng tơmoi oei atŭm et tơdrô ge kiơ̆ khôi hơvơn et tơdrô kră sơ̆. Tơdra chĭng chêng pơtoi re ang, atŭm hăm nơ̆r pơma hơhiĕk, pơjing đei tơdrong tơnŏ 'lơ̆ng, tơguăt tơguăl kon pơlei pơla. Kiơ̆ kơ ƀok Y Thái Êban, oei tơ̆ pơlei Kmrơ̆ng Prŏng A, phương Tân An, hăm bơngai Ê Đê, hnam ưh hơdrô̆ jĭ hơnih oei mă oei jing cham char kăp gĭt tơguăt kon bơngai hăm yă ƀok dơnơm păng kôn mon kon sou: “Pơgơ̆r et soi tŏk hnam 'nao păng et soi tơbeh kơ jơhngơ̆m jăn, đe 'nhŏng pơmai oh nhôn tôch chơt hơ-iă. Khôi juăt kăp gĭt noh jing đơ̆ng kră sơ̆ pơm kiơ̆ khôi juăt vă gơh grăng pran ăn kon pơlei pơla păng rim bơngai. Tơrĕk truh khôi juăt vă tơbang hơdah ăn rim bơngai băt gah khôi juăt kơ po păng ăn đe kôn mon kon sou gơh băt hơdah gah khôi juăt kơ bơngai Êđê thoi yơ păng pơtoi răk vei, kơlih rim khôi juăt noh phara dih băl”.
Jĭ minh khôi juăt kră sơ̆, truh dang ei et tŏk hnam 'nao đei bơngai ÊĐê răk vei lơ̆m tơdrong hơrih hrei ou. Mă đei lơ tơdrong hơmet vă pơtrŏ hăm tơdrong hơrih 'nao, dôm khôi juăt kăp gĭt adoi oei đei vei răk, tơƀôh todrong tơgĭt kơ tơm a la chă păng sơnong tơguăt tơguăl kon pơlei kiơ̆ joh ayŏ pơlei pơla.
Lơ̆m khei năr tơring kơdrơ̆m roi năr roi să, păng tơdrong lŭk lơ̆k đơ̆ng lơ tơdrong joh ayŏ roi năr roi pran kơtang, tơdrong vei răk khôi juăt et soi tŏk hnam 'nao ưh hơdrô̆ tơgop vei răk tơƀăk mong joh ayŏ kơ bơngai ÊĐê, mă oei pơih trong iŏk yua kơjă joh ayŏ juăt jue tơguăt hăm tơmang pơhiơ̆ pơlei pơla, tơmang pơhiơ̆ hŏk hơlen. Kiơ̆ đơ̆ng noh, dôm bơbŭng hnam kơjung ưh hơdrô̆ oei lơ̆m đon tơchĕng, mă pơtoi đei lơ̆m tơdrong hơrih hrei ou tơ̆ tơring teh Tây Nguyên.
Viết bình luận