Đha nuôr lâng pr’zớc da dêr!

C’nặt t’rúih ma nứih pa dứah đh’réh cr’ay âng bhươl cr’noon” âi bơơn đớp bấc ta la thư, điện thoại t’moóh ooy râu âng ma nứih xơợng đài k’rang tước. t’mêê đâu, a moó Alăng Tâm ặt cóh vel Ngói, chr’val Cà Dy, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam t’đang điện t’moóh” a moó xoọc ặt k’đháp ca coon thứ 2 k’noọ 2 c’xêê. Pr’đoọng bơơn xơợng apêê đoo xay moon tước bh’rợ cắh záp iốt cóh pân đil ặt k’đháp buôn cr’đơơng tước râu cắh liêm crêê đoọng ha ca căn công cơnh ha ca coon. A moó kiêng t’rúih xay trúih đợ xa nay chr’nắp đoọng năl cơnh zư x’mir lêy ca coon cóh luonh liêm lấh. cóh c’nặt t’rúih “ ma nứih pa dứah đh’réh cr’ay âng bhươl cr’noon” ahêê đh’rứah chơớc năl ng’cơnh bhrợ đoọng cha groong cắh zấp I ốt cóh pân đil xoọc ặt k’đháp lâng p’niên k’tứi.

# Nâu câi nắc bh’rợ ng’cơnh bơơn năl bêl cắh zấp I ốt:

Buôn nì bêl crêê bha đuúc lâng r’dợ bhr’bhốh ngôốc nắc râu buôn lum bhlâng crêê tước cắh zấp I ốt. bha đuúc buôn dưr váih cóh zấp ngai tơợ p’niên tước t’coóh. Đhị bêl đêếc, bhr’bhốh ngôốc nắc dưr váh tơợ tơợp bêl xoọc ặt cóh luônh ca căn cắh zấp I ốt ha lêêng.

# Ha dang cắh zấp I ốt ha lêêng nắc cr’đơơng tước ng’cơnh ooy đha nuôr vêy năl cắh?

Cơnh lâng p’niên, bêl cắh zấp I ốt, nắc buôn vêy bha đuúc. Bêl bha đuúc dưr pậ buôn k’đị c’lâng pr’hơơm, c’lâng cha cha a ộm bhrợ cắh liêm crêê tước c’rơ. P’niên pr’ang buôn dưr váih khúch goo, đợ đanh buôn cắh choom pa prá, tung, bâm bác mặt. nâu câi y học cắh âi choom zư pa dứah. Lấh n’nắcm cắh zấp I ốt buôn p’niên cắh choom pa bhriêl đa đấh.

# Cơnh lâng pân đil bêl ặt k’đháp, cr’noọ đươi dua I ốt nắc bấc bhlâng đoọng bhrợ đhêêng cr’noọ ha chắc lâng râu dưr pậ âng ca coon cóh luônh. Tơợ tơợp ặt k’đháp, ca coon cóh luônh nắc zêng pay đươi dua I ốt âng ca căn. Pân đil ặt k’đháp cắh zấp I ốt ha lêêng buôn cr’đơơng tước râu dưr pậ âng ca coon, pa bhlâng nắc a bốc âng p’niên cắh liêm crêê.

# ha dang pân đil xoọc ặt k’đháp cắh zấp I ốt ặt đhị trung bình công âi bhrợ ha bh’rợ dưr váih âng a bốc cóh ca coon k’zíh lâng bêl p’niên pr’ang nắc công cắh bơơn pa bhriêl, vêy ngai nắc dzợ bhr’bhốh ngôốc, cắh cậ cắh choom pa prá, tung, cr’đơơng tước ca ay p’lêê hoọng lâng bấc cr’ay râu lơơng. Pa bhlâng nắc, cắh zấp I ốt cóh pân đil xoọc ặt k’đháp buôn cr’đơơng tước bha da, ca coon chêệt cóh luônh cắh cậ pr’ang cắh zấp c’xêê.

# Ng’cơnh bhrợ đoọng cha groong căh zấp I ốt?

 Cơnh lâng p’niên tơợ 1-6 c’xêê măm ca căn zêng nắc ca căn choom cha t’bấc chr’na vêy bấc I ốt cơnh cr’liêng a tứch a đha, a xiu, a chông, a tam, lêệ, sữa, rong, tảo… lâng đươi bhoóh I ốt cắh cậ đác mắm vêy I ốt đoọng zêệ za ma pr’dzăm. I ốt vêy cóh sữa nắc đoo râu choom chô tước p’niên bêl măm ca căn.

# cơnh lâng pân đil xoọc ặt k’đháp, đươi dua bhoóh I ốt xăl đoọng ha bhoóh c’xu buôn đoóc cha đhị bêl cha cha đa đắh lâng úh zêệ ch’na zấp t’ngay nắc u zập cr’noọ I ốt ha ca coon cóh luônh lâng bơơn cha groong đợ cr’ay tu cắh zấp I ốt. đươi bhoóh I ốt ta luôn zấp t’ngay doó bhrợ cắh liêm crêê tước c’rơ tr’mung, tu đợ I ốt u xưa vêy bơơn pa glúh lơi ting c’lâng đác đhó. N’đhơ cơnh đêếc, apêê ca căn công choom p’ghít lêy tước bh’rợ đươi dua bhoóh xoọc mơ đhêêng đoọng rơớt đhr’năng cắh liêm crêê tước p’lêê hoọng brương tr’nu.

# Lấh n’nắc, đha nuôr lâng pr’zớc công choom p’ghít lêy tước ng’cơnh zư đớc, ng’cơnh đươi dua bhoóh vêy I ốt. I ốt nắc râu buôn u cloóch tu cơnh đêếc bêl zêệ bhrợ vêy đươi dua bhoóh I ốt nắc cắh zay chrọ bhoóh tơợ tr’nơợp, nắc bêl chr’na pr’dzăm k’noọ chêện ha dợ chrọ bhoóh. Cắh pa điing bhoóh I ốt lâng cắh đớc bhoóh đăn ta pêếh púih cắh cậ đhị púih páih buôn p’răng clá, nắ choom đớc bhoóh I ốt cóh tọ nhựa vêy tr’lắp.

C’nặt t’rúih vêy bơơn p’têệt cớ lâng z’nươu pa dứah oom oóch cóh p’niên ta bhrợ tơợ lêệ lươn.

Đha nuôr lâng pr’zớc da dêr!

Lêệ lươn yêm lâng cha chô ha chắc, nắc dzợ z’nươu tiêng lâng ngai cắh zấp  a ham, oom oóch ga lêếh ga lêêng, p’niên  luônh li plốôc, đút li dzuốp. t’ngay đâu, azi xay tước đha nuôr lâng pr’zớc đợ pr’đươi âng lêệ lươn cơnh lâng p’niên oom oóch. Đha nuôr lâng pr’zớc ting xơơợn:

# Cóh y học cổ truyền, lươn bơơn moon lâng đh’nớc nắc hoàng thiện, thiện ngư. Lươn vêy pr’đươi cha chô ha ham, bhrợ k’rơ r’rặ. lêệ  lươn puôn lâng ha la bha đang póh đắh nắc pa dứah ca ay n’hang; úh lâng a bhuốc đác nắc cha chô ha ham. N’hang lươn đơơng p’tặ cắh cậ bhrợ t’priêng, xang nắc clóh pa nhoonh, ộm lâng đác a êêm choom pa dứah ca ay hoọng, a cọ lươn nắc choom  cha chô ha bốc.

# Nâu câi nắc muy bơr chr’na- z’nươu bhrợ tơợ lêệ lươn u liêm crêê ha p’niên:

Pa dứah p’niên oom oóch cắh kiêng cha cha:

+Lêệ lươn 300g: đẳng sâm, a hứ t’mêê muy râu 15g; hành tây 25g, bhoóh cha xoọc mơ đhêêng. Lươn rao pa liêm, xrắt cha chroóih, đẳng sâm t’mật ooy ch’đhung bhai, t’mật ooy gọ đh’rứah lâng lươn, chrọng đác úh đănh dâng 1 tiếng, pay lơi ch’đhung z’nươu, clóh a hứ, hành, bhoóh chrọ ooy gọ 1 tiếng cớ nắc choom ặ. Đoọng p’niên đắh lêệ lươn lâng hóch đác.

+Lươn 1 p’nong ga mắc, hành, a hứ, đác xì dầu, bhoóh, a lắc vang, mì chính xoọc mơ đhêêng. Lươn bh’zi bhrợ rao pa liêm, yết ting c’nặt ca căl dal dâng 6 cm; lêệ đóc cóh c’bát chrọ hành, a hự, a lắc, bhoóh, đác xì dầu đớc óih ga mắc đoọng đhoóh, păl m’bứi mì chính lâng hr’lúc mr’cơnh. Đoọng p’niên đắh lêệ lươn lâng hóch đác cắh cậ cha lâng a vị.

Lấh n’nắc dzợ vêy choom pa dứah cr’hố cóh tr’pang têy dzung: 1 p’nong lươn bhrợ pa liêm, joọm ooy đác xoọc k’zoóc, lơớih pay lơi n’hang; ý dĩ nhân 20 g đớc t’mêê, puốh pa răng cắh cậ pa điing, clóh pa nhoonh; ch’nêếh đêệp 30g rao pa liêm, đớc pa xroóch đác, clóh pa nhoonh. Lúc 3 râu muy ooy, chrọ p’xoọng bhoóh, toong đác úh đợ chêên, cha xoọc pa púih./.

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn