Ngai lơi kung tam gơl mờ bơsir pa: 1/6/2020

VOV4.K’ho – Tàm broă lơh pơrjum dơ\ 9, poh lài, poh lài, Quốc hội neh lời tu\ tơngai iat mpồl kuang bàng sền gròi mờ cribơyai Jơnau yal cồng nha sền gròi “Broă lơh jat chính sách, adat boh lam bè rơcang sơndră sơgràm aniai kơnòm dềt”. Mblàng lơh loh ală bơta ờ niam bơh broă lơh rơcang sơndră sơgràm aniai kơnòm dềt dê, tu\ pah ngai kờp bal geh 7 nă kơnòm dềt gơ tìp sơgràm aniai, 1 nam geh 38 nă kơnòm dềt gơtìp gơ sơt aniai, 133 nă kơnòm dềt gơtìp sồt să mờ 1 rbô 286 nă kơnòm dềt gơtìp sơgràm aniai… Jat ală kuang bàng đơs, do là ală khà pal đơs lài ngan mờ jơnau tờm ngan là ờ geh dùl broă lơh sền gàr geh cồng nha.

Jơnau yal bơh mpồl kuang bàng sền gròi dê ai go\, bơh nhai 1 nam 2015 tus nhai 6 nam 2019, geh 8 rbô 400 broă sơgràm aniai kơnòm dềt geh git go\, lơh glài; mờ 8 rbô 700 nă kơnòm dềt gơ tìp sơgràm aniai. Bơdìh hơ\ tai, gam ua\ ngan kơnòm dềt lơh broă ờ di mờ jơnau cih bơh adat boh lam dê, kơnòm dềt gơtìp sang te\ mờ kơnòm dềt bau gờ`.

Tàm dơ\ pơrjum, mò Tăng Thị Ngọc Mai, Mpồl kuang bàng càr Trà Vinh; ồng Phạm Văn Hòa, mpồl kuang bàng càr Đồng Tháp neh pơlam cơng tàng ua\ broă sơgràm aniai kơnòm dềt, geh tu\ gơlik geh tàm hìu bơnhă mờ hìu bơsram. Mblàng lơh loh ală bơta ờ niam tàm broă lơh rơcang sơndră sơgràm aniai kơnòm dềt tu\ pah ngai kờp bal geh 7 nă kơnòm dềt gơtìp gơ gràm aniai, ồng Phạm Văn Hòa đơs nền: Tàm bơta geh ngan gam geh ua\ ngan kơnòm dềt gơtìp sơgràm aniai mơya ờ hềt geh git go\ di tu\:

“Ngan là ală broă lơh tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă, sơn đờm bơh ală cau tờm pròc mhàm, lơh gơbàn bơta aniai bè să jan, nùs nhơm tus mờ kơnòm dềt. Broă lơh sền gròi, tơr gùm kờp ờ hềt geh lơh tơl làm, bơta do ai go\ ờ hềt di bơta geh ngan bè khà kơnòm dềt gơtìp pù pờng mờ kơ nòl bơh ală gah broă lơh, ală kấp dê bè sền gàr, sền gròi kơnòm dềt ờ geh sền gròi dipal. Cau sơgràm aniai kơnòm dềt den ua\ ngan, geh bồ tơngoh bơsram sră, geh broă lơh krơi is, ua\ cau gam geh bơta gơ rềng mờ kơnòm dềt tai bè cau tờm pròc mhàm, cau quèng mờ kơnòm dềt geh pơgap 90%, geh cau là cau pơgru tàm ală hìu bơsram, kuang bàng, công chức, viên chức, cau dờng sơnam”.

Geh bal jơnau đơs bè do, kuang ala mat Nguyễn Ngọc Phương, gơ wèt mpồl kuang bàng Quốc hội càr Quảng Bình đơs loh bơta ờ geh dùl kơrnuat sền gàr geh cồng nha:

“Moat jrùm ngan là jo\ jo\ den mpồl bơtìan sền go\ ală broă gơlik geh bè cau ròng kơnòm dềt, cau pơgru pù pờng, sơgràm aniai kơnòm dềt mờ ală broă lơh jà` bơsak ngan mờ tu\ tơngai jo\ jòng ờ gơtùi git go\. Ală broă hơ\ ai go\ bơta kal ke tàm broă sơgràm aniai kơnòm dềt. Ală oh bulah lơh ngan dră wơl, hòi dan dong kờl, lah yă mơya kung gam ờ hềt geh dùl kơrnuat sền gàr geh cồng nha. Bơta do lơh bol he ờ gơtùi ờ pin là, gam geh nđờ nă kơnòm dềt gam dan dong kờl tàm bơta ờ gơtùi gơn kơ nờm mờ ờ geh hơ wơl. Gam nđờ nă cau jà` bơsak pơn jat tai lơh tìs tài adat boh lam ờ hềt tơl bơta krà` mờ bơta pơhìn”.

Mblàng lơh loh ală jơnau bơh tài gơbàn, ală kuang bàng đơs là, tài gơ rềng ờ niam bơh lơh sa drà kă bro dê; bơta ờ niam bè nùs nhơm tàm rài kis mpồl bơtìan tàm ờ ua\ làng bol; bơta `ô ơlak, bìer, phan chul să jan ờ hềt geh kơryan geh cồng nha; lơma tam lơh tam pờng, ală jơnau tơnggit ờ niam tàm mạng xã hội, internet bềng ngan… neh gơ rềng ờ niam tus kơnòm dềt.

Mò Hoàng Thị Hoa, Mpồl kuang bàng Quốc hội càr Bắc Giang; mò Nguyễn Thị Thủy, mpồl kuang bàng càr Bắc Kạn mờ ua\ kuang bàng đơs nền: Intenret, mạng xã hội cèng tus ua\ tu\ niam, ai geh ua\ jơnau git wă, lơh rài bồ tơngoh, ngan là gơ wèt mờ ală kơnòm dềt tiah sar lơgar ngài, mơya ală ală gơ rềng ờ niam bơh rài kis tàm internet dê gam lơh gơlik ua\ jơnau pơhìn gơ wèt tus mờ kơnòm dềt. Mò Nguyễn Thị Thủy mblàng lơh loh:

“Pah ngai den geh rlau 720 rbô rùp hin sơgràm aniai kơnòm dềt geh pờ tơlik tàm internet, mờ jơh ală ndrờm mờ rùp hin pù pờng, lah pơr hơng lơm. Cồng nha lùp sền ai go\, tàm 4 nă kơnòm dềt geh lùp den geh 1 nă kơnòm dềt yal là neh geh tu\ sền git bè bơta jê sồt, moat jrùm tu\ ngui mạng xã hội. 1/3 khà kơnòm dềt pà git, neh geh tu\ là cau gơtìp bền tàm internet mờ khà kơnòm ùr gơtìp bền den ua\ rlau 3 dơ\ pơn drờm mờ kơnòm klau. Dơ\ 2 là bè kai lơh tìs, bơh kơ lôi sơ nơng ală broă lơh tìs sền go\ là, mờ công nghệ mạng ờ hềt tu\ lơi broă tus rềp kơnòm dềt mờ sơgràm aniai kơnòm dềt gơ lơh [ươn bè hơ\. Kai mờ ală cau sơgràm aniai kơnòm dềt sùm ngui là pờ ală cơldu\ chat ờ geh ngan, lơh pa halà tus bal ală pang web, ală cribơyai tàm internet nàng jòi kơnòm dềt”.

Ală kuang bàng đơs là, tàm tơngai bơh nam 2015 tus nam 2019, neh tơlik 83 sră nggal adat boh lam gơ rềng tus rơcang sơndră sơgràm aniai kơnòm dềt. Tàm hơ\, geh 18 adat boh lam, 30 sră nggal là Nghị định, kơrnuat, Jơnau sồr bơh Chính phủ mờ Thủ tướng dê mờ ua\ sră nggal bơh càr, [òn dờng dê. Tơl sră nggal ndrờm cih mùl màl bè rơcang sơndră sơgràm aniai kơnòm dềt. Bulah bè hơ\, tàm kấp dà lơgar ờ hềt geh jơnau kờ` loh làng geh ai tơnggo\ wil tơl tàm dùl broă lơh ngan ngồn bal mờ ală kơ nòl broă, broă rơndap lơh tàm broă lơh rơcang sơndră sơgràm aniai kơnòm dềt.

Ồng Nguyễn Văn Hiển, mpồl kuang bàng Quốc hội càr Lâm Đồng sồr: “Jat a` den Bộ Lao động pal pơ gồp bal mờ ală anih lơh broă geh gơ noar bơh Chính phủ dê, pal geh dơ\ lùp khàu gơ in ngan ngồn geh khoa học, ring niam nàng tơr gùm kờp wil tơl khà kơnòm dềt gơtìp sơgràm aniai tàm tơngai lài. Tàm hơ\ geh kơnòm dềt gơtìp sơgràm aniai mờ broă lơh pù pờng, rồn bơ klơn, sơgràm aniai bic bài, tac bro, sang te\ kơnòm dềt mờ ală broă lơh lơh gơbàn aniai ndai bè jơnau cih bơh Adat kơnòm dềt dê. Do là cơng tàng kươmàng nàng đơs lài bơta sơgràm aniai kơnòm dềt tàm tơ nơ\ do kung bè drơng broă bơt bơtàu broă lơh tàm tơngai tus. Bal mờ hơ\, tàm bơnah jơnau dan bơh Jơnau rơcang cih Nghị quyết Quốc hội dê pal ai tơlik ală khà mùl màl tàm broă tơrmù [à khà broă gơlik geh mờ khà kơnòm dềt gơtìp sơgràm aniai tàm tơngai bơh 5 tus 10 nam tus, bal mờ ală broă lơh, rơndap broă mờ tam pà kơ nòl broă mùl màl ai ală anih lơh broă, mpồl lơh broă geh gơ rềng in”.

Ua\ jơnau đơs sồr chồl pràn tam gơl pa broă lơh yal tơnggit, mblàng jơnau, bơ to pơlam adat boh lam bè sền gàr, sền gròi mờ bơ to bơtê kơnòm dềt nàng kờ` tơnguh jơnau git wă bơh ală rơnàng làng bol dê. Gơ wèt mờ hìu bơsram, pal lời tu\ tơngai, tu\ jo dipal nàng mblàng yal, bơto bơtê adat boh lam, ngan là bơta chài rơcang sơndră sơgràm aniai. Gơ wèt mờ hìu bơnhă pal pơlam kơnòm dềt in git bơta chài rơcang gàr is tềng đap ală cau geh jơnau kờ` lơh ală broă lơh ờ niam tus mờ kơnòm dềt, dilah lơh tìs den pal rơle\ rơlùn, bơ to tơngkah, ờ go\ di pù pờng kơnòm dềt. Mơkung tơnguh cồng nha broă lơh lùp khàu, cah rơ`a cau tìs sơgràm aniai kơnòm dềt.

Cau mblàng K’Duẩn

GAH PỜ TƠLIK JƠNAU ĐƠS DÀ KÒN CAU VOV4 TÀM TÂY NGUYÊN
Hìu lơh broă : 19A, Lê Duẩn, Buôn Ma Thuột, Daklak.
Kuang atbồ: Vũ Hải Định  
Phó Kuang atbồ: Hoàng Trung Dũng