Coh pazêng c’moo hay, chr’hoong da ding ca coong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế k’rong bhrợ têng bấc cr’noọ bh’rợ bhrợ têng cha ting c’lâng băn bh’năn pa zưm lâng choh crâng bơơn bấc đhanuôr Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu, Vân Kiều… chơih pay lâng bhrợ têng vêy bh’nơơn. Xọoc đâu, đhị chr’hoong da ding ca coong nâu, bhiệc bấc pr’loọng đong đhanuôr vêy đơơng chô bh’nơơn zập c’moo tợơ 500-700 ức đồng tợơ bh’rợ bhươn a tông căh dzợ đhr’năng pr’hăt.

 

         Đhị chr’val Sơn Thủy, chr’hoong da ding ca coong A Lưới, zr’lụ băn a’ọc âng pr’loọng đong t’cooh Đinh Văn Quế nắc muy coh pazêng zr’lụ băn bơơn quy hoạch,  bhrợ pa dưr liêm ghit, bhưah l’thai lâng cr’năn a’ọc bấc k’nặ 200 p’nong zêng vêy a’ọc rưah lâng a’ọc pay lệê. T’cooh Đinh Văn Quế đoọng năl: pr’loọng đong t’cooh băn a’ọc tợơ c’moo 2007. Xọoc tợơp t’cooh Quế băn la leh tợơ 5-10 p’nong, xang đếêc băn t’bấc r’dợ. Cr’chăl c’moo đăn đâu, đươi  vêy bh’nơơn tợơ cr’năn a’ọc zập c’moo tợơ 400-500 ức đồng, tr’mông tr’meh âng pr’loọng đong t’cooh ting tệêm ngăn lâng k’bhộ ca van lâh mơ. “Apêê c’moo tr’nợơp, đong cu băn 2,3 p’nong a’ọc rưah lâng mơ 15, 20 p’nong a’ọc lệê. 6, 7 c’moo chô ooy đâu nắc băn bấc lâh. Xọoc tợơp băn cung lưm bấc rau k’đháp k’ra, pa zay vặ zên tợơ k’bhuh xoọng, pr’zợc ch’ngai đăn đoọng k’rong băn. Zập c’moo pa dưr m’bứi, vêy pa xoọng bh’nơơn nắc a cu băn t’bấc lâh mơ. Díc điêl cu tợơp bhrợ têng cha tơợ tr’pang têy ga goóh, ha dợ tước t’ngay đâu cung đươi vêy băn a’ọc  nắc vêy bơơn tr’mông tr’méh cơnh t’ngay đâu.”

         Căh muy chr’val Sơn Thuỷ a năm, đhị bấc chr’val lơơng âng chr’hoong A Lưới cơnh A Ngo, A Roàng, Hồng Vân, Hương Phong, Hồng Thuỷ… ting t’ngay ting bấc cr’noọ bh’rợ bhrợ têng cha liêm choom. Cr’noọ bh’rợ băn a tứch âng a noo Nguyễn Đình Dũng ặt đhị chr’val Hương Phong nắc muy ba bi. C’moo 2016, chô ooy đong tợơ lâh bêl ting pâh bh’rợ tình nguyện trí thứ p’niên Đoàn Kinh tế Quốc phòng đhị chr’val A Đớt, chr’hoong A Lưới, a noo Nguyễn Đình Dũng ơy chơih pay cr’noọ bh’rợ băn a tứch đoọng pa dưr tr’mông tr’meh pr’loọng đong. Tợơ zên bạc t’đui đoọng đh’rưah lâng đợ zên k’rong k’bớch, a noo Dũng k’rong lấh 100 ức đồng đoọng bhrợ têng t’ruung băn a tứch, câl lâh 500 p’nong a tứch m’ma đoọng chô băn. Ruh a tưch tr’nợơp tợơ lâh 4 c’xêê, a noo Dũng nắc ơy đơơng pa câl lâng vêy bơơn pay lãi 10 ức đồng. Tợơ bh’nơơn xoọc tr’nợơp,  Nguyễn Đình Dũng quyết định băn t’bấc cr’năn, ta bhưah t’ruung băn. Tước nâu kêi, trang trại âng a noo Dũng ơy vêy lâh 5 r’bhầu p’nong a tứch lệê, zập c’moo đơơng chô lâh 3 tỷ đồng, căh dap lâng zên k’rong bhrợ teng dzợ bơơn pay pa chô lãi 500-700 ức đồng. Nguyễn Đình Dũng xay moon: zr’lụ k’tiếc A Lưới vêy pleng k’tiếc mát, liêm sạch, l’thai tu cơnh đếêc nắc liêm choom đoọng băn  atưch: “A cu ơy lướt lêy bấc đhị nắc lêy zr’lụ k’tiếc A Lưới liêm choom đoọng băn a tưch. Pa chô kinh nghiệm âng apêê đăh lơơng a cu nắc bhrợ têng t’ruung dal, bhưah, aih l’thai, oó đoọng a tưch vaih pr’luh. T’mêê đâu, a cu k’rong 20 ức đồng bhrợ hệ thống pa hooi đác tự động đoọng ha tứch. Ha y, a cu nắc lêy băn t’bấc, băn tợơ 25-35 r’bhầu p’nong. Đh’rưah bhrợ pa dưr pa xoọng bơr pêê cr’noọ bh’rợ pa dưr kinh tế lơơng đoọng t’bấc bh’nơơn.”

        T’cooh Mai Văn Linh, Chủ tịch UBND chr’val Hương Phong, chr’hoong A Lưới đoọng năl: Xọoc đâu, coh vel đong chr’val Hương Phong vêy 5 cr’noọ bh’rợ bhrợ têng cha trang trại, gia trại pa zưm lâng băn bh’năn, choh crâng, bhrợ têng bhươn lâng pếch a bóc băn a xiu. Apêê bhươn atông nâu dưr vaih tợơ c’moo 2016, 2017, tước đâu ơy pa dưr bh’nơơn, đơơng chô bh’nơơn bh’rợ pa dưr tr’mông tr’meh pr’loọng đong cơnh choh tri, băn a xiu zập rau căh cợ băn k’roọc, bé, a tưch… Ting cơnh t’cooh Mai Văn Linh, tr’mông tr’meh pr’loọng đong, trang trại, gia trại ha dưr ơy chroi k’rong pa dưr dal pr’ặt tr’mông âng đhanuôr, pa bhlầng nắc đhanuôr acoon coh. “Zập c’moo, chr’val zêng bhrợ têng, xay moon, hâng hơnh apêê cr’noọ bh’rợ nâu, pa bhlầng nắc xay moon, t’pâh đhanuôr ting pa choom bhrợ têng apêê cr’nọo  bh’rợ nâu đoọng pa dưr tr’mông tr’meh. Cơnh lâng vel đong, cung pay m’bứi zên đoọng zúp zooi apêê pr’loọng đong bhrợ têng cha, đh’rưah pa đớp đoọng ha Hội pân đil, Hội Nông dân bhrợ têng apêê cr’noọ bh’rợ đoọng đhanuôr ting pâh. Cung đươi vêy pazêng cr’noọ bh’rợ pa dưr kinh tế nắc đợ pr’loọng đong đha rựt đhị chr’val ting t’ngay ting xiêr, pr’ặt tr’mông đhanuôr bơơn ha dưr dal.”

        Coh pazêng c’moo hay, UBND chr’hoong A Lưới bhrợ têng bấc cơ chế, chính sách t’pâh đhanuôr pa dưr cr’noọ bh’rợ kinh tế trang trại. Chính quyền vel đong ơy t’bhlầng đâh bhiệc pa đớp k’tiếc đoọng h apêê c’la trang trại, pr’loọng đong ting quy hoạch; t’vaih pr’đợơ liêm buôn đoọng ha pêê c’la bhươn atông pa đăn apêê đợ zên vặ t’đui đoọng; k’rong bhrợ têng cơ sở hạ tầng, c’lâng p’rang, điện, bh’nậ đác… đhị apêê zr’lụ quy hoạch… Pa căn Nguyễn Thị Hải Thuý, Phó Trưởng phòng Nông nghiệp lâng pa dưr vel bhươl chr’hoong A Lưới đoọng năl: pa dưr tr’mông tr’meh trang trại nắc c’lâng xa nay âng chr’hoong đoọng apêê zr’lụ bhrợ têng hàng hoá k’rong, pa dưr dal  bh’nơơn đoọng ha đhanuôr. “Đọong zúp zooi đhanuôr pa dưr kinh tế bhươn atông chr’hoong bhrợ têng apêê cr’noọ bh’rợ đăh choh bhơi rơ veh, choh pô, bhrợ têng đề án pa dưr cr’năn k’roọc, cr’năn bé. Tợơ bấc đăh zên bạc, đhanuôr cung ơy vặ zên đoọng pa dưr tr’mông tr’meh pr’loọng đong, đươi tợơ đếêc nắc pr’ặt tr’mông cung vêy bấc rau tr’xăl. Lâh mơ kinh tế trang trại, xoọc đâu a zi cung r’dợ bhrợ t’vaih hợp tác xã nông nghiệp đoọng đhanuôr ting pâh. A Lưới xoọc vêy 18 HTX nắc muy pâng coh đợ nâu nắc HTX nông nghiệp, ha y nắc ta bhrợ t’vaih pa xoọng 4-5 HTX nông nghiệp dzợ.”

         Pa dưr kinh tế trang trại, gia trại nắc c’lâng lướt nhâm crêê âng chr’hoong da ding ca coong A Lưới đoọng xăl cơnh bhrợ têng k’tưi la leh đoọng bhrợ têng k’rong, pa dưr dal bh’nơơn lâng chr’năp pr’đươi, r’dợ ta bil ha ul pa xiêr đha rựt, tệêm ngăn pr’ặt tr’mông đoọng ha đhanuôr./.

 

Phát triển kinh tế trang trại, gia trại ở vùng cao A Lưới

PV VOV Miền Trung

       Trong những năm qua, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế tập trung xây dựng nhiều mô hình phát triển kinh tế, giúp người dân từng bước xóa đói giảm nghèo. Trong đó, mô hình kinh tế trang trại, gia trại theo hướng chăn nuôi kết hợp trồng rừng được nhiều bà con Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu, Vân Kiều… lựa chọn và thực hiện hiệu quả. Hiện nay, ở huyện vùng cao này, chuyện nhiều hộ dân thu nhập mỗi năm từ 500 đến 700 triệu đồng từ kinh tế trang trại, gia trại không còn là chuyện hiếm.

Tại xã Sơn Thủy, huyện vùng cao A Lưới, trang trại heo của gia đình ông Văn Đình Quế là một trong những khu chăn nuôi được quy hoạch, xây dựng bài bản, thoáng rộng với đàn heo gần 200 con bao gồm heo nái và heo thịt. Ông Văn Đình Quế cho biết: gia đình ông bắt đầu nuôi heo từ năm 2007. Ban đầu, ông Quế chỉ nuôi nhỏ lẻ 5 đến 10 con, sau đó tăng dần. Mấy năm nay, nhờ thu nhập từ đàn heo mỗi năm từ 400 đến 500 triệu đồng, cuộc sống gia đình ông ngày càng ổn định và sung túc.“Mấy năm đầu, nhà mình nuôi 2, 3 con heo nái với khoảng 15, 20 con heo thịt thôi. 6, 7 năm trở lại đây thì nuôi nhiều hơn. Mới đầu chăn nuôi cũng gặp rất nhiều khó khăn, nhưng cũng cố gắng vay mượn bạn bè và Ngân hàng để đầu tư chăn nuôi. Mỗi năm phát triển thêm một ít, có thêm lợi nhuận mình lại đầu tư để tăng đàn. Vợ chồng lập nghiệp từ hai bàn tay trắng, nhưng đến hôm nay cũng nhờ con heo mà làm nên sự nghiệp, cuộc sống khấm khá dần.”

Không riêng xã Sơn Thủy mà tại nhiều xã khác của huyện A Lưới như A Ngo, A Roàng, Hồng Vân, Hương Phong, Hồng Thuỷ…ngày càng xuất hiện nhiều mô hình kinh tế có hiệu quả. Mô hình chăn nuôi gà của anh Nguyễn Đình Dũng ở xã Hương Phong là một điển hình. Năm 2016, trở về nhà sau thời gian tham gia phong trào tình nguyện Trí thức trẻ Đoàn Kinh tế Quốc phòng tại xã A Đớt, huyện A Lưới, anh Nguyễn Đình Dũng đã chọn mô hình chăn nuôi gà để phát triển kinh tế gia đình. Từ nguồn vốn vay ưu đãi cộng với số tiền dành dụm được, Dũng đầu tư hơn 100 triệu đồng xây dựng chuồng trại, mua hơn 500 con gà giống về nuôi. Lứa gà đầu tiên sau gần 4 tháng, Dũng đã xuất bán và thu lãi hơn 10 triệu đồng. Từ hiệu quả ban đầu, Nguyễn Đình Dũng quyết định tăng đàn, mở rộng chuồng trại chăn nuôi. Đến nay trang trại của Dũng đã có trên 5 nghìn con gà thịt, mỗi năm thu nhập hơn 3 tỷ đồng, sau khi trừ chi phí còn thu lãi từ 500 đến 700 triệu đồng. Nguyễn Đình Dũng chia sẻ: vùng đất A Lưới có khí hậu mát mẻ, môi trường sạch, thoáng nên phù hợp với chăn nuôi gà:“Tôi đã đi tham quan nhiều nơi thì thấy môi trường, đất đai ở A Lưới rất phù hợp để nuôi gà. Rút kinh nghiệm của các nơi khác tôi cũng xây dựng chuồng trại cao, thoáng, rộng để gà ít bị dịch bệnh. Mới đây tôi đầu tư 20 triệu đồng làm hệ thống cấp nước tự động cho gà. Thời gian tới, tôi dự định tiếp tục tăng đàn, nuôi từ 25 ngàn đến 35 ngàn con. Đồng thời xây dựng thêm một vài mô hình phát triển kinh tế khác nữa để tăng thu nhập.”

Ông Mai Văn Linh, Chủ tịch UBND xã Hương Phong, huyện A Lưới cho biết: Hiện, trên địa bàn xã Hương Phong có 5 mô hình kinh tế trang trại, gia trại kết hợp chăn nuôi, trồng rừng, làm vườn và đào ao thả cá. Các trang trại, gia trại này hình thành từ năm 2016, 2017, đến nay đã phát huy hiệu quả, đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân. Ngoài ra, xã Hương Phong còn xây dựng nhiều mô hình phát triển kinh tế hộ gia đình như trồng nấm, nuôi cá lóc, cá rô đầu vuông hay chăn nuôi bò, dê, gà…Theo ông Mai Văn Linh, kinh tế hộ gia đình, trang trại, gia trại phát triển đã góp phần nâng cao đời sống cho bà con, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. “Hàng năm, xã đều tổ chức đánh giá, khen thưởng các mô hình điểm này, đặc biệt là tuyên truyền, vận động người dân học tập các mô hình điểm này để phát triển kinh tế. Đối với địa phương, cũng trích một nguồn ngân sách để hỗ trợ các hộ xây dựng mô hình phát triển kinh tế, đồng thời giao cho Hội Phụ nữ, Hội Nông dân xây dựng các mô hình điểm để bà con tham gia. Cũng nhờ những mô hình phát triển kinh tế này mà tỷ lệ hộ nghèo tại xã ngày càng giảm, đời sống bà con được nâng cao.”

Trong những năm qua, UBND huyện A Lưới thực hiện nhiều cơ chế, chính sách khuyến khích người dân phát triển mô hình kinh tế trang trại. Chính quyền địa phương đã đẩy nhanh việc giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các chủ trang trại, hộ gia đình theo quy hoạch; tạo điều kiện thuận lợi để các chủ trang trại tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi; đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông, điện, thuỷ lợi… ở các vùng quy hoạch… Bà Nguyễn Thị Hải Thúy, Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện A Lưới cho biết: phát triển kinh tế trang trại là chủ trương lớn của huyện nhằm tạo các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, nâng cao thu nhập cho người dân. “Để hỗ trợ người dân phát triển kinh tế trang trại, huyện xây dựng các mô hình điểm về trồng rau, trồng hoa, xây dựng đề án phát triển đàn bò, đàn dê. Từ nhiều nguồn vốn chính sách, bà con cũng đã vay để phát triển kinh tế hộ gia đình, nhờ đó mà đời sống cũng có nhiều thay đổi. Ngoài kinh kế trang trại, hiện chúng tôi cũng dần hình thành những hợp tác xã nông nghiệp để bà con tham gia. A Lưới hiện có 18 HTX thì một nửa trong số này là HTX nông nghiệp, sắp tới sẽ thành lập thêm 4 đến 5 HTX nông nghiệp nữa.”

Phát triển kinh tế trang trại, gia trại là hướng đi đúng đắn của huyện vùng cao A Lưới nhằm thay đổi phương thức sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất tập trung, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm, từng bước xóa đói giảm nghèo, ổn định đời sống cho người dân./.

 

 

 

 

 

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn