Ti Dak Lak, lu gru hmô “Bi mlih klei mĭn, hdră ngă” mâo Êpul bruă mniê pŏk ngă ba wĭt leh boh tŭ klă sĭt. Amai H’Buĭ Ayŭn, ti ƀuôn Drai Sĭ, să Êa Tar, kdriêk Čư̆ Mgar brei thâo, êlâo adih hdră duh mkra gŏ sang knŏng jưh knang hlăm 1 ha kphê. Kƀah prăk bi liê kyua anăn ênoh duh kreh nao čan, leh hrui êmiêt tĭng tla knŏng dôk mă ƀiă kơ pô. Thŭn 2019, amai čan 70 êklăk prăk mơ̆ng knơ̆ng prăk đru ba yang ƀuôn kdriêk hŏng ênoh prăk mnga hdjul. Mâo prăk duh, ung mô̆ amai bi trông kơ hdră duh ƀơ̆ng, pla lu mta mnơ̆ng, rông lu mta mnơ̆ng mơh kñăm mđĭ hnư hrui wĭt. Amai H’Buĭ Ayŭn brei thâo: “Kyua nao hgŭm hlăm êpul bruă mniê, mâo phung amai adei ktrâo lač, pô hluê ngă. Mơ̆ng anăn, pô dưi hriăm lehanăn thâo kơ hdră rông mnơ̆ng, pla mjing, bi mlih mnơ̆ng pla, mnơ̆ng rông djŏ guôp. Kâo pla rơ̆k lehanăn ktơr ti hma, ba wĭt sang ngă mnơ̆ng ƀơ̆ng kơ êmô, bê, mơ̆ng anăn ăt ba wĭt boh tŭ mkă hŏng êlâo”.

Sĭt êmĭt mtrŭt mjhar phung amai adei bi mlih klei mĭn, hdră ngă čiăng ƀrư̆ tlaih kơ ƀun h’ĭt kjăp. Êpul bruă mniê să Êa M’nang, kdriêk Čư̆ Mgar hrăm mbĭt, đru kčĕ kơ phung amai adei ba yua kdrăp mrâo hlăm bruă pla mjing, bi mlih mnơ̆ng pla, mnơ̆ng rông djŏ guôp. Mkŏ mjing êpul brei čan prăk mkiêt mkriêm čiăng đru kơ phung amai adei lŏ mâo prăk duh kơ hdră pla mjing. Aduôn Phạm Thị Ngọc Trang, Khua êpul bruă mniê să Êa Mang hưn kơ hdră ngă bruă mơ̆ng alŭ wăl: “Čiăng kơ gŏ sang amai adei ƀun lehanăn giăm ƀun tlaih kơ ƀun h’ĭt kjăp, Êpul bruă mniê să ăt brei kơ amai adei čan prăk čiăng duh bi liê, prăk anei mă mơ̆ng keh mkiêt mkriêm mơ̆ng êpul. Êpul bruă mniê să ăt bi hgŭm hŏng Dhar bruă mặt trận să bi trông kơ dŭm gru hmô rông bê čiăng phung amai adei ƀun, giăm ƀun tui ksiêm, nao čhưn dlăng lehanăn wĭt hluê ngă, ba yua dŭm kdrăp mrâo čiăng rông mnơ̆ng, mđĭ kyar bruă duh mkra kñăm tlaih kơ ƀun lehanăn giăm ƀun”.

Mrâo anei, Anôk bruă Đảng čar Kon Tum mrâo mkŏ mjing Klei kƀĭn ksiêmwĭt êbeh 2 thŭn pŏk Hdră mtrŭt mjhar “Bi mlih klei mĭn, hdră ngă” mơ̆ng mnuih ƀuôn sang djuê ƀiă, đru kơ digơ̆ tlaih kơ ƀun h’ĭt kjăp. Anei jing knăm mtrŭt mjhar mâo boh tŭ yuôm hlăm êbeh 610 êbâo čô mnuih mơ̆ng čar Kon Tum, hlăm anăn mnuih djuê ƀiă truh giăm 55%, dôk mâo klei hdĭp dleh dlan lehanăn ênoh gŏ êsei mnuih djuê ƀiă ƀun truh êbeh 95% ênoh gŏ êsei ƀun mơ̆ng čar.

Leh êbeh 2 thŭn pŏk Hdră mtrŭt mjhar “Bi mlih klei mĭn, hdră ngă” mơ̆ng mnuih djuê ƀiă, đru kơ digơ̆ tlaih kơ ƀun h’ĭt kjăp, boh tŭ brei ƀuh mâo lu klei bi mlih jăksiam. Lar bra dŭm gru hmô mâo anôk bruă sang čư̆ êa, êpul êya bruă mkŏ mjing, mnuih ƀuôn sang sa ai, mâo leh klei bi mlih jăk mơ̆ng klei mĭn truh kơ hdră ngă.

Kluôm čar Kon Tum mâo êbeh 12.300 gŏ êsei ƀun, giăm ƀun mnuih djuê ƀiă, diñu ƀrư̆ lăm lui klei bhiăn amâo djŏ mơ̆ng đưm, amâo jưh knang đei, diñu thâo gĭr ktưn kpưn đĭ, êbeh 13.600 gŏ êsei mnuih djuê ƀiă ƀun, giăm ƀun thâo ba yua kdrăp mrâo hlăm bruă pla mjing, giăm 3.600 gŏ êsei mnuih djuê ƀiă nao hgŭm hlăm dŭm êpul bruă, 6.115 gŏ êsei tlaih ƀun, êgao leh hnơ̆ng kčah mâo mtrŭn…  Dương Văn Trang, Khua bruă Đảng čar, Khua êpul gơ̆ng bruă ƀuôn sang čar Kon Tum brei thâo: “Hlăm wưng êgao, mnuih ƀuôn sang pô ka bi mlih ôh klei mĭn hdră ngă kyua anăn diñu dôk ƀun knap lu. Ăt krĭng lăn anăn ƀiădah ya ngă ayŏng adei Yuăn diñu mă bruă đĭ mdrŏng, pô jing mnuih djuê ƀiă si ngă ăt dôk ƀun nanao. Hdră mtrŭt mjhar bi mlih klei mĭn hdră ngă đru bi mlih leh klei mĭn, hdră ngă hlăm mnuih djuê ƀiă mơ̆ng anăn diñu mă bruă đĭ kyar, kpưn đĭ tlaih ƀun h’ĭt kjăp”

Mta kñăm mŏng čar Kon Tum truh thŭn 2026 jing mâo 70% ênoh mnuih djuê ƀiă ƀun, giăm ƀun bi mlih klei mĭn, hdră ngă, lui klei bhiăn amâo djŏ mŏng đưm, gĭr ktưn kpưn đĭ tlaih ƀun kjăp; êbeh 25% ênoh gŏ ếei ƀun lehanăn giăm ƀun mnuih djuê ƀiă mâo klei hdĭp mnơ̆ng dhơ̆ng, ai tiê klei mĭn dưi mkra mđĭ. Čiăng dưi mâo mta kñăm anei, Anôk bruă Đảng čar Kon Tum ba mdah leh lu hdră msir, msĕ si: mđĭ lar bruă klam kiă kriê mŏng alŭ wăl hŏng hdră “Nao grăp alŭ, khŏk ƀăng grăp sang”, “Djă kngan ktrâo bruă”, bi mguôp hdră kñăm ala čar, dŭm hdră mtrŭn đru kơ yang ƀuôn hŏng Hdră mtrŭt mjhar, đru mđĭ boh tŭ dưn hdră bi lông “Mbruă bruă đru čung ba mnuih ƀuôn sang”, mđĭ lar dŭm gru hmô thâo mbruă, hdră ngă tŭ dưn čiăng Hdră mtrŭt mjhar anei klă sĭt ba wĭt boh tŭ dưn klă sĭt./.