Pơk uănh mông nar djăt: 25/1/2020

VOV4.M'nông - Nar bôk năm mhe, [on Tu Thó, xă Tê Xăng, nkuăl Tu Mơ Rông, n’gor Kon Tum kơt n’gut ta săk ao mhe, kloh ue\h. đah jay nhih bah [on, kônh wa tâm mâp tâm nar bôk năp bah năm mhe đah âk nău ngơi gơm răm m’ak. Tâm nău nar bôk năm, ăp nu^h ndrel nkoch trong nchrăp, nchrăp bah săk nơm n’hanh rnăk wâl nt^m nti oh kon, pah kan jan sa hun hao wa\ng sa. Le\ rngôch kônh wa tâm [on nsing nơm năm mhe mbra mâp âk nău lap, pah kan jan sa lo\ mir ngăn lah nău tăm ăp ntil tơm dak si, kơt sâm rse, sâm Ngọc Linh dơh an kônh wa ns^t geh âk. Du\t răm rnôk saơ [on lan tâm rnglăp, kon sau rgum nsum, wa Y Vẩu, năm aơ le\ ntơm 80 năm deh rhơn njuăl nău mbah rhơn năm mhe ue\h lăng tât kon sau, nu^h [on lan tâm [on ndrel đah kônh wa dăch ngai:

 “Năm mhe, gâp mbah rhơn ăp nu^h ngăch dăng, ue\h lăng. Năm mhe gâp nt^nh ntăn kon sau an gơih nđơr pah kan jan sa, rêh tâm rnglăp, mô tâm nkhah nkhăng [ư roh tâm rnglăp, mô tâm lơh tâm dông. Gâp mpo\ng kon sa he rêh an g^t tâm yô| tâm kơl, tâm nta kơl ndrel rnôk mâp jêr jo\t. Mô dơi ntu\ng rmoănh ndơ ta [on aơ mô lah [on êng. Bah năp, tâm n’hanh bah kơi Tết gâp mbah rhơn kônh wa ăp [on lan [ư sa Tết răm m’ak, hơm răm n’hanh ue\h lăng”.

 

Tă lah nkuăl 3 jêr jo\t ngăn, yơn nau văng sa rêh jêng bah xã Pờ Tó, nkuăl Ia Pa, n’gor Gia Lai ho\ hao jêng ngăch rnơm geh ăp bôk nau kan kơl an bah Đảng, Ngih dak kơt 134, 135, 167 ndrel ngăn lah ntơm rnôk geh trong Trường Sơn Đông hăn rlet. Trong hăn geh pơk hvi ho\ kơl an nau tăch rgâl ndoh ndơ nơih lơn, kônh wa hun hao ngăch ăp ntil tơm tăm ân geh săk rnglay văng sa âk ndrel đăp mpăn. Mpơl saơ nau rgâl bah [on lan, bu ranh Đinh Krô, rnoi Ba Na, tâm Plei Ksom, xã Pờ Tó rhơn. Di năm mhe bu ranh Đinh Krô njoăl nau rhơn:

          ‘ Nau rêh bah kônh wa ho\ geh âk nau rgâl mhe âk ngăn, nau rêh đăp mpăn lơn, geh âk ntil ndơ lơn. Tết tât ri kônh wa ko\ vơt tết kơt ă rnoi mpôl êng êng đo\ng, ueh ngăn. Di năm mhe, gâp mô geh ndơ ôh, dăn rhơn kônh wa [on lan dăch ngai du năm mhe ueh lăng, pah kan jan sa jêng geh. Rhơn ân [on lan dăch ngai tâm rnglăp du nuih n’hâm, tâm kơl tâm nau rêh ko\ kơt lah pah kan”./.

 

Xă Yang Mao lah xă tâm nkual 3 (nkual du\t jêr jo\t) bah nkuăl Krông Bông, n’gor Dak lak geh 70 rnăk lah nu^h rnoi mpôl đêt nu^h Bunong n’hanh Êđê. Dơi geh nău ntuh kơl bah ngih dak, ăp năm dăch aơ, nău rêh [on lan nar lơ đăp mpăn, ntơm hun hao. Aê Hà-Tă [ư kruanh xă Yang Mao-ta [on Tul, xă Yang Mao, nkuăl Krông Bông nkoch, năm aơ kônh wa wơt Tết răm lơn yor [on lan le\ hun hao, rgâl mhe.

“Nkhêp di năm ơm le\ rlău, năm mhe tât, gâp n’hanh kônh wa saơ ndu\t răm. Mpôl hên lah ăp nu^h [on lan ta nkual jru ngai, yơn dơi Đảng, ngih dak uănh m^n. Bah nău ntru\nh bah đảng tâm nău ndâk njêng thôn [on mhe. Kônh wa du\t kơl n’hanh [ư t^ng, bah nu^h ranh tât druh ndăm ndrel tu rgop soan ndâk njêng njêng [on lan nar lơ ndro\ng ue\h lơn. Tuch tăm mât rong nu^h [on lan ta aơ g^t kơt do\ng công nghệ mhe, ngih dak ntuh kơl ndâk [ư ngih sam [u\t, bât dak, trong thôn [on. Tết năm aơ răm lơn du\t âk”.

 

Tổ dân phố Xoan, nkuăl têh Đinh Văn, nkuăl Lâm Hà, n’gor Lâm Đồng geh 115 rnăk, đah rlau 80% kônh wa rnoi K’ho, Năm 2019, ndrel đah âk [on lan tâm n’gor Tây Nguyên, kônh wa Tổ dân phố Xoan ho\ nsôih rlet rlau ăp nau jêr mpeh nau kan tăch rgâl, rnôk ma tiu ndrel cà phê jur thuk. Lah nu\ih bu ranh âk năm tâm nkuăl, gi\t kloh nau pah pât nau jêr bah kônh wa, wa K’Hiếu rhơn ân ăp nu\ih geh âk nau nsôih lơn ndrel mra geh âk nau dơi tâm năm mhe:

          ‘Rhơn kônh wa năm mhe nar lơn hun hao. Kônh wa mâp âk nau lap. Lah bu geh nau dơi 3 mô lah 4 ri kônh wa he ân geh nsôih geh 2 mbơm. Lah nơm mô gi\t ri ti\ng nti kơt bum, gay ôp kơt lah rong ndru\ng brai nơm mô blau ri ân geh pơk jrâu nti\m nti. Ăp nu\ih ân nsôih rgâl tơm tăm mpa rong gay ma hun hao vanưg sa nar lơn âk, ndâk njêng [on lan nar lơn sâm geh”.

 

Mbah rhơn năm 2020, nu^h Xơ đăng ta xă du\t jêr jo\t Đăk Pxi, nkuăl Đăk Hà, n’gor Kon Tum geh du\t âk nău răm. Năm bah năp n’gang kan [on lan ndrel nu^h [on lan tâm xă le\ ndâk njêng lôch ue\h ndơ nt^t mpơl êng [a\ng gle Đăk Pxi; wa\ch rgum âk năch pâl nđaih tât uănh nsong, m^n joi mpeh văn hoá way ơm bah nu^h Xơ đăng n’hanh ntu\k ue\h bah xă, kơt: dak leng Đăk Pe, nkual tuch tăm lo\ mir công nghệ mhe.v.v. Nô A Tuyên, [on Ling La nkoch nău răm bah nơm:

“Nar aơ năng 1 Tết, rnăk wâl kơt le\ [on lan tâm [on Linh La du\t rhơn. Knơm nău nsrôih bah kônh wa bah âk năm bah năp, a[aơ pah kan jan sa, nău rêh bah kônh wa du\t hun hao. A[aơ âk rnăk tâm [on le\ tăm geh tơm cà phê n’hanh le\ play. Tâm nê mô đêt rnăk knơm tơm cà phê geh hang rhiăng rkeh preăk du năm. Bah meng ne\ ăp rnăk hôm tăm tay bum, bời lời. Knơm nău nsrôih bah kônh wa a[aơ le\ geh săk rnglăy. Di năm mhe kônh wa rhơn du\t âk n’hanh nsing nơm tâm ttrong hăn, nău kơl bah Đảng. Năm mhe kônh wa [on lan mbra tâm rnglăp ndrel ndâk njêng nău rêh nar lơ hơm răm ue\h lăng lơn”.

 

Tât tâm năm mhe 2020, [on H’Lâm nkuăl têh Đắc Đoa nkuăl Đắc Đoa, n’gor Gia Lai ho\ geh nau rgâl mhe âk ngăn. Năm 2017 rnôk mhe ndâk, H’Lâm geh tât 56 rnặk ach o, ri a[aơ hôm knu\ng 15 rnăk hôm ach o. Nau rêh [on lan ko\ geh nau mhe rnôk trong [on geh to\ bê tông bơi lôch. wa Minh, Kruanh ban Mặt trận [on H’Lâm ngơi:

           ‘ Kônh wa tâm [on H’Lâm tâm rnglăp du nuih n’hâm nsum nau hun hao văng sa nar lơn hun hao. Năm 2020 phung hên lo\ bonh đă kônh wa ndrel Ngih dak kơl an prăk gay nkra trong hăn [on lan tâm [on H’Lâm to\ bê tông ăp trong hăn tât lo\ mir ndrel lo\ nkra ngih r[u\n rgum nsum gay kônh wa geh ntu\k r[u\n rgum nsum ân geh nau ueh nơih”.

          Bu ranh Nay Phun năm aơ ho\ tât năm 65, đah 35 năm Đảng, wa rhơn: [on hên dôl ma rgâl ngăch ngăn, kônh wa lo\ blau tâm rlong pah kan jan sa, ndâk njêng [on lan nar lơn sâm geh:

           ‘Ntơm rnôk geh Ngih dak ntuh kơl ndâk nkra ngih vâl, gung trong, pơk trong nơih ân kônh wa manh prăk gay ma ntuh kơl ê nkra tay yor ri ma du đê| rnăk vanưg sa đăp mpăn. Ngăn lah Bôk nau kan 134 ntuh kơl nkra ngih gu\ ân ăp rnăk ach o, Bôk nau kan 168 kơl an ndrôk ntil ndrel tât rnôk aơ ri ndrôk deh kon âk. Kônh wa rhơn ngăn, lah ueh Đảng, Ngih dak âk ngăn. Tâm ăp rnôk r[u\n ri phung hên bonh đă kônh wa nsôih pah kan jan sa, tâm rnglăp du nuih n’hâm, [ư ueh nau ntru\nh ntrong kan bah Đảng, pháp luật bah Ngih dak, mô djăt, mô ti\ng nau phung mhik”./.

         

          Nu^h rblang: Y Sưng-H'Thi

 

 

 

NTU\K RGUM BÔK NTUH NĂU NGƠI RNOI MPÔL ĐÊ| VOV4 NKUAL TÂY NGUYÊN
Mbrô: 19A trong Lê Duẩn, Nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n'gor Dak Lak
Giám đốc : Vũ Hải Định
Groi Giám đốc: Hoàng Trung Dũng