Pơk uănh mông nar djăt: 24/7/2019

VOV4.M’nông Du\t pơh ba năp, ta Dak Lak geh tay du hê nu^h kh^t yor ji ndrăng. Nkô| nău lah yor nu^h [on lan mô njrăng, rnôk geh so kăp mô hăn chuh dak si. Nău tât bâh nău ji ndrăng lah rnôk le\ tât ji r^ rnoh kh^t lah du\t âk. Yơn nău ji ndrăng dơi njrăng lah geh [ư t^ng ăp nău chuh vac xin n’hanh dak si njrăng săm.

 Moh nău ji ndrăng ?

Ji ndrăng lah ji glô rngok hao ngăch yor vi rút, ntưp bah mpa rong tât nu\ih du\t âk tă bah sôt kăp bah mpa rong ntưp ji. Ji way rêh ta ăp dak ta nkual châu Á n’hanh châu Phi.

Ta Việt Nam, ji ndrăng rêh ta âk ntu\k đah n’gu trêng ji lah so. Ji trêng ntưp du\t âk sôt kăp mô lah sôt koach, le\r bah mpa rong geh ndrăng ta ntô geh sôt.

Ăp nău mpơl saơ bôk năp bah ji ndrăng ta nu\ih lah klach dak, rhoăt mprâm, lêt n’hanh jêng tât kh^t. rnôk le\ geh tât ndrăng, rnoh kh^t bơi kơt 100% (đah n’hanh n’hanh mpa rong).

Bôl ndr^, ji ndrăng ta nu\ih dơi njrăng n’hanh săm njra\ng lor đah vắc xin n’hanh huyết thanh n’gang njrăng ndrăng.

Chuh vắc xin ndrăng an le\ nu\ih n’hanh mpa rong (du\t âk lah so, eo) lah trong mkra ta gay rchăng n’gang, ji ndrăng.

Moh ndơ [ư rnôk geh mpa rong kăp:

Rnôk geh so, eo kăp, he an [ư t^ng ăp trong bah kơi aơ gay njrăng ntưp vi rút ndrăng.

- Djrah rao kloh le\ rngôch ăp ntu\k sôt kăp/koach tâm 15 mn^t đah dak n’hanh xa [u, mô lah dak kloh, jêh ne\ rao kaman đagh cồn 70độ mô lah cồn bôh gay [ư n’hu\ch rnoh vi rút ndrăng ta ntu\k sôt kăp.

Dơi do\ng ăp chất rao kaman way do\ng kơt ndrănh, cồn, xa [u ăp ntil, xa u\m bôk, xa [u u\m săk gay rao sôt rnôk geh kăp. Tâm rnôk rao sôt, mô [ư sôt tay ntu\k têl mô lah [ư sôt hvi lơn.

- Tât dâl ntu\k chuh gay nai dak si mbơh nt^m n’hanh nt^m chuh njrăng ndrăng.

- Mbơh đah nai dak si mpeh nu nău kon mpă le\ kăp he n’hanh uănh nđôi mpa rong tâm 15 nar kơp bah nar geh kăp/koach.

-Tâm 15 nar uănh nđôi, lah mpa rong geh nău mha kơt ôr, kh^t, roh, le\ tăch mô lah nkh^t… hăn tât mâp dak si dâl.

Chuh njrăng n’gang ndrăng:

Njrăng lor rnôk geh ntưp: kơt do\ng an ăp nu\ih geh ntưp đah vi rút ndrăng kơt cán bộ thú y, kiểm lâm, nu\ih mât rong, nu\ih pah kan jrô kan thí nghiệm pah kan đah vi rút ndrăng, nu\ih [ư kan nkh^t roch so, nu\ih [on lan n’hanh ăp nu\ih hăn pâl ndaih tât ăp nkual geh ndrăng.

Săm njrăng lor jêh rêng ntưp: an dơi [ư lơ ơm lơ ueh jêh rnôk geh mpô mpa koach/kăp.

Nar chuh an t^ng nu\ih mbra mbơh nt^m yor nai dak si ta ntu\k chuh.

Nt^m đă njrăng n’gang ji ndrăng:

- Nu\ih [on lan n’hu\ch mât so, eo, lah mât an chuh njrăng n’gang ndrăng ăp khay t^ng nău nt^m bah Thú y, an mât nkru\ng mô dơi m’ơk lêng, mô an kon se pâl đah so, eo lơn lah rnôk pơng dôl sa.

- Rnôk chuh vắc xin njrăng n’gang ji ndrăng, đă an t^ng: Chuh to\ng nglai, di nar, mô ngêt ndrănh bia, mô do\ng dak si Corticoid n’hanh dak si nking n’gang rcho\l nău ji.

- Ua\nh nđôi nu nău mpa rong jêh rnôk kăp nu\ih tâm 2 pơh (Ôr, kh^t, tât ndrăng…) gay geh trong mkra tay. – Mô pah đah mpa rong geh ndrăng, ntôn ndrăng, mô tăch rwa\t, rdêng so, eo bah dih, lăp nkual srê.

- Mbơh dâl an n’gâng kan [on lan, ngih pah kan thú y ta ntu\k gay geh trong tâp bôr so, eo geh ndrăng; nkhah êng uănh nđôi mpa rong geh ndrăng; chuh dak si njrăng n’gang ndrăng an mpa rong ngăch dăng rêh tâm nkual srê.

 

Nu\ih rblang: Y Sưng Phê Ja

NTU\K RGUM BÔK NTUH NĂU NGƠI RNOI MPÔL ĐÊ| VOV4 NKUAL TÂY NGUYÊN
Mbrô: 19A trong Lê Duẩn, Nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n'gor Dak Lak
Giám đốc : Vũ Hải Định
Groi Giám đốc: Hoàng Trung Dũng