Đhị tỉnh Gia Lai xọoc đâu dzợ ặt vaih đhr’năng bấc bệê poong đhanuôr apêê vel bhươl bhrợ lâng n’loong đoọng lướt ra véch, z’lâh k’ruung tọom đoọng bhrợ têng cha. Apêê poong nâu ặt lớơp bấc rau cr’pân đhị bêl lướt z’lâh, pa bhlầng nắc coh hân noo boo. N’đhơ apêê c’moo hay, lâng bấc cr’noọ bh’rợ, dự án, tỉnh Gia Lai ơy bhrợ pa liêm 85 bệê poong đhị apêê vel bhươl đoọng ha đhanuôr đhị apêê chr’val ch’ngai bha dăh lướt ra véch tệêm ngăn ha dợ cung căh ơy zập đợ nhâm mâng, đợ tệêm ngăn a chắc a rang lâng cr’van cr’bhộ âng đhanuôr.

Tợơ bấc c’moo đâu, đhanuôr âng vel Hde, chr’val Đắk Tơ Ve, chr’hoong Chư Păh, tỉnh Gia Lai, ta luôn zâng lâng đhr’năng cr’pân mơ chu lướt coh poong ba bơơ prang z’lâh k’ruung đác Kron. Đọong choom lướt tước zr’lụ bhrợ têng, zập t’ngay, lâh 50 pr’loọng đong đha nuôr coh vel dzợ lướt ra véch coh c’lâng poong nâu lâng a ngoọn cáp k’tứi dông coh mị đăh toor. Pa căn Bênh, acoon coh Ba Na, ặt đhị vel Hde đọong năl, k’pân bhlầng nắc lướt coh poong nâu đhị hân noo boo tuh:“Năl cr’pân ha dợ cơnh năl bhrợ, a zi cung lướt z’lâh. Rơơm Nhà nước k’rang đoọng, t’vaih pr’đợơ, bhrợ têng đoọng poong z’lâh k’ruung đác, đoọng đhanuôr lươt ra véch tệêm ngăn lâh mơ.”

Đhị chr’val Chư Gu, chr’hoong Krông Pa, muy c’nặt k’ruung n’juôi dal lâh 1km ha dợ vêy tước 3 bệê poong ba bơơ ơy bơơn đhanuôr prang coh k’ruung Ba đoọng lướt bhrợ têng ha rêê. Pazêng bệê poong ta bhrợ lâng bha lầng n’loong k’tứi, pa tệêt, t’bọo bha lăh bhan k’tứi bhưah mơ 1m, căh vêy bhrợ g’roong groong mị đăh. Ting cơnh t’cooh Ksor Bril, ặt đhị velChư Bang, chr’val Chư Gu, Krông Pa, poong bhrợ ba bơ tu cơnh đếêc tr’mông tr’meh âng đhanuôr coh zr’lụ căh choom ha dưr, ting ba bơ cơnh pazêng bệê poong nâu coh hân noo boo tuh:“Đhanuôr muy năl lướt coh poong nâu, bêl pleng boo ga mắc, đác tuh t’coọng p’loong nắc đhanuôr bhrợ poong lalay. N’đhơ bhrợ cung căh vêy tệêm ngăn. Zêng xe lâng ma nuyh tân tộ coh k’ruung cung ta luôn, cr’pân bhlầng tước a chắc a rang coon ma nuyh.”

T’cooh Ksor Thép, Phó Chủ tịch UBND chr’val Chư Gu, chr’hoong Krông Pa, Gia Lai đoọng năl, nắc chr’val bhrợ têng ha rêê đhuôch lâng k’tiếc bhrợ têng nắc ặt đăh tôh k’ruung Ba ha dợ chr’val căh ơy vêy poong nhâm mâng n’đoo. Pazêng bệê poong liêm mâng bhlầng vêy ta bhrợ đhị chr’val lơơng, ha dang kiêng lướt đăh poong nâu nắc lêy z’lâh c’lâng ch’ngai tước k’zệt cây số. Tu cơnh đếêc, đhanuôr coh  vel lêy bhrợ poong ba bơơ đoọng buôn lướt ra véch. Năl cr’pân ha dợ chr’val căh choom căh đoọng đhanuôr lướt z’lâh coh pazêng poong nâu: “Boo tuh, đác ga mắc nắc chính quyền vel đong căh đoọng đhanuôr lướt z’lâh. Ha dợ đhanuôr lêy lướt đoọng bhrợ têng pa dưr tr’mông tr’méh, nắc apêê lêy lướt căh choom k’đhợơng apêê. Tợơ  bêl lưm đhanuôr zập c’moo, đhanuôr rơơm Nhà nước k’rong bhrợ muy bệê poong đoọng ha đhanuôr lướt vốch tệêm ngăn”.

T’cooh Lê Văn Hạnh, Phó giám đốc k’đhợơng lêy Sở GTVT tỉnh Gia Lai đọong năl, lâng chr’năp nắc tỉnh da ding coong, k’tiếc k’ruung pậ bhưah lâng bấc k’ruung tâm đác, coh vel đong tỉnh lêy bhrợ bấc poong đoọng ha đhanuôr lướt ra véch. Đhơ cơnh đếêc, lâng đợ zên k’rong bhrợ têng căh vêy bấc, tỉnh nắc ơy k’rong bhrợ têng apêê poong t’dông đhị apêê zr’lụ ch’ngai bha dăh. Pa bhlầng nắc coh đếêc vêy 85 bệê poong âng bh’rợ Lramp- bh’rợ bhrợ têng poong lướt ra véch đhị vel bhươl đoọng ha đhanuôr acoon coh âng Ngân hàng bha lang k’tiếc zúp zooi. Tỉnh Gia Lai xọoc pa chăp lêy k’đươi moon lâng Bộ GTVT đoọng k’rong bhrợ pa xoọng poong đoọng ha đhanuôr lướt ra véch đhị pazêng zr’lụ pr’hân lêy ta bhrợ đoọng vêy: “Coh vel đong dzợ bấc poong ta bhrợ ba bơơ, đhanuôr lêy bhrợ, đhr’năng căh tệêm ngăn ặt vaih k’rơ. Coh đhr’năng bhrợ têng, lướt ra véch buôn vaih đhr’năng ha rập, đác tuh t’coong p’loong. Lâng đhr’năng đếêc, Sở GTVT xay moon đoọng ha UBND tỉnh nắc pa xoọng pazêng bệê poong mơ dzợ ha dợ ặt coh bh’rợ Lramp đoọng đươi dua zên k’rong đớc tợơ dự án nâu lâng k’đươi moon Bộ GTVT  nắc lêy vặ cớ zên âng Ngân hàng bha lang k’tiếc đoọng bhrợ têng dự án đhị cr’chăl t’tun.”

Pazêng bệê poong ba bơ ta bhrợ lâng bha lầng n’loong k’tứi  ha dợ đơơng chr’năp ga mắc cơnh lâng tr’mông tr’meh âng đhanuôr zr’lụ ch’ngai bha dăh âng tỉnh Gia Lai. Đhị đhr’năng căh ơy choom bhrợ têng pa mâng, pa liêm apêê poong nâu, nắc chính quyền lâng ngành chức năng vel đong lêy vêy cơnh bhrợ têng, k’đhợơng bhrợ đoọng tệêm ngăn ha đhanuôr lướt ra véch, g’đéch đhr;năng bhrêy tắh dưr váih./.

 

Nguy hiểm rình rập ở những cây cầu tạm bợ tại Gia Lai

                                        PV Công Bắc

Tại tỉnh Gia Lai hiện vẫn còn tồn tại rất nhiều cây cầu tự phát, dựng tạm bằng vài cây gỗ để phục vụ đời sống kinh tế cho nhiều buôn làng. Những cây cầu này tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn an toàn giao thông, nhất là trong mùa mưa lũ. Mặc dù trong những năm qua, bằng nhiều chương trình, dự án, tỉnh Gia Lai đã xây dựng kiên cố 85 cây cầu dân sinh tại các xã vùng sâu, vùng xa, nhưng vẫn chưa thể đáp ứng nhu cầu đi lại, đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản cho người dân:

Từ nhiều năm nay, người dân của làng Hde, xã Đắk Tơ Ve, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai, luôn phải đối mặt với những hiểm nguy mỗi khi qua lại cây cầu tạm bắc qua suối Kron. Để đến được nơi sản xuất, hàng ngày, hơn 50 hộ dân trong làng vẫn qua lại chiếc cầu được chắp vá tạm bợ với những sợi dây cáp mỏng manh, chênh vênh. Bà Bênh, dân tộc Ba Na, làng Hde cho biết, sợ nhất là phải qua cầu trong mùa mưa lũ: “Biết nguy hiểm nhưng bà con mình vẫn phải đi qua cầu này thôi. Mong nhà nước  quan tâm, tạo điều kiện xây cây cầu khác để bà con đi lại an toàn hơn.”

Tại xã Chư Gu, huyện Krông Pa, chỉ một đoạn sông dài hơn 1km nhưng có đến 3 cây cầu tạm được người dân dựng lên bắc qua sông Ba để sang vùng sản xuất nông nghiệp. Những cây cầu dựng bằng thân gỗ nhỏ, ghép nối tạm bợ với mặt cầu rộng khoảng 1m và không có lan can bảo vệ. Theo ông Ksor Bril, buôn Chư Bang, xã Chư Gu, Krông Pa, cầu tạm nên kinh tế của bà con trong vùng mãi chẳng khá lên, cũng tạm bợ nổi trôi theo những cây cầu trong mùa mưa lũ:“Bà con đi cầu tạm đây thì đôi lúc nước nó cuốn trôi đi thì bà con làm lại. Nhưng làm lại thì nó vẫn không đảm bảo. Cả xe, cả người rơi xuống sông luôn, nguy hiểm tính mạng con người là như thế.”

Ông Ksor Thép, Phó Chủ tịch UBND xã Chư Gu, huyện Krông Pa, Gia Lai cho biết, là xã thuần nông và đất sản xuất chủ yếu nằm bên kia bờ sông Ba nhưng xã chưa có cầu kiên cố nào. Những cây cầu kiên cố gần nhất thuộc địa bàn xã khác thì bà con cũng phải đi vòng mất hơn chục cây số. Do đó, bà con ở các buôn làng đã dựng những cây cầu tạm để tiện việc đi lại. Biết nguy hiểm nhưng xã không thể cấm cản người dân qua lại trên những cây cầu này: “Lúc mưa lũ, nước lớn thì chính quyền địa phương cấm không cho bà con nhân dân trong xã đi qua lại. Nhưng nhu cầu của bà con để phát triển kinh tế, buộc người ta phải đi nên không thể cấm được. Qua tiếp xúc cử tri hàng năm, bà con rất mong muốn Nhà nước đầu tư làm một cây cầu để đảm bảo an toàn tính mạng cho bà con.”

Ông Lê Văn Hạnh, Phó giám đốc phụ trách Sở GTVT tỉnh Gia Lai cho biết, với đặc điểm là tỉnh miền núi, đất đai rộng lớn và nhiều sông suối, trên địa bàn tỉnh cần rất nhiều cây cầu dân sinh. Tuy nhiên, với nguồn lực đầu tư hạn hẹp, tỉnh mới chỉ đầu tư được một số cầu treo ở các xã vùng sâu, vùng xa. Chủ yếu trong số đó là 85 cây cầu trong khuôn khổ chương trình Lramp- chương trình xây dựng cầu giao thông nông thôn phục vụ vùng dân tộc thiểu số do Ngân hàng thế giới tài trợ. Tỉnh Gia Lai đang nghiên cứu đề xuất Bộ GTVT để tiếp tục đầu tư thêm cầu dân sinh tại những nơi thực sự cần thiết để đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân:“Trên địa bàn cũng còn rất nhiều cầu tạm, cầu mang tính tự phát, nguy cơ xảy ra mất an toàn là rất cao. Trong quá trình khai thác thì có thể sập gãy hoặc là các vị trí vượt suối, vượt sông đấy khi gặp lũ có thể bị cuốn trôi. Trước tình hình đó, Sở GTVT tham mưu cho UBND tỉnh đề nghị sẽ bổ sung những cây cầu còn lại mà chưa có trong chương trình Lramp để sử dụng nguồn dự phòng dự án này và đề nghị Bộ GTVT tiếp tục vay vốn của Ngân hàng Thế giới để cho giai đoạn tiếp theo của dự án này.”

Những cây cầu tuy tạm bợ bằng vài cây gỗ nhưng mang ý nghĩa lớn đối với đời sống kinh tế, sinh hoạt của người dân vùng sâu, vùng xa của tỉnh Gia Lai. Trong lúc chưa thể kiên cố hóa những cây cầu này, chính quyền và ngành chức năng địa phương cần có những giải pháp quản lý để đảm bảo an toàn cho người dân, tránh những tai nạn đáng tiếc có thể xảy ra./.

 

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn