Pơk uănh mông nar djăt: 29/1/2020

VOV4.M’nông: Nkuăl Tu Mơ Rông, n’gor Kon Tum geh ndâk bah a[aơ 14 năm. Aơ lah ngoai tâm 3 nkuăl tâm rnăk jê|t ngăn ngên bah n’gor Kon Tum, ndrel lah ngoai tâm 62 nkuăl ach o ngăn bah lam dak geh kơl ăp nau kan, ti\ng nau ntru\nh mrô 30a năm 2008 bah Chính phủ. Đah nau nsôih mô ân ach o, ji ngot rluk mâl ti\ng jo\, Đảng bộ, n’gâng kan, tahen ndrel [on lan nkuăl Tu Mơ Rông ho\ tâm rnglăp du nuih n’hâm pơk luh âk nau mhe tâm nau hun hao văng sa rêh jêng tâm ăp năm dăch aơ. Năm mhe Canh Tý 2020 ho\ tât đah ăp thôn [on bah rnoi Xơ đăng ho\ saơ âk nau rhơn ueh tâm nkuăl neh Tu Mơ Rông.

            Ntơm nkuăl [on têh Kon Tum ti\ng trong Tây Bắc hăn nklăp 70km lah tât nkuăl Tu Mơ Rông. Trong n’gor nthoi Tu Mơ Rông đah trong Hồ Chí Minh a[aơ geh nkra mhe jêng quốc lộ 40B [ư nau hăn ro nơih ngăn. Mô êng trong hăn tă bah nkuăl hăn 11 xã, mô lah tât ăp thôn, [on ndrel hăn luh tât lo\ mir ko\ geh nkra ma bê tông.

            Ngih bah ur sai nô A Sáng tâm [on Tu Bung, xã Ngọc Lây tâm nklang jâng yôk. Nô lah âk năm bah năp nơh lah tâm yan mih ri lah luh si\t tât tâm ngih hô ngăn hêr. A[aơ ndeh têh, ndeh honđa lăp tâm tâm nglan ngih. Bah năp Tết, nô A Sáng manh ndreh bu gay ma rdeng máy ki\n ba du\t jâk tă bah nkuăl Đắk Tô sui\t nkra tâm ngih gay ma ki\n ba. Nau hơm răm bah rnăk nô A Sáng ko\ kơt lah 32 rnăk [on lan ta Tu Bung ho\ geh nkre tâm nau rêh ăp nar. No A Sáng nkoch:

            ‘ Bah năp nơh rnăk gâp ko\ kơt lah ăp rnăk êng tâm Tu Bung âk ngăn lah rnăk ach o. Geh n’gâng kan ăp gưl nkra ân trong hăn, ntil tơm tăm, nau kan mât chăm yor ri ma ăp rnăk vâl ko\ nsôih pah kan jan sa,. Rnăk hên nsôih manh tơm prăk rvăt geh 2 mlâm rpu ri a[aơ rong geh 10 mlâm hôm. Gâp hăn ti\ng kơt nti ăp nu\ih leo trong lor tăm tơm dak si kơt sâm sre, Sâm Ngọc Linh. Tăm blên srat, bum blang, ba dak. Nau rêh ri ăp nar lơn ma ueh lơn, ur sai hên geh ngih nâp nâl, năm aơ vơt tết ngih hên rhơn ueh lơn, âk lơn rđil bah năp nơh. Gapa geh rvăt loa, đài gay ma rhơn tâm rnôk tết”.

            Geh trong hăn nơih, rlau 25 rbăn rnăk rnoi Xơ đăng tâm 90 thôn, [on bah nkuăl Tu Mơ Rông ho\ geh tay n’hâm tâm nau pah kan jan sa. Bah năp nơh kônh wa ngăn lah tăm ba dak, mir tăm bum blang gay ma to\ng sa, ri a[aơ ho\ blau tăm âk ntil tơm ti\ng nau leo tăch kơt lah cà phê, cao su…ngăn lah tơm dak si ân geh săk rnglay văng sa âk.

            5 năm bah năp nơh, lam nkuăl Tu Mơ Rông geh tât 4000 rnăk ach o, geh bơi tât 74% ri a[aơ jur hôm nklăp 2.700 rnăk, rnoh 43%. Nau geh tâm du hê bôk nu\ih năm 2019 hao rlau n’gul rđil năm 2015, hao rnoh 27 rkeh 500 rbăn. Wa A Rin Ka, Groi Kruanh UBND nkuăl Tu Mơ Rông ân gi\t, nkuăl ho\ [ư ueh ăp nau kan gay ma ntru\t dăng hun hao văng sa rêh jêng:

            ‘Tât rnôk aơ rnoh neh tăm tơm jo\ năm, ăp năm ndrel tơm dak si lah nklăp 12 rbăn ha. Nkuăl ko\ geh ăp xã to\ng dơi ăp nkô| nau [on lan mhe, kơt lah geh 3 xã geh to\ng 8 nau dơi, 5 xã geh 9 nau dơi dnrel 3 xã geh 10 nau dơi. Nau ngăn ân saơ lah tă bah ăp Bôk nau kan 135, 30a, Bôk nau kơl an hun hao cà phê neh n’ik, Bôk nau kan tăm tơm dak si ho\ geh nau ueh đo\ng tât nau rêh drăp ndơ, nuih n’hâm bah [on lan”.

            Ndrel đah nau mât đăp mpăn ndơ sa, đăp mpăn nau rêh jêng, Đảng bôk, n’gâng kan ndrel [on lan ta Tu Mơ Rông ho\ ndâk nau dơi geh jêng tă bah nau dăng ơm geh bah nkuăl neh bah năp nơh geh ân lah ngai, ach o, ji ngot ndrel rluk mâl ngăn bah n’gor Kon Tum.

            Geh nau nkoch lah neh tăm âk Sâm Ngọc Linh, bri mih nar tâm di đah ntil tơm dak si geh rnoh khlay, tâm nau rgum gay hun hao tơm dak si tât năm 2020 ndrel r[o\ng tât năm 2030 bah Chính phủ, Tu Mơ Rông dôl ma nar lơn rgâl mhe hun hao văng sa tă bah tơm dak si. Tu Mơ Rông hp\ hun ghao geh 726 ha tơm dak si. Tâm nê rnoh khlay ngăn rlau 500 ha tơm Sâm Ngọc Linh (a[aơ dôl tăch nklăp 100 rkeh/kg bum rih). Tơm sâm rse (đẳng sâm) rlau 170 ha, lah tăm ueh ko\ ân geh rlau du rmen/ha. Tâm ăp xã kơt Măng Ri, Tê Xăng, Ngọc Lây, rnoh nu\ih sâm geh tă bah Sâm Ngọc Linh mô lah ni\ih sâm geh bah Sâm rse bah rnoi Xơ đăng lơn ma âk.

            Nau khlay ngăn lah tâm nkual neh jêr Tu Mơ Rông lah nu\ih [on lan, ngăn lah rnoi Xơ đăng ho\ jut lơi nau gu\ kâp rnơm âm nau kơl an bah Nghih dak. Nô A Thể, ta [on Đắk Kin, xã Ngọc Lây, nkoch: Mô êng rnăk nơm ma le\ thôn [on ko\ blau tăm ba dak gay ma to\ng sa, tăm bum, tăm cà phê ân geh prăk:

            ‘Bah năp nơh ri hên mô blau tăm cà phê ôh. Rnơm geh Ngih dak kơl an nti\m nti nau tăm ri nơm gi\t, nơm blau tăm. Nơm ko\ nsôih hăn râng ăp jrâu bu nti\m nti nau kan ri mơ blau nau tăm mhâm tâm [ah, ndrel mhâm nau mât chăm ân geh âk. [on hên geh 34 rnăk, năm 2019 n’huch geh 8 rnăk ach o hôm, hôm 12 rnăk dơm”.

            Ntơm du nkuăl ach o yôk ngai, a[aơ nkuăl Tu Mơ Rông lah ntu\k tât bah ăp bu năch pâl n’aih. Nkuăl ko\ rgum âk ntu\k kan tăch rgâl tât uănh, joi nau dơi ndrel ntuh kơl nau kan ê nkra tăch rgâl đah nau ntoh ngăn lah nau kan ê nkra dak si. Wa Võ Trung Mạng, Groi Bí thư Rnâng kan nkuăl uỷ Tu Mơ Rông nkoch, nkuăl ko\ năl 3 nau kan geh rgâl tâm rơh tât:

            ‘ Tal bôk năp lah ăp tu tơm gay ma ntuh kơl ngih vâl gung trong gay ma ntru\t dăng nau nkoch mbơh, rgum nau ntuh kơl ơm ndâk njêng nkuăl tơm ngăn bah nkual têh. Tal bar lah uănh năl ntuh kơl tâm 3 nkuăl tơm gay ma [ư tơm ân hun hao văng sa ân ăp xã hôm êng êng. Mpeh ba lơ geh xã Đắk Rơ Ông, ntu\k tâm nklang geh xã Đắk Hà ndrel mpeh ba dâng geh xã Măng Ri. Tal pe lah rgum [ư jêh, kơp rgum gay hun hao tơm dak si tâm lam nkual gay ma mbơh, nkoch rgum nau ăp ntu\k kan tăch rgâl lăp tâm rgop kan nsum đah [on lan hun hao dăng lơn tay tơm dak si”.

            Đah nau nsôih rlet rlau ach o, ji ngot, nau rgâl mhe tâm nau mi\n, nau kan bah nu\ih [on lan ko\ kơt lah nau r[o\ng ntuh kơl tâm di bah n’gâng kan, nkuăl Tu Mơ Rông, n’gor Kon Tum lăp tâm năm mhe Canh Tý 2020 đah âk nau rnơm, nau rhơn rjăp mpeh văng sa rêh jêng lo\ hun hao jêng du nhoat mhe. Yam năm mhe ho\ tât leo nsi\t nsum đah âk nau ueh rhơn đah rnoi Xơ đăng tâm nkuăl neh jêr Tu Mơ Rông./.

                                    Nu\ih rblang: H’Thi

NTU\K RGUM BÔK NTUH NĂU NGƠI RNOI MPÔL ĐÊ| VOV4 NKUAL TÂY NGUYÊN
Mbrô: 19A trong Lê Duẩn, Nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n'gor Dak Lak
Giám đốc : Vũ Hải Định
Groi Giám đốc: Hoàng Trung Dũng