Đha nuôr lâng pr’zớc da dêr!

Đăn đâu, cr’ay a duúc dưr váih bấc lâng vêy c’lâng dưr bấc cóh p’niên. Bh’rợ chơớih pay chr’na u liêm crêê vêy đơơng chô râu liêm crêê đhị bh’rợ cha groong lâng zư pa dứah cr’ay n’nâu. C’nặt t’rúih “ ma nứih pa dứah đh’réh cr’ay cóh bhươn cr’noon” xay trúih muy bơr chr’na lâng z’nươu u liêm crêê đoọng ha pniên crêê cr’ay a duúc. Đha nuôr lâng pr’zớc đh’rứah ch’mêệt xơợng đoọng zư x’mir lêy c’rơ ha coon a đhi liêm choom lấh.

# Muy bơr chr’na choom đươi bêl p’niên crêê cr’ay a duúc.

P’niên crêê cr’ay a duúc choom đươi  đợ chr’na cơnh đậu hũ, pr’chớh a tuông prông, pr’chớh a tuông t’viêng, pr’chớh cà rốt, bắp cải, cái bó xôi, a tao, tri, a pul ha bhêy, k’đấc, pô ha bhêy t’viêng, bái đao, bhơi a rum bhrông, bha cai, a kiêl, lê, a xiu cháp, zấp râu a xiu cắh vêy ma xiêl, lêệ a óc, nho, trà t’viêng, rong biển, dzar, cà rốt, prí, táo, a tuông t’viêng, cr’liêng sen, l’nghê, …

Chr’nắc cắh choom đươi dua:

P’niên xoọc crêê cr’ay a duúuc nắc cắh choom đươi dua đợ râu zr’ma a há cơnh prớ, a moọt, quế, hành tây, tỏi, cà ri…. Đợ chr’na n’nâu buôn bhrợ t’púih a chắc, cắh liêm ha ham, buôn bhrợ cắh liêm crêê ha ngai xoọc ca ay. Cắh choom đoọng cha đợ chr’na ca êr, ch’na úh bhrợ bấc n’xiêng, ch’na ta bóh, ta huur, loom luônh a đhắh dzăm, bánh kem, chocolate… nâu đoo nắc đợ ch’na pa bhlâng cắh liêm crêê ha ngai ca ay a duúc. Ha dang p’niên crêê u tắ bêl cha đợ ch’na cơnh p’lêê pa goóh, zấp râu a tam, a puối, a bhiếu, a xiu biển, tâm phóc, chocolate, pho mát, sữa, cr’liêng a tứch a đha, zr;ma, bấc râu âng a há.. nắc choom rơớt, cắh đoọng đươi dua.

# Muy bơr chr’na, z’nươu đoọng ha p’niên crêê cr’ay a duúc.

1. Bhơi Mùi: ting cơnh Đông y, bhơi mùi u a há, đha hum, choom bhrợ pa glúh cr’hố, bhrợ ha nốt ban đấh u plóh, pa xiêr độc, bhrợ n’hil đhr’năng crêê độc prang a chắc, pa bhlâng nắc cơnh lâng cr’ay a duúc cóh p’niên, u liêm đoọng ha tiêu hoá. Buôn đươi ha p’niên crêê cr’ay a duúc cr’chăl tr’nơợp, a duúc cắh âi plóh, cắh câi bêl a duúuc âi plóh n’đhơ cơnh đêếc cắh âi u plóh zêng.

* Z’nươu pa dứah a duúc ha p’niên:

Bấc bhlâng nắc a duúc t’mêê plóh, a duúc plóh cắh mr’cơnh, cắh cậ k’hir đanh nắc a duúc cắh plóh cắh cậ plóh u hắt, buôn u váih râu cr’pân. Đươi tơơm mùi choom bhrợ ha duúc đấh plóh lâng mr’cơnh, bhrợ ha độc a duúc glúh ooy ngoai, đhr’năng crêê độc bơơn pa xiêr.

Bhrợ z’nươu xút: pay cr’liêng bhơi mùi t’mêê 100-150g, úh lâng 150-200ml đác, đớc k’joóch dâng5 phút ( cắh cậ tơơm lâng ha la clóh pa nhoonh đoọng úh, cắh úh đănh). Đươi dác z’nươu xoọc a êêm, tụ ooy gạc bông đoọg xút prang tuôr, têy, hoọng, đha đhưa lâng luônh ( tơợ ping tước dúp, tơợ n’đắh hoọng chô ooy n’đắh loom) xút đhị doó vêy đhí mật, đoọng p’niên doó xơợng cha kêệt.

Úh z’nươu ộm: cr’liêng mùi 12g, úh lâng 100ml dâng 5 phút, pác bhrợ 2 chu ộm cóh 1 t’ngay, đoọng ộm a êêm.

Z’nươu cha groong pr’lúh a duúc: pay 4-8g, cr’liêng mùi, úh đoọng p’niên ộm 7-10 t’ngay, cóh cr’chăl vêy ặt tợt lâng p’niên crêê pr’luh a duúc.

* P’ghít: cắh đươi bhơi mùi, cr’liêng mùi bêl a duúc âi lứch u plóh, cr’chăl u plóh xang. Cắh đươi  cơnh lâng ngai buôn glúh bấc cr’hố, ngai âng đhur. Ngai ca ay p’lê nắc muy đươi cóh ngoài, cắh đoọng u ộm

2. A pul ha bhêy: Nâu đoo nắc chr’na cha chô ha chắc, buôn bhrợ kiêng cha cha, yêm boóp, crêê ha chắc. vêy u crêê đoọng ha ngai cắh choom bệch, ha ngai crêê thần kinh, a ngặt lâng công u crêê bêl vêy pr’lúh ca ay đh’mâl. Ting Đông y, a pul ha bhêy buôn đươi dua zư pa dứah a duúc nắc cắh đấh u plóh, cắh cậ cắh choom u plóh.

Đươi a pul ha bhêy 100-150g, coóch lơi n’căr, rau pa liêm, clóh pa nhoonh, pị pay đác, ộm đoọng pa xiêr púih a chắc, đoọng zư pa dứah pr’lúh cr’ay, k’hir ngân. Cr’liêng a pul ha bhêy vêy pr’đươi bhrợ pa chriệt lâng glúh cr’hố. nắc vêy pr’đươi pa dứah râu âng êếh, bhíh.

Kinh nghiệm lang ahay zu pa dứah p’niên cr’ây dúc bêl cắh âi choom u plóh nắc đươi dua a pul ha bhêy, cr’liêng mùi, muy râu 10 g, úh lâng đác đoọng p’niên ộm.

Mật hân noo ch’noọng, apêê đoo buôn úh a pul ha bhêy 100-150g, cha đoọng chriệt a chắc. zấp t’ngay, đươi muy cốc đác a pul ha bhêy cắh cậ pa zum lâng đác p’lêê p’coo n’lơơng. Cắh đươi a pul ha bhêy ha ngai vêy đhó đường.

3. Tri: nâu đoo nắc ch’na âng liêm bhlâng đoọng ha ngai cắh zấp aham tu cắh zấp sắt, cao huyết áp, đhó đường, p’niên oom oóch. Tri choom đươi ha p’niên crêê a duúc, a dúc plóh cắh mr’cơnh.

Muy bơr râu chr’na choom đươi dua cơnh a xiu chép úh lâng tri, canh a xiu chép úh lâng tri, đậu hủ, giá a tuông…

4. Ríah lau: zư pa dứah cr’ay a duúc bêl a duúc cắh âi choom plóh: đươi ríah lau t’mêê 30-50g, pa zum lâng a pul ha bhêy t’mêê 120g, ha la hành 7 t’nơơm, p’lêê c’cooi 7 p’nong, úh lâng 1 lít đác,  úh ca joóc 15 phút, pay đác pác bhrợ 2-3 chu cóh 1 t’ngay.

P’niên crêê a duúuc, k’hir, ra hal đác, ca coọt, vêy c’léh k’oóh, bấc đh’mâl lâng êếh xoóh: đươi ríah lau 15-30 g, kim ngân hoa 10-12g, a próh 2-30g, cr’liêng bí đao 10-12 g. zấp râu rao pa liêm úh lâng 750 ml đác, úh pa rêệ dzợ dâng 500 ml, pác bhrợ 2 chu ộm cóh 1 t’ngay

Đh’cơnh bêl đươi đhị ngai luônh chriệt, lướt pr’noong pa zruốh.

5. a roọng: nắc pa bhlâng u liêm ha p’niên crêê a duúc, ra hal đác, buôn c’tắ, k’oóh tu êếh xoóh, êéh bhr’loọng

A roọng úh lâng cr’liêng sen: pa bhlâng u liêm ha p’niên crêê a duúc, cắh choom plóh, k’hir ngân, cắh choom bệch, ra hal đác.

Cr’liêng sen 50 g, 1 cr’puốt a roọng, ha la chứa 10 g, ríah plăng 20 g, m’bhui a bhoo 20g, đương cát 50g. zấp râu rao pa liêm t’mật ooy gọ úh pa ca joóc lâng 2 ít đác, bêl đác  ca joóc, chrọ đường cor pa liêm. Úh ca joóch cớ, dấc, toong pay đác ooy gọ, t’mật a pul năng úh pa chêện.

Cha xơợng vêy u ngam, x’ngaach nắc choom. Cr’liêng sen chong pa nhum, cắt lơi a cọ. pay úh cắh cậ đhoóh pa chêện. bhóc đác a roọng, a pul năng lâng cr’liêng sen ooy ly, ộm bêl ra hal đác./.

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn