Drêng koh tơbâ hâi kot mâ Pôa Hồ Chí Minh, Kăn xiâm hnê ngăn tơnêi têa hneăng apoăng hâi lơ 19 khế 5, mâu hdrông kuăn ngo Tây Nguyên thăm rế chúa vế mâu rơkong hnê tối dêi Pôa hnê, pơtối tơbêng tơ’nôm tơrŭm kân rơdâ krá tơniăn, ki xiâm krá kâk vâ kơpong tơnêi kân rơdâ kố mơnhông krá tơniăn ton la ngiâ.

Tung dế kong kế kân rơdâ dêi Đông Trường Sơn, pơlê Đak Asel, cheăm Sơn Lang, kong pơlê Gia Lai hdrối nah cho kơpong kăch măng ki krá kâk, khên tơnôu dêi hdrông kuăn ngo Bơhnéa tung mâu hơnăm xông pơplâ xâ nah. Tung Kuât dêi pơlê hâi kố, um ai dêi Pôa Hồ pơrá châ kơtúa a kơbong ki nhoăm mơnê má môi. Pá xôp um Pôa ai tĕm, krâ hlá kơthô dêi Pôa pơtroh Hneăng hôp mâu hdrông kuăn ngo pêa Hdroh hơnăm 1946.

Râng hlá kơthô a kŏng, pôa Đinh Hmunh ai tơbâ rơkong Pôa Hồ hnê pơchân ăm mâu khu rơxông nếo tung pơlê: “Hdrông kuăn ngo Xuăn lơ Thổ, Mường lơ Mán, Jarai, lơ Rơđế, Rơteăng lơ Bơhnéa ƀă mâu hdrông kuăn ngo ki ê, pơrá cho kuăn cháu Việt Nam, pơrá cho nhŏng o môi klêa môi kliâm”, “Têa kroăng xuân chiâng xiâ, ngo xuân chiâng tơhnah, laga tuăn ihiâm tơrŭm pin ôh tá la lâi kơdroh tơdroăng mê”. Pôa Đinh Hmunh-Krâ pơlê tối ăm ngin ‘nâi, chúa vêa rơkong Pôa Hồ hnê, i hiâm mơno tơrŭm, troh nôkố xuân ối châ rak kuăn pơlê Đak Asel kring vế túa ki hnê tối kuăn ‘nĕng cháu chái, pêi cheăng, ƀă  rak vế i hiâm mơno ki rak luât dêi pơlê pơla, cheăm bêng.

Vêh troh a pêa Hdroh kơpong Tây Nguyên, a ƀuôn Pa, cheăm Čư Prao, kong pơlê Dak Lak, hdrông kuăn ngo Rơđế tung mâu hâi ki kố xuân ối phoih ƀriê tung i hiâm mơno chôu vế kơ Pôa Hồ. Tung mâu hơnăm pơplâ nah, i hiâm mơno loi tơngah kơ Đảng, loi kơ Pôa Hồ hiăng gum hdrông kuăn ngo tíu kố tơrŭm kring vế rak ngăn pơlê cheăm. Pôa Y Tuân Ksơr, Kăn pơkuâ hnê ngăn Chi ƀô̆ ƀuôn Pa tối ăm ngin ‘nâi, klêi kơ’nâi tơnêi têa châ tơleăng lĕm, i hiâm mơno ki mê pơtối châ rak vế vâ rơtế dêi pó mơnhông pêi cheăng kâ, rak vế ngăn ăm kuăn ‘nĕng cháu cháu mơhriâm troh ta tui lui.

 “Vâi krâ-nhŏng o chôu vế Pôa Hồ, tơbâ dêi pó athế tơrŭm, rak vế ngăn tơdroăng pêi cheăng kâ, ing mê, rak vế tro tiô troăng tơdjâ, troăng pơkâ dêi Đảng, luât xiâm dêi Tơnêi têa. Kơnôm ing tơdroăng ki tơveăng gum dêi Đảng, Tơnêi têa, pơlê cheăm hiăng ai on tơhrrik, troăng prôk, hngêi trung, hngêi pơkeăng, tơdroăng kâ ối dêi kuăn pơlê thăm rế châ mơnhông mơdêk hên ó tâ”.

A kơpong pêa Hdroh Tây Nguyên, vâi krâ-nhŏng o hdrông M’Nông a cheăm kring vế kơpong lăm pro kăch măng nah Quảng Trực, kong pơlê Lâm Đồng xuân hiăng pơtroh ăm Pôa Hồ hiâm mơno ki trâu rơdâ. Krâ pơlê Điểu Đi, ƀôn Bu Păng 2, cheăm Quảng Trực tối ăm ngin ‘nâi, tung mâu hơnăm hdrối mê hía nah tơdroăng tơplâ ó păng ‘nâng, kuăn pơlê mâu hdrông kuăn ngo a tíu kô xuân ối đi đo tơrŭm môi i hiâm mơno, păn roăng, rak ngăn kăn ƀô̆, kring vế hnoăng cheăng kăch măng. Hâi kố, tung pơla ai mâu tơdroăng ki pơhlêh dêi kơpong lăm pro kăch măng hdrối nah, i hiâm mơno mơjo pâ kơ Pôa xuân ối châ rak vế krá kâk ƀă Pôa Hồ, hnê tơdjâ, chôu ‘măn ăm kuăn ‘nĕng cháu chái xo ah hmôi.

“Tiô Đảng, tiô Pôa Hồ, hdrối nah vâi krâ-nhŏng rơtế dêi pó tơplâ kring vế, rak ngăn tơnêi tíu, rak vế pơlê pơla. Nốkố, tơnêi têa hiăng châ tơleăng lĕm mê tơkŭm pêi cheăng kâ, mơjiâng pơlê cheăm. Tơdroăng rêh ối hâi kố hiăng pơhlêh hên ó ‘nâng”.

Ƀă jâ Linh Nga Niê Kdăm, kuăn kơdrâi dêi pôa Y Ngông Niê Kdăm, cho ƀok thái pơkeăng, cho Kăn xiâm hnê ngăn Hô̆i đong Hnê ngăn Hdrông kuăn ngo dêi Kuô̆k hô̆i, tung tuăn mơno ối chôu vế ’na Pôa Hồ ôh tá xê to mâu tơdroăng ki kân kĕng mê cho tơdroăng ki krâu khât, mơjo pâ khât ing mâu tơdroăng ki kŭn. Tung pơla mơhriâm a Hngêi trung Kăn ƀô̆ Kuăn ngo ối a kong ngo Tíu xiâm a pêa Kơnhŏng, jâ hiăng hên hdroh châ trâm Pôa Hồ. Jâ ối chôu vế đi đo um ái Pôa Hồ lăm troh a tíu ăm hok tro ối pơtê, cho hdrông kuăn ngo ki iâ mơngế, pơchân tối mâu cô hnê chư mê roh hơkôa ăm mâu kuăn cháu ối ti lâi vâ ga krúa, triăn, ‘nân a tăng ôh tá tro kơtong, ôh tá tơhvât; chu troh a hơpiâp on hnê pơchân mâu vâi nâ ki pế pơchên hmê kơchâi vâ pế hmê ăm i lĕm vâ pôi tá tro khoăng, ah mâu vâi muăn ôh tá bê hmê kâ.

“Pôa êng mâu vâi muăn kâ hmê hôm phâi há, hôm ai mơhriâm ivá há. Pôa Hồ hnê pơchân mâu vâi muăn athế mơhriâm rơkê, mơhriâm ivá, vâ la ngiâ ah pro kăn ƀô̆ lĕm tro ăm Tây Nguyên”.

Kơnôm ing tơdroăng mơjo pâ ƀă tơdroăng ki achê dê pó mê, i hiâm mơno tơrŭm dêi Pôa Hồ hiăng chiâng ihiâm mơno ki krá kâk, tơdjêp ƀă mâu hdrông kuăn ngo Tây Nguyên, ing mê, mơjiâng chiâng ivá vâ Tây Nguyên kâi châ tơkâ luâ xahpá klêi kơ’nâi tơnêi têa châ tơleăng lĕm.

Tiô pôa Ksor Phước, Ngế xiâm hnê ngăn, Kăn hnê ngăn Vi ƀan Kuăn ngo dêi Chin phuh tối, klêi kơ’nâi hơnăm 1975, ai hên pơlê cheăm a Tây Nguyên ối hmâ lăm rêh ối ukố umê, tơdroăng rêh ối trâm hên xahpá. Laga, kơnôm ing ihiâm mơno ki tơrŭm, rơtế ƀă mâu troăng hơlâ, troăng tơdjâ, troăng pơkâ dêi Đảng ƀă Tơnêi têa, ngiâ méa Tây Nguyên hiăng pơhlêh ó rơdêi.

“Hdrông kuăn ngo Jarai, Bơhnéa, ing môi pơlê pơla hdrối nah rêh kâ ối, pêi chiâk pêi deăng ối trâm hên ki xahpá, pêi bu châ 8 troh 10 tâ̆n báu 1 ha, cho hiăng hên. Hdrông kuăn ngo ki iâ mơngế dế nôkố hiăng ai rơpŏng hngêi ki ai rơxế ô tô krê vâ kơto. Hnoăng cheăng dêi Đảng ƀă Tơnêi têa cho tro păng ‘nâng”.

Tung mâu roh lăm pôu, pêi cheăng a Tây Nguyên, pôa Tô Lâm-Kăn pơkuâ hnê ngăn, Kăn xiâm hnê ngăn tơnêi têa ai tối nhên, pơkâ thế xo kuăn pơlê pro xiâm, păn roăng, rak ngăn ăm tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê mâu hdrông kuăn ngo, pơtối mơnhông ki kơnía git ‘na túa lĕm tro vâ mơjiâng ivá cheăng pơtối châ mơnhông ƀă ‘mâi rơnêu tơdroăng ki tơrŭm tơrôa tung tâi tâng kuăn pơlê.

“Rêm tơdroăng cheăng ki pêi lo kế tơmeăm, rêm tơdroăng tơkêa bro mơ’no liăn cheăng athế châ séa mơnhên ngăn ƀă kơlo ki mơnhông tơdroăng rêh kâ ối, ‘na pêi lo mơjiâng kế tơmeăm, i hiâm mơno, tơdroăng ki tơniăn dêi kuăn pơlê, malối cho bă hdrông kuăn ngo ki iâ mơngế, ối a kơpong hơngế hơngo. Mơnhông pêi cheăng kâ pêi pro tơdrêng ƀă kring vế tơnêi tíu, rak vế ngăn kong, rak vế têa, rak tơdroăng ki rêh ối vâ ai tơdroăng rêh ối ton xŏn tung pơlê pơla. Tơdrêng amê, athế rak ngăn, pơtối mơdêk khôi túa lĕm tro dêi Tây Nguyên ƀă khôi túa lĕm tro ‘na têa kơxĭ cho tơmeăm khoăng ki kơnía git, cho ivá ki xiâm vâ mơnhông tung mơnhông mơdêk, tơveăng gum mơdêk tơdroăng pêi cheăng kâ, pêi lo liăn ngân, kế tơmeăm, rêh ối pơlê pơla ƀă ‘mâi rơnêu i hiâm mơno tơrŭm tơrôa tung tâi tâng kuăn pơlê”.

Khế Pơtăm hiăng troh a kong tơbăng nhâ kong ngo. Tung Kuât ki kân rơdâ mê, tung idrâp chêng koăng chuât pu hung pu hung tung dế pơlê cheăm, rơkong Pôa Hồ hnê tối ‘na tơdroăng tơrŭm xuân ối châ mâu vâi krâ pơlê vêh tơbâ, hnê tối ăm mâu kuăn cháu. Ƀă ing tơdroăng ki achê dêi pó mê, Tây Nguyên hâi kố dế pơhlêh rêm hâi, phâi tơtô  hên tâ, tơniăn hên tâ, krá tơniăn tâ tung tơdroăng ki tơrŭm pơla mâu khu hdrông kuăn ngo Việt Nam.