Cóh thư pa gơi Đại hội zâp acoon cóh miền nam, c’xêê 4/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh nắc ơy moon p’too: Đhanuôr Kinh cắh cậ Thổ, Mường cắh cậ Mán, Gia Rai cắh cậ Ê Đê, Xê Đăng cắh cậ Ba Na lâng zâp acoon cóh lơơng zêng nặc acoon a’châu Việt Nam, zêng nặc đhi noo mr’đoo loom luônh... lâng ava moon: Ahêê nắc ta luôn chắp nhêr đh’rứah, lêy zooi zúp đh’rứah đoọng têêm ngăn âng hêê lâng acoon a’châu âng hêê. Nâu đoo nắc pr’đơợ đoọng ahêê bhrợ pa dưr k’tiếc k’ruung ting t’ngay ting văn minh, hiện đại, đh’rứah pa dưr pa xớc đhị tinh thần liêm ma mơ, chắp lêy đh’rứah, nắc đoo cr’noọ zr’nưm âng 54 acoon cóh đhi noo cóh mưy pr’loọng đông. Cung tu cơnh đêếc, têêm ngăn ặt mamung liêm ma mơ, đhị tinh thần chắp lêy zâp râu chr’nắp liêm văn hoá âng zâp acoon cóh, nắc đoo mưy râu chr’nắp ooy cr’chăl bhrợ pa dưr pa xớc k’tiếc k’ruung.

 

        Hiến pháp âng Việt Nam ooy zâp lang zêng xay moon, p’cắh ghít quyền liêm ma mơ âng zâp acoon cóh. Hiến pháp c’moo 2013, ta la hiến pháp nắc pa dưr chế định ooy đắh quyền acoon manứih, quyền công dân, bêl xay moon tước quyền liêm ma mơ âng zâp acoon cóh ơy xrặ liêm ghít: K’tiếc k’ruung Cộng hoà xã hội Chủ nghĩa Việt Nam nắc k’tiếc k’ruung pazưm đh’rứah liêm âng zâp acoon cóh ặt ma mung truíh k’tiếc k’ruung Việt Nam. Zâp acoon cóh liêm ma mơ, đoàn kết, chắp lêy đh’rứah lâng zúp pa dưr pa xớc, oó lêy k’đhị, pác lalay acoon cóh. P’rá âng k’tiếc k’ruung nắc p’rá Việt. Zâp acoon cóh vêy quyền  đươi p’rá, chữ xrặ, zư lêy pr’hoọm văn hoá acoon cóh, pa dưr đợ j’niêng cr’bưn ty chr’nắp lâng văn hoá âng đay. Nhà nước bhrợ têng chính sách pa dưr pa xớc zâp prang lâng bhrợ pr’đơợ đoọng zâp acoon cóh pa dưr liêm choom, đh’rứah pa dưr pa xớc lâng k’tiếc k’ruung (điều 5). Zâp ngai zêng liêm ma mơ đhị pháp luật. Oó ngai lêy pác la lay, k’đị ooy pr’ắt tr’mung chính trị, dân sự, kinh tế, văn hoá, xã hội (điều 16).

       Lâng cr’noọ bh’rợ zâp đhanuôr zêng bơơn têêm ngăn quyền pấh bhrợ ooy hệ thống chính trị, pấh k’đhơợng zư Nhà nước lâng xã hội, ứng cử moót Quốc hội lâng Hội đồng nhân dân zâp cấp, đợ c’moo đăn đâu, đợ mơ manứih acoon cóh pấh bhrợ ooy bộ máy chính trị ting t’ngay ting bấc. đợ mơ đại biểu Quốc hội nắc manứih acoon cóh ta luôn bơơn bấc.

       Dáp lêy tước lứch c’moo 2019, Quốc hội nắc ơy pa glúh 108 luật, lấh 30 nghị quyết vêy cr’liêng xa nay crêê tước đắh bh’rợ acoon cóh. Hệ thống chính sách acoon cóh âng Chính phủ lâng zâp bộ, ngành bhrợ pa dưr vêy 118 bha ar pa tơ, ooy đâu vêy 54 chính sách, đề án trực tiếp zooi zúp pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung zr’lụ acoon cóh, k’coong ch’ngai...

      Ting cơnh chủ nhiệm UBDT Đỗ Văn Chiến, quyền âng acoon cóh nắc mưy ooy đợ quyền cơ bản âng acoon manứih, âng c’bhúh quyền dân sự-chính trị ơy bơơn luật pháp bha lang k’tiếc công nhận. Đhị Việt Nam, đhanuôr acoon cóh ting t’ngay ting vêy bấc pr’đơợ liêm buôn đoọng dưr zi lấh pa dưr pa xớc zâp đắh, chrooi pa xoọng bấc lấh mơ ooy bh’rợ zr’nưm âng k’tiếc k’ruung. Đợ c’moo hanua, tu vêy đợ chính sách lâng c’lâng xa nay liêm ghít âng Đảng lâng Nhà nước, đhr’năng kinh tế xã hội cóh zâp zr’lụ đhanuôr acoon cóh lâng k’coong ch’ngai bơơn pa dưr liêm choom. bh’nơơn bh’rợ nâu nắc đợ c’léh bh’rợ liêm ghít đắh têêm ngăn pa dưr quyền âng acoon cóh moon lalay lâng quyền acoon manứih moon zr’nưm đhị Việt Nam: “C’moo 2019 nắc Bộ Chính trị ơy k’đươi moon pa zưm pr’lứch 15 c’moo bhrợ têng Nghị quyết 24. Ban chấp hành Trung ứng Đảng khoá 9 đắh bh’rợ acoon cóh lâng đhị pr’đơợ xay moon zâp prang lêy cha mêết bấc đắh bh’rợ lâng Bộ Chính trị nắc ơy pazưm đh’rứah liêm dal pa glúh bh’nơơn số 65 nắc bhrợ têng cớ Nghị quyết 24 đắh bh’rợ acoon cóh đhị đhr’năng t’mêê. Bộ Chính trị nắc dzợ ta luôn năl ghít liêm, lấh mơ nắc bhiệc acoon cóh vêy c’lâng bh’rợ âng cách mạng Việt Nam lâng nguyên tắc chr’nắp, nắc đoo zâp acoon cóh liêm ma mơ, đoàn kết chắp nhêr, zooi zúp đh’rứah pa dưr pa xớc. đhị pr’đơợ nguyên tắc nâu nắc vêy zâp xa nay bh’rợ k’tiếc k’ruung liêm choom.”

      Hân đhơ Đảng, Nhà nước hêê ta luôn lêy chắp bhiệc acoon cóh lâng đoàn kết zâp acoon cóh nắc đoo pr’đơợ chr’nắp, đenh đươnh âng bh’rợ cách mạng, hân đhơ cơnh đêếc, tu dưr váih tơợ đợ râu lalay đenh đắh văn hoá, pr’ắt tr’mung, đhị đhey ặt, xoọc đâu dzợ dưr váih định kiến xã hội lâng manứih acoon cóh, choom bhrợ cắh liêm crêê tước bhiệc pa dưr pa xớc liêm ma mơ âng zâp c’bhúh acoon manứih lâng râu pa dưr pa xớc zr’nưm âng k’tiếc k’ruung.

      Tiến sĩ Nguyễn Công Thảo-Viện Dân tộc học-Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đoọng năl: Đợ râu xay moon cắh liêm crêê đắh acoon cóh xoọc đâu nắc buôn lưm đhị 2, 3 phương tiện thông tin đại chúng, lấh mơ nắc mạng xã hội.

       Râu tu nâu nắc bhiệc mưy lêy ooy bhiệc prá xay, k’đị ha dợ bhrợ têng váih cơnh pr’ắt tr’nớt âng pa zêng acoon manứih cắh cậ lêy ooy mưy acoon cóh ha dợ xay moon zêng acoon cóh lơơng cơnh đêếc.

      Truyền thông xay moon cr’liêng xa nay cắh liêm zâp, năl m’bứi ooy đhanuôr acoon cóh nắc bhrợ pa dưr c’léh bh’rợ acoon cóh nắc đợ apêê cắh bhr’nêy, da dô bhlâng, cắh năl cơnh bhrợ. Nâu đoo nắc bhiệc lêy k’đị, lướt cắh liêm crêê cơnh c’lâng xa nay âng Nhà nước.

      Đhị bhiệc bấc trang mạng xã hội bhrợ pa dưr c’léh bh’rợ cắh liêm crêê, vêy cơnh k’đị, pác lalay ooy manứih acoon cóh, t’ngay 17/4, Ủy ban Dân tộc nắc lêy pa glúh bha ar pa tơ moon ghít, bhiệc nâu nắc bhrợ cắh liêm crêê văn hoá zâp acoon manứih lâng k’đươi moon Bộ Thông tin lâng truyền thông lêy moót bhrợ bhiệc, oó bhrợ cắh liêm crêê tước chính sách đoàn kết acoon cóh âng Đảng lâng nhà nước. Nâu đoo cắh nặc bhiệc t’mêê váih, ha dợ đợc váih đenh đươnh cơnh đâu.

      Ơy vêy bấc g’lúh prá xay đắh truyền thông văn hoá, truyền thông đắh apêê đhanuôr acoon cóh bơơn bhrợ têng ooy bấc c’moo nua. Lâng zâp đoo zêng xay moon, pa dưr dal pr’ắt bh’rợ, trách nhiệm âng đợ cơ quan truyền thông chính thống. zâp apêê nhà báo cung lêy pa choom, ra văng đợ c’năl đắh acoon cóh, đoọng vêy đợ bha ar xrặ liêm crêê, lalua đắh đhanuôr 53 acoon cóh, ting bhr’dzang k’chứt lơi râu cắh liêm crêê âng zâp trang mạng điện tử. Cơnh p’căn Chu Thị Thu Hằng, Phó Tổng biên tập k’đhơợng bhrợ đắh báo Văn hoá nắc ơy moon: “Lêy pa dưr dal c’năl bh’rợ, trách nhiệm âng nhà báo bêl lướt xrặ báo. Acu lêy zâp nhà báo vêy đợ lớp pa choom liêm ghít. Acu nắc manứih ta luôn xrặ bài nắc bêl đọc bài báo phóng viên n’đoo âng cu năl ghít nắc bài xrặ ghít liêm. ha dang ahêê lêy ta pưn tu bhiệc, cắh năl ghít đợ c’cir chr’nắp nâu lâng bhrợ cắh crêê tinh thần trách nhiệm nắc bài báo âng hêê cung cơnh bài báo lơơng./.”

Ngăn chặn truyền thông sai lệch về quyền bình đẳng của các dân tộc thiểu số

  Trong Thư gửi Đại hội các dân tộc thiểu số miền nam, tháng 4-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Đồng bào Kinh hay Thổ, Mường hay Mán, Gia Rai hay Ê Đê, Xê Đăng hay Ba Na và các dân tộc thiểu số khác, đều là con cháu Việt Nam, đều là anh em ruột thịt…” Bác Hồ  khẳng định: “Chúng ta phải thương yêu nhau, phải kính trọng nhau, phải giúp đỡ nhau để mưu hạnh phúc chung của chúng ta và con cháu chúng ta”. Đó là cơ sở cho chúng ta xác định xây dựng đất nước ngày càng văn minh, hiện đại, cùng phát triển trên tinh thần bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau là khát vọng chung của 54 dân tộc anh em trong một đại gia đình. Cũng vì thế, bảo đảm ứng xử công bằng, trên tinh thần tôn trọng các giá trị văn hóa của các dân tộc là một yêu cầu hết sức cần thiết trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước.

Hiến pháp của Việt Nam qua các thời kỳ đều ghi nhận và khẳng định quyền bình đẳng của các dân tộc. Hiến pháp năm 2013, bản hiến pháp đã nâng tầm chế định về quyền con người, quyền công dân, khi đề cập đến quyền bình đẳng giữa các dân tộc đã ghi rõ: “Nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là quốc gia thống nhất của các dân tộc cùng sinh sống trên đất nước Việt Nam. Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; nghiêm cấm mọi hành vi kỳ thị, chia rẽ dân tộc. Ngôn ngữ quốc gia là tiếng Việt. Các dân tộc có quyền dùng tiếng nói, chữ viết, giữ gìn bản sắc dân tộc, phát huy những phong tục, tập quán, truyền thống và văn hoá tốt đẹp của mình. Nhà nước thực hiện chính sách phát triển toàn diện và tạo điều kiện để tất cả các dân tộc thiểu số phát huy nội lực, cùng phát triển với đất nước” (Điều 5). “Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật. Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội” (Điều 16).

Với quan điểm mọi công dân đều được bảo đảm quyền tham gia hệ thống chính trị, tham gia quản lý Nhà nước và xã hội, ứng cử vào Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, những năm gần đây tỷ lệ người dân tộc thiểu số tham gia vào bộ máy chính trị ngày càng tăng. Số lượng đại biểu Quốc hội là người dân tộc thiểu số luôn chiếm tỷ lệ cao so với tỷ lệ dân số. 

Đến cuối năm 2019, Quốc hội đã ban hành 108 Luật, hơn 30 Nghị quyết có nội dung liên quan lĩnh vực dân tộc thiểu số. Hệ thống chính sách dân tộc do Chính phủ và các bộ, ngành xây dựng có 118 văn bản, trong đó có 54 chính sách, đề án trực tiếp hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số, miền núi…

Ông Đỗ Văn Chiến, Ủy ban Dân tộc cho rằng, quyền của dân tộc thiểu số là một trong những quyền cơ bản của con người, thuộc nhóm quyền dân sự - chính trị đã được luật pháp quốc tế công nhận. Tại Việt Nam, đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng có nhiều điều kiện thuận lợi để vươn lên phát triển về mọi mặt, đóng góp nhiều hơn vào sự nghiệp chung của đất nước. Những năm qua, nhờ những chính sách và chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước, tình hình kinh tế, xã hội ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được cải thiện rõ rệt. Thành tựu đó là những minh chứng cụ thể trong bảo đảm và thúc đẩy quyền của dân tộc thiểu số nói riêng và quyền con người nói chung tại Việt Nam. “Năm 2019 thì Bộ Chính trị đã chỉ đạo tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết 24. Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 9 về công tác dân tộc và trên cơ sở đánh giá toàn diện cân nhắc nhiều mặt và Bộ Chính trị đã thống nhất rất cao ban hành kết luận số 65 tiếp tục thực hiện Nghị quyết 24 về công tác dân tộc trong tình hình mới. Bộ chính trị vẫn luôn luôn xác định nhất quán, nhất quán là vấn đề dân tộc là vấn đề có tính chiến lược của cách mạng Việt Nam và nguyên tắc căn bản, cao nhất đó là các dân tộc bình đẳng đoàn kết tôn trọng, giúp đỡ nhau cùng phát triển. Trên cơ sở nguyên tắc đấy mới có các chương trình mục tiêu quốc gia có tính đặc thù.”

Đảng, Nhà nước ta luôn coi vấn đề dân tộc và đoàn kết các dân tộc là chiến lược cơ bản, lâu dài của sự nghiệp cách mạng. Thế nhưng, do xuất phát từ những khác biệt lâu đời về văn hóa, sinh kế và không gian cư trú nên hiện nay vẫn tồn tại những định kiến xã hội đối với người dân tộc thiểu số, có thể ảnh hưởng đến sự phát triển bình đẳng của các nhóm tộc người và sự phát triển chung của đất nước.

TS Nguyễn Công Thảo (Viện Dân tộc học - Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho biết: "Những diễn đạt chưa chính xác về dân tộc thiểu số hiện nay đáng tiếc là thường gặp trên một số phương tiện thông tin đại chúng, nhất là mạng xã hội”. 

Nguyên nhân chính là việc chỉ nhìn một vài hiện tượng cá biệt mà khái quát thành bản chất của cả một tộc người, hoặc chỉ nhìn một dân tộc mà khái quát các dân tộc thiểu số khác đều như thế".

Truyền thông đưa thông tin không đầy đủ, hiểu méo mó về cộng đồng các dân tộc thiểu số sẽ tạo ra hình ảnh dân tộc thiểu số là những người bị động, như đối tượng bên lề, đáng thương, yếu ớt. Đó là cách nhìn mang tính phân biệt đối xử, đầy định kiến, tạo ra sự kỳ thị, đi ngược với chủ trương của Nhà nước.

Trước hiện trạng nhiều trang mạng xã hội làm méo mó hình ảnh đồng bào, thậm chí có phần miệt thị về người dân tộc thiểu số (DTTS), ngày 17/4, Ủy ban Dân tộc đã phải ra văn bản nhấn mạnh, điều này đã “bôi nhọ văn hóa các tộc người” và kiến nghị Bộ Thông tin và Truyền thông xử lý, tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến chính sách đoàn kết dân tộc của Đảng và Nhà nước. Đây không phải là hiện tượng mới mà đã dai dẳng nhiều năm nay.

Đã có nhiều hội thảo chuyên đề về truyền thông văn hóa, truyền thông về đối tượng là đồng bào dân tộc thiểu số được tổ chức trong những năm qua. Và tất cả đều đi đến kết luận rằng, để giải quyết tình trạng truyền thông méo mó, không đẩy đủ dẫn đến định kiến, phân biệt giữa các dân tộc, cần nêu cao vai trò, trách nhiệm của những cơ quan truyền thông chính thống. Các nhà báo cũng cần được tập huấn, trang bị kiến thức và nhận thức về vấn đề dân tộc, để từ đó cho ra những bài viết chân thực, sắc nét, khách quan về cộng đồng 53 dân tộc thiểu số, từng bước đẩy lùi sự ảnh hưởng của các trang mạng điện tử trôi nổi. Như bà Chu Thị Thu Hằng, Phó Tổng biên tập phụ trách báo Văn hóa đề nghị: “Cần phải nâng cao nhận thức trách nhiệm của nhà báo khi đi viết báo. Tôi thấy các nhà báo cần có những lớp tập huấn kỹ. Tôi là người thường xuyên viết bài thì khi đọc bài báo phóng viên nào mà am hiểu sâu thì bài rất sâu. Nếu chúng ta chỉ chạy theo sự kiện, nếu ta không thực sự hiểu về di sản đó và chúng ta làm không với tinh thần trách nhiệm, thiếu  chiều sâu nữa thì bài báo của chúng ta luôn giống bài báo khác.”./.

 

 

 

Hệ PA XUL P'RÁ ACOON CÓH VOV4 ZR'LỤ MIỀN TRUNG
Đông bhrợ bhiệc đhị: 40 Pasteur, thành phố Đà Nẵng
Giám đốc: Phạm Tấn Tư
Phó Giám đốc: Lê Hải Sơn