Tung hyôh kong prâi dế hngíu hơngo, tíu ki têa ngêa ối chu a’nâi, lêm a drô pá pêng văng ngo, ki trâ eăng dêi mâ hâi dế vâ măng trê pơtrêu, drêng mê, tâng idrâp chêng pơtối châ chuât xơtó tiô idrâp ki prông, xơtó ing Kơpong ki pơtê pơto Hồ Gia Trang Lâm Hà, kong pơlê Lâm Đồng. Tâ tá kơnoh on ƀlô ƀlông, mâu vâi kơdrâi hdrông K’Ho rơnuâ dêi ếo pơtâk hdrông kuăn ngo, vâi kohnhon xuăng tiô tơdroăng ki kơteăng, hvêa chêng, ai drêng ‘nâ tơvêh dêi kơxah pá kố pa tá tiô kơ rơ-rêk idrâp chêng. Drêng idrâp chêng chuât xơtó trối tơdroăng tơbâ troh to lâi rơxông pâ pôa pin roh nah. Nâ Pham Thị Vân, mơngế tơmối hâk mơnâ ‘nâng, tâng ngăn khu vâi kơdrâi tôu chêng, ki lĕm tro dêi tơdroăng ki rơmuăn lĕm, la xuân ối rak vế dêi ivá ki rơdêi lĕm:
“Khu tôu chêng vâi kơdrâi rơmuăn rơpâ luâ tâ drêng ai idrâp chêng ga rơmuăn la tơtro tiô khôi túa, tơrŭm cheăng ƀă tơdroăng kơhnhon xuăng ki rơmuăn kô pro ăm idrâp chêng mê thăm rế lĕm ro, krip krih tâ nếo, ga phá ƀă khu tôu chêng cho vâi kơnốu, vâi rơtăm; ngăn ga tơtro ƀă khôi túa, vêa vong ki mơhno tối vâi kơdrâi cho ki xiâm dêi mơngế K’Ho”.
Hmâ mơđah đi đo a kơpong ôm hyô a Lâm Hà mê cho Khu tôu chêng koăng vâi kơdrâi Bồ Liêng. Khu ki kố ai lối 20 ngế, tung mê ai 6 ngế vâi kơdrâi ki tôu chêng, mâu ki mê vâi xuân xuăng há la xuăng iâ xo. Rêm túa kơhnhon, kơ’ngrâu xuăng dêi rêm ngế, ing hvêa chêng, ối tâ tá troh a ching iăng dêi kơpeăng kŏng, chôu ‘măn dêi kơpeăng kŏng pá pêng chêng-pơrá mơhno tối tơdroăng ki lĕm tro. Ôh tá xê to lĕm mơnâ to a mâ, tơdroăng mê ối lĕm xua ing tơdroăng ki tâng idrâp chêng koăng tiô rơ-rêk dêi chêng ki chuât hơniâp ro, kŏng rơmuăn, mơhno tối ‘na tơdroăng rêh ối, pêi cheăng. Nâ K’Phèn, môi ngế tung khu tôu chêng vâi kơdrâi Bồ Liêng, ối a cheăm Đinh Văn Lâm Hà, kong pơlê Lâm Đồng ai tối tiah kố:
“Á hâk vâ khât ‘na chêng dêi hdrông kuăn ngo tơná, kố cho khôi túa lĕm tro hiăng ai sap ing chal vâi krâ roh nah. Ing tơdroăng ki hâk vâ mê hiăng mot tung ihiâm mơno tơná la lâi nah xuân ôh tá chúa vế. Troh nôkố, ing tơná á hiăng rơbot hên mâu ƀai, mâu tơdrá chêng dêi hdrông kuăn ngo K’Ho ngin”.
Tung khu tôu chêng Bồ Liêng, mê ngế kơdrâi inâi K’Phôn ối cho môi ngế ki ai krôk hơdruê ro tơniâ mâu ƀai rơngê ting ting dêi hdrông K’Ho. Nâ hâk ro tối ăm ngin ‘nâi:
“Lăm troh mơđah lơ lăm tơ’noăng ulâi mê khu tôu chêng kơdrâi ngin pơrá châ hên ngế rơhêng vâ ngăn, vâ tơmâng, ki hơniâp ro dêi mơngế ki ngăn, mơngế tơmâng. Xua mâu vâi nâ o ngin tôu chêng akố hiăng rơkê păng ‘nâng, tơdrá xuân tơtro, ai hên ƀai, hên tơdrá chêng, klêi mê, ngin xuân ối rơnuâ, xâp ếo pơtâk lĕm mơnâ mâ ngăn, ing mê, mơjiâng tơdroăng ki hơniâp ro ăm mơngế ki ngăn, mơngế ki tơmâng, ga cho lĕm ro păng ‘nâng, xua ngin to mâu vâi kơdrâi ki tôu chêng. La ngiâ kố ah, ngin pơtối hnê ăm mâu vâi o, vâi muăn kơdrâi, ki ahdrối tâ ngin kô hnê mâu vâi o, vâi muăn tung rơpŏng hngêi, drêng mê ah kô ai khu rơxông nếo ki pơtối mơhriâm tôu chêng. Tơná á kô pơtối hnê ăm mâu vâi o, vâi muăn, pói rơhêng vâ khôi túa lĕm tro dêi pâ pôa pin roh nah pơtối châ rak vế đi đo”.
Pôa K’Bes, Krâ pơlê, cho ngế ki rơkê ‘na chêng koăng, cho ngế ki mơjiâng khu tôu chêng vâi kơdrâi Bồ Liêng ing 15 hơnăm hdrối, nôkố xuân ối pơkuâ ngăn tơdroăng mơhriaam, tơdroăng mơđah chêng dêi khu vâi kơdrâi tung plâ hên hơnăm hnê tôu chêng ăm lối 200 ngế tô chêng, pôa ai kơdeăn khĕn ‘na mâu vâi cháu kơdrâi ki hriâm tôu chêng:
“Dế nôkố, á dế pơtối hnê ‘na tơdroăng tôu chêng ăm hên rơxông. Hơnăm nah, á hnê mâu vâi kuăn muăn ối tơxĭn ki dế hriâm lâm 5, lâm 6, klêi mê, troh a mâu vâi droh rơtăm ing 30 troh a 40 hơnăm. Tâng ai tơdroăng ki vâ pơchông ngăn mâu rơxông hriâm tôu chêng ing vâi hdrêng, mâu ngế ki hiăng kân, mê mâu vâi kơdrâi hriâm rĕng rơkê, rĕng rơbot mâu tơdrá, ƀai chêng ki rơ-eăng ro má môi tâng vâ pơchông ngăn ƀă khu ki ê. Khu lâm tôu chêng vâi kơdrâi hâk vâ hriâm tôu chêng ó ‘nâng, mâu vâi krâ tá hâi troh a lâm mê mâu vâi muăn, vâi cháu hiăng troh ahdrối tâ, troh tro chôu, vâi kơdo mơ-eăm mơhriâm, mê á xuân hơniâp ro há. Ai hên roh á hnê tơ’nôm pá kĭng chôu vâ vâi o, vâi muăn, vâi cháu ‘nâi thăm, ‘nâi tơ’nôm mâu túa ki tôu tiô mâu tơdrá, mâu ƀai ki pá vâ khoh chiâng rơkê nhên ‘nâng”.
Pơla hdrối kố nah, Khu tôu chêng vâi kơdrâi cheăm Bồ Liêng hiăng veăng lăm mơđah hên tung mâu roh leh mơdĭng, mâu roh leh, Têt, hâi leh kân dêi hdrông mơngế Việt Nam. Vâi xuân hiăng châ mâu ki pơkuâ ngăn tơdroăng ôm hyô a pơlê cheăm krếo thế lăm tô, kơhnhon xuăng a pơlê pơla ôm hyô. Mé luâ mơđah a kơpong ki ulâi, tíu ki lâi, vâi xuân ối rak vế dêi tơdroăng ki lĕm tro ƀă hiâm mơno koh nhoăm kơ chêng-cho tơmeăm ki mơhno krih tơviah dêi tơdroăng rêh kâ ối dêi mơngế K’Ho. Tơdroăng ki rơmuăn dêi vâi kơdrâi tôu chêng Bồ Liêng achê kĭng têa kroăng Dà Dờng hiăng veăng mơjiâng tơ’nôm ivá ki mơnhông tơdroăng ôm hyô dêi Lâm Đồng. Pôa Nguyễn Văn Thạnh-Phŏ Kăn hnê ngăn Tíu xiâm Mơdró tơmeăm hên tơdroăng dêi cheăm Đinh Văn Lâm Hà, kong pơlê Lâm Đồng tối ăm ngin ‘nâi:
“Cheăm ngin kố hiăng tơkŭm po mâu tour ôm hyô ‘na túa lĕm tro, mâu tơmối ki mot ôm hyô hmâ lăm ngăn, tơmâng tơdroăng tô chêng koăng, vâi hâk vâ ‘nâng. Kố xuân cho môi túa cheăng vâ cheăm pơtối châ mơđah tơbleăng dêi túa lĕm tro ‘na chêng koăng troh ƀă tơmối ôm hyô. Ing mê, mơjiâng mâu cheăng pêi, mâu vâi ki mơđah mê khoh chiâng ai tơ’nôm liăn ngân, ai ivá vâ pơtối rak vế tơdroăng cheăng tiô khôi hmâ lĕm tro dêi hdrông kuăn ngo tơná”.
Khu tôu chêng vâi kơdrâi cheăm Bồ Liêng ôh tá xê to pro thăm rế ro, rế tro khu tôu chêng koăng hdrông K’Ho, mê ối veăng gum rak vế ƀă mơdêk khôi túa lĕm tro dêi vâi krâ roh nah, ing mê, mơjiâng chiâng ivá xiâm ăm tơdroăng ki mơnhông pêi cheăng kâ, rêh ối pơlê pơla tiô túa ki krá tơniăn a kơpong pơlê cheăm hdrông kuăn ngo a Lâm Hà, kong pơlê Lâm Đồng.
Viết bình luận