P'cắh cóh t'ngay: 23/7/2014

 

Đhanuôr lâng pr’zợc chắp nhêr!

Ta’lưm xa’nay t’ruíh cr’chăl đâu đắh zâp râu bhrêy tắh dưr váih ooy học đường, xí nghiệp, đông máy… vêy 1 ực cr’ay cắh lấh buôn lưm hân đhơ cơnh đêếc đêếc k’rang k’pân bhlâng nắc xiêr can xi a’ham. Bhrợ dzung têy ma chi’hát k’ay xang nặc c’crọ, vir mặt, zựch deer a’chặc a’rang, k’đhạp p’hơơm. Xiêr can xi a’ham buôn lưm ooy đợ apêê cha cắh zâp can xi, xiêr đhr’năng pay t’moót can xi tu cắh zâp vitamin D, bhrợ ta’cắt c’nắt luônh, pa’xiêr bhiệc pay t’moót mạn tính cắh cậ đươi bấc zanươu buôn a’đhọ cơnh Furosemid, cắh cậ váih zâp cr’ay nội tuyến, suy tuyến cận giáp trạng, padưr bấc calcitonin cóh ung thư tuyến giáp… bhiệc chr’nắp lêy bhrợ nắc năl gít bêl cr’ay xiêr can xi a’ham lâng zư pdứah, oó lấh p’jấh c’jựch. Ooy t’ruíh Manứih padứah đh’réh cr’ay âng vel bhươl bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah chấc lêy năl đắh bhiệc xiêr can xi a’ham-râu tu dưr váihlâng bhiệc zêl cha’groong.

# Chr’nắp âng can xi cóh a’chặc a’rang.

Can xi nắc khoáng chất chr’nắp âng a’chặc a’rang, chr’nắp bhlâng ooy bấc bh’rợ âng a’chặc a’rang cơnh lướt moot ooy cr’chăl u c’crọ lêệ la, k’âng k’đơơng thần kinh, pachô zâo hormone lâng coọc a’ham. P’niên cắh zâp can xi, lấh mơ bhiệc oom oóch, cắh đấh pậ dal nắc buôn méh rêên bêl hi’dưm, buôn jựch deer, plóh cr’hộ. apêê ga’rựa t’ha cắh zâp can xi nắc k’ay n’hang, lướt g’gu, váih cơnh a’xông ooy n’groọng hoọng, ooy c’đơơl dzung lâng bấc cơnh cr’ay k’rang k’pân lơơng.

Đợ mơ k’rong đợc can xi cóh a’chặc a’rang bơơn ặt zư têêm ngăn lêy cha’mêết ooy 3 bh’rợ chr’nắp bhlâng nắc tu ch’na cha, đác âm t’moót, pay t’moót can xi tơợ luônh lâng t’moót pa’glúh ooy thận. cr’noọ pr’đươi zâp t’ngay lâng 1 chế độ cha liêm zâp nắc lêy têêm ngăn âng đơơng k’dâng 1.000 can xi ting c’lâng âm cha nắc vêy k’dâng 200mg can xi ta pa’glúh ting c’lâng mật lâng zâp dịch tiêu hoá n’lơơng.

Zâp t’ngay vêy k’dâng 200-400mg can xi bơơn pay pachô tơợ c’lâng luônh moot ooy a’ham lâng cr’chăl nâu nắc lêy cha’mêết ooy nồng độ vitamin D cóh a’ham, hadợ can xi n’lơơng nắc pa’glúh ooy thận. k’noọ 99% can xi cóh a’chặc a’rang pazưm cóh n’hang, lấh mơ nắc ting cơnh tinh thể Hydroxyapatite. Mơ 1% can xi cóh n’hang nắc tự do lướt moot cóh ngoai tế bào, tu cơnh đêếc taluôn paliêm pa’crêê nồng độ can xi cóh a’ham têêm ngăn. Nồng độ can xi pazêng buôn lêy a’ham ặt zư mơ lấh 8-lấh 10 mg đhị 1 dl.

# Hâu tu bhrợ xiêr can xi a’ham.

Xiêr can xi a’ham nắc bêl nồng độ can xi a’ham pazêng dứp 8 mg đhị 1 dl, đhị pr’đơợ protein huyết thanh glặp, cắh cậ can xi ion hoá dứp 4 mg đhị 1 dl. Vêy bấc râu tu bhrợ xiêr can xi a’ham, cơnh padưr t’váih n’hang bêl âng đơơng can xi cắh zâp, p’niên xoọc cr’chăl padưr pa’xớc đấh, pân’đil xoọc k’đhạp lâng băn k’coon lâng đác tóh k’căn, váih cr’ay cắh mặ pay t’moót tu cắh liêm crêê c’lâng êệ đhọ đenh, suy tuyến cận giáp trạng, bhrợ pa’xiêr bài tiết parathyroid hormone bhrợ pa’xiêr can xi a’ham, padưr t’bấc Photpho a’ham, âm zâp zanươu bhrợ pa’xiêr tetani mạn tính, cắh zâp vitamin D, cr’ay lý thận, cr’ay lý c’lâng thận, suy thận.

Zâp râu tu n’lơơng cơnh cắh zâp magiê, viêm tuỵ cấp, xiêr albumin, padưr photpho a’ham, âm zâp râu zanươu pa’xiêr can xi a’ham cơnh zanươu zêl cha’groong động kinh Phenobarbital, phenytoin, rifampicin, ângd dơơng a’ham bấc, zanươu cản quang, đươi dua bấc calcitonin.

# C’léh lêy năl xiêr can xi.

Xiêr can xi tơợp dưr váih lâng zâp cr’ay cơnh ha’pưn bưr, n’tạc, c’broo têy, dzung. Xang nặc bhrợ c’crọ zâp a’chặc a’rang. C’crọ zâp lêệ la cóh têy bhrợ n’léh tr’pang têy pậ, cắh choom mặ ta’lấh têy. C’crọ zâp lêệ la cóh dzung bhrợ padưr tr’pang dzung pậ, cơnh ngoọ xoọc đạp xe đạp.

Xiêr can xi cung bhrợ c’crọ zâp lêệ la đhị mặt móh lâng prang a’chặc a’zân bhrợ k’ay k’naanh, k’đhạp p’hơơm. Ooy đợ apêê k’ay ngân lấh nắc choom bhrợ jựch deer zêng a’chặc a’rang cắh cậ khu trú.

Buôn lêy cr’ay xiêr can xi lêy vêy cơnh bhrợ p’cắh gít, pa’đhang moon cơnh tr’lin, mốp loom, k’rang k’pân vêy râu, ga’lêếh ga’lêêng cắh cậ k’hir…

# Zư padứah tr’nơợp lâng apêê xiêr can xi a’ham.

Bêl lưm apêê k’ay xiêr can xi a’ham, tr’nơợp nắc apêê ặt đăn đhị đêếc tr’xin j’ooi, ha’dưr manứih k’ay xang nặc âng đơơng đhị đha’hư mát đoọng đhêy ặt. n’tạp tr’xin đhị mặt manứih k’ay đoọng manứih k’ay tưn’taách. Hadang ra’ngắt đenh nắc lêy đị đhị huyệt nhân trung, đhị m’pâng móh lâng boọp.

Lêy cha’mêết pr’đươi pr’dua âng manứih k’ay hadang vêy âng đơơng can xin cr’liêng cơnh sủi nắc pha 1 cr’liêng ooy 1 cóc đác, đương đợ mơ zanươu xroọch nắc đoọng manứih k’ay âm. Hadang 2 đắh c’niêng âng manứih k’ay griing cắh mặ p’gợt nắc pay zr’hiịc t’moót ooy boọp, cắh cậ t’méh manứih k’ay dưr đoọng âm zanươu.

Xang nặc đấh âng đơơng manứih k’ay lướt tước trạm y tế đăn bhlâng đoọng đấh loon zư padứah.

# Bhrợ ha cơnh đoọng zêl cha’groong.

Bhrợ têng chế độ cha liêm zâp can xi lâng bhiệc cha bấc a’chông, a’tam, a’puội, ca’cập, mực… âm sữa lâng pazưm đh’rứah lâng bhiệc hoọm p’răng bêl ra’diu đoọng n’căr k’rong pazưm vitamin D. lêy đươi cr’liêng can xi pa’xoọng xang bêl moon pachoom đoọng âng bác sĩ. Ting cơnh zâp chuyên gia dinh dưỡng moon, lêy cha zâp râu p’lêê p’coo cơnh mù tạc, a’bhêy, a’tuông, pô a’bhêy, k’đậc, bhơi bina lâng p’lêê p’coo. Pa’xoọng cha râu n’goóh, a’tuông bhoọc, chi’pọc, a’tuông bhrông lâng a’tuông t’viêng ooy ch’na cha zâp tuần âng pr’zợc. âm sữa đậu nành lâng zâp râu sữa k’rooc nguyên kem.

Lêy cha a’chông a’xiu. A’xiu mòi, a’xiu thu lâng zâp râu a’xiu bhrợ hộp dzợ n’hang nắc đoo chr’nắp âng đoọng ha can xin. Cr’chăl nâu, t’bhlâng cha m’bứi bhlâng 1 tuần 1 chu zâp râu a’chông dzợ vêy n’căr, a’puội, ca’cập đoọng pa’xoọng can xi bấc ha chặc a’rang lâng oó ha’vil bhiệc oó lấh âm cà phê, búah lâng bhoóh, tu đợ chất nâu buôn bhrợ pa’xiêr đhr’năng pay t’moót can xi./.

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn