Bơơn pa choom đoọng bh’rợ đhị 4 lang, p’căn H’Trên Êban, acoon cóh Êđê cóh  Kmrơng Prong A, chr’val Ea Tu, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk pa bhlâng hâng hơnh lâng bh’rợ taanh n’đoóh a doóh âng acoon cóh đay. Tơợp pa choom t’taanh tơợ 12 c’moo, tước nâu câi, p’căn H’Trên Êban âi vêy lấh 20 c’moo ặt ma mông lâng tr’xâu lâng nắc muy cóh bấc ngai choom t’taanh bhlâng cóh vel Kmrơng Prong A: “Acu pa choom t’taanh tơợ 12 c’moo, pa choom đoọng 4 lang âi, tơợ bêl da dích a mế cu pa tước ca căn a mế cu lâng ca căn cu lâng tước cu. Tu râu đâu nắc bh’rợ ty đanh âng acoon cóh đay, nắc choom zư đớc. brương tr’nu, đoọng  pa choom đoọng ha ca coon n’đil âng đay, cha chau âng đay dzợ.”

Cơnh lâng loom p’zay zư đớc  văn hóa acoon cóh đay, p’căn H’Biếk Byă cóh vel Kmrơng Prong A, chr’val Ea Tu, thành phố Buôn Ma Thuột âi ặt ma mông lâng bh’rợ taanh n’đoóh a doóh lấh 30 c’moo. H’Biếk Byă xay trúih, đoọng choom bhrợ t’váih đợ n’đoóh a doóh  bil bấc cr’chăl, c’rơ g’lêếh; kiêng ma nứih t’taanh choom mâng loom, z’hai g’lăng. Bh’nơơn tr’naanh bhrợ t’váih n’jứah đoọng đươi dua cóh pr’loọng đong, bhrợ pr’hêl đoọng ha xa xao ma moó, pr’hêl ha t’mooi. N’đhơ bh’nơơn bhrợ t’váih k’đháp bơơn pa câl, n’đhang pr’loọng đong công dzợ p’zay bh’rợ taanh ting đhr’niêng bh’rợ  tơợ a hay đớc đoọng: “Vêy t’ngay taanh, vêy t’ngay cắh, lướt pa câl công k’đháp, cắh vêy yêm têêm, cắh zấp đoọng pr’loọng đong ma mông, apêê cóh công ty pay câl nắc dzợ p’rơơm yêm têêm. K’đhơợng zư đớc văn hóa tơợ ahay, tơợ a conh a bhướp đớc đoọng ha ca coon cha chau brương tr’nu, cắh choom đớc bil pật bh’rợ âng đay. Brương tr’nu đoọng ha ca coon cha chau đay.”

N’đhơ nắc bh’rợ ty đanh, bơơn vel đong chắp hơnh lâng chính quyền p’too moon pa dưr n’đhang t’taanh n’đoóh a doóh cóh chr’val Ea Tu, thành phố Buôn Ma Thuột xoọc vêy đhr’năng bil pật. T’coóh Y Bây Kbuôr, trưởng vel Kmrơng Prong A đoọng năl, vel vêy 342 pr’loọng đong, n’đhang xoọc dzợ 85 cha nắc năl t’taanh n’đoóh a doóh, zêng lứch nắc ma nứih ga rứa. Cr’noọ đươi dua n’đoóh a doóh cóh zấp pr’loọng đong cắh dzợ bấc, pa bhlâng nắc lang p’niên kiêng xa nập xoọc đâu. N’đhơ Nhà nước p’too moon k’đhơợng bhrợ lâng pa dưr bh’rợ t’taanh, n’dhang đhr’năng la lua cậ, đợ râu pa chô tơợ bh’rợ n’nâu cắh mặ t’mông pr’loọng đong. Âi vêy bấc hợp tác xã t’taanh bơơn bhrợ t’váih, n’đhang bh’rợ pa câl bh’nơơn lum bấc râu zr’nắh k’đháp. Trưởng vel Y Bây Kbuôr  k’đháp loom, cơnh lâng đhr’năng n’nâu, bh’rợ âng ma nứih Êđê cóh vel vêy đhr’năng bil pật. “Bh’rợ n’nâu nắc vel zi coong dzợ bơơn k’đhơợng zư. Xoọc đâu, moon pa zum nắc lang p’niên hắt bơơn năl bh’rợ n’nâu, tu bấc pr’zớc xang học nắc lướt pa bhrợ ch’ngai, apêê a bhướp a dích, moon nắc apêê nghệ nhân t’coóh t’ha cắh dzợ ma mông. N’đhơ cơnh đêếc brương tr’nu kiêng bh’rợ n’nâu vêy mặ k’đhơợng zư đớc, a cu rơơm kiêng vêy muy tổ hợp tác k’rong apêê a đhi a moó, hợp tác xã n’nắc vêy pay câl cớ apêê bh’nơơn âng a dhi a moó bhrợ t’váih. N’đhang nắc u k’đháp, râu muy nắc choom vêy đợ zên lâng acoon ma nứih đoọng bhrợ, pa dhang moon hợp tác xã choom hắt bhlâng nắc 15 cha nắc lâng râu đêếc choom k’rong bhrợ lấh 100 ức đồng.”

N’đhơ chính quyền lâng ngành chức năng p’too moon k’dhơợng bhrợ lâng pa dưr, n’đhang bh’rợ taanh n’đoóh a doóh âng ma nứih Êđê cóh vel Kmrơng Prong A, chr’val Ea Tu, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk coong dzợ dzoọng đhị bil pật. Nâu đoo nắc râu cắh yêm ặt tợt âng apêê ngai vêy loom chắp hơnh lâng bh’rợ taanh n’đoóh a doóh ty đanh./.

Trăn trở với nghề dệt thổ cẩm ở buôn Kmrơng Prong A

                                                     CTV Thảo Nguyên

Lâu nay, người Ê Đê ở buôn Kmrơng Prong A, xã Ea Tu, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk luôn duy trì nghề dệt thổ cẩm. Tuy nhiên, do nhu cầu sử dụng trong mỗi gia đình không nhiều, lớp trẻ hiện nay ưa chuộng thời trang hiện đại, khiến nghề dệt thổ cẩm đang đứng trước nguy cơ thất truyền.

Được truyền nghề qua 4 đời, bà  H’Trên Êban, dân tộc Ê Đê ở buôn Kmrơng Prong A, xã Ea Tu, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk rất tự hào với nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc mình. Bắt đầu làm quen với khung dệt và sợi chỉ màu từ khi 12 tuổi, đến nay, bà H’Trên Êban đã có hơn 20 gắn bó với thổ cẩm, và là một trong những người có tay nghề giỏi ở buôn Kmrơng Prong A: “Tôi học dệt từ 12 tuổi, truyền 4 đời rồi, từ hồi bà cụ đến bà ngoại rồi tới mẹ và giờ tới tôi. Tại vì cái đồ này là đồ truyền thống của dân tộc mình, phải giữ gìn đồ truyền thống của mình để lâu dài. Sau này, để truyềncho con gái của mình, cháu của mình nữa.”

Với ý thức giữ gìn văn hóa truyền thống của dân tộc, bà H’Biếk Byă ở buôn Kmrơng Prong A, xã EaTu, thành phố Buôn Ma Thuột đã gắn bó với nghề dệt thổ cẩm hơn 30 năm. H’Biếk Byă tâm sự, để làm ra được sản phẩm thổ cẩm đẹp phải tốn rất nhiều thời gian, công sức; đòi hỏi người dệt phải kiên trì, khéo léo. Sản phẩm  thổ cẩm làm ra vừa để sử dụng trong gia đình, làm quà tặng trong các dịp cưới hỏi, mừng nhà mới, quà lưu niệm khách quý. Mặc dù sản phẩm làm ra khó tiêu thụ, nhưng gia đình vẫn duy trì nghề dệt thổ cẩm theo phong tục từ xưa để lại: “Có ngày dệt, có ngày không, đi bán cũng khó, không được ổn định, không đủnuôi được gia đình, họ màmở công ty mua thì được ổn định. Giữ bản sắc văn hoá từ cái hồi xưa, từ ông bà để cho con cháu sau này, để mãi để mãi, không làm mất đi công việc của mình. Sau này, để cho con cái mình học hỏi lâu dài, tại vì phong tục mà.”

Dù là nghề truyền thống, được xã hội tôn vinh và chính quyền khuyến khích phát triển nhưng dệt thổ cẩm ở xã Ea Tu, thành phố Buôn Ma Thuột đang có nguy cơ mai một. Ông Y Bây Kbuôr, Buôn trưởng buôn Kmrơng Prong A cho biết, buôn có 342 hộ, nhưng hiện còn 85 người biết dệt thổ cẩm, hầu hết là người lớn tuổi. Nhu cầu sử dụng thổ cẩm trong mỗi gia đình không còn nhiều, đặc biệt thế hệ trẻ chỉ ưa chuộng thời trang hiện đại. Mặc dù Nhà nước khuyến khích duy trì và phát triển nghề dệt thổ cẩm truyền thống, nhưng thực tế nguồn thu nhập từ công việc này không đảm bảo cho cuộc sống. Đã có nhiều hợp tác xã dệt thổ cẩm được thành lập, nhưng việc tiêu thụ sản phẩm gặp nhiều khó khăn. Buôn trưởng Y Bây Kbuôr trăn trở, với tình hình này, nghề truyền thống của người Ê Đê trong buôn có nguy cơ thất truyền: “Cái nghề này là buôn mình vẫn còn duy trì được cái nghề truyền thống của ông bà để lại. Hiện tại, nói chung là lớp trẻ ít biết được cái nghề này, tại vì đa số các bạn học xong rồi đi làm xa, các cụ già, gọi là các nghệ nhân cao tuổi đã chết vàđã đi. Nhưng mà sau này muốn cái nghề này sẽ tồn tại về lâu về dài, tôi mong muốn có một tổ hợp tác tập trung lại các chị em, hợp tác xã đó là sẽ thu mua lại các sản phẩm của chị em mình làm ra. Nhưng mà nó hơi khó, thứ nhất phải có nguồn vốn và con người để làm, ví dụ một hợp tác xã cần thiết ít nhất là 15 người và cái máy đó phải đầu tư hơn 100 triệu đồng.”

Mặc dù chính quyền và ngành chức năng khuyến khích duy trì và phát triển, nhưng nghề dệt thổ cẩm của người Ê Đê ở buôn Kmrơng Prong A, xã Ea Tu, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk vẫn đứng trước nguy cơ mai một. Đây là nỗi trăn trở của những người có tâm huyết với nghề dệt thổ cẩm truyền thống./.