Tăng ngăn hâi: 3/12/2020

 

 

VOV4.Sêdang - Kong cho mêa, malối, ai kong le\m kô rak vế hyôh kong prâi tơniăn. La păng ‘nâng ăm hlo, a mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên, hiăng hên hơnăm kố, kong hiăng tro ko ‘nhê ó khât. Vâ veăng tối tơbleăng, rơkong tối ‘na tơdroăng ki mơdât ko ‘nhê kong, veăng kum kring vế, rak ngăn [ă pơtối pêt mơjiâng kong, ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jíu Việt Nam a Tây Nguyên ai hên [ai chêh ‘’Kong Tây Nguyên tung tơdroăng tro pơkrâ tối kong athế cho mêa’’, cho vâ tối mâu tơdroăng pêi pro ki ôh tá tro ki păng ‘nâng ga, [ă ai mâu tơdroăng pơkâ, vâ kum kring vế, rak ngăn kong, pơtối pêt kong krá tơniăn tiô kơ tơdroăng ki ai pơxúa vâ mơnhông pêi cheăng kâ, rak vế tơniăn hyôh kong prâi, pêi tơtro pơla hnoăng pơkuâ ngăn [ă tơdroăng ki pơkuâ rak ngăn kong [ă pro pơxúa ăm tơná kuăn pơlê.

 

 

Kong hiăng măng, kong mêi kân xuân ối amê kơpong tíu tơkăng kong dêi kong pơlê Dak Lak. Rơpo\ng ngoh Y Sken Siu prôk tung kong mêi, djâ tơvế ‘nêk kơ-[ên, chăng tâ tung rơxế tu tuh vâ vêh a hngêi kơtăn ing mê lối 20km. Peăng kơhâi, 6 ngế tung rơpo\ng ngoh hiăng pêi klêi tơdroăng ki pêt pôm loăng a [ăng tơnêi dâng 1 ha, mê tiô Y Sken tối, mê cho tơnêi ing tơdroăng ki ko kong sap ing pái hơnăm hdrối.

Tiô Vi [an hnê ngăn tơring Ea Súp, lâp tơring nôkố ai dâng 76 rơpâu ha kong, ki pro xâp rơngiâp châ 42%. Xuân tiô hồ sơ dêi tơring, kơpong a k^ng troăng kân 29, ki xo\n vâ chê 30km tơkâ luâ cheăm }ư\ K[ang prếi Ea {ung, xuân ối cho kong, tung mê tá tơnêi chiâk ki Y Sken [ă mâu rơpo\ng ki ê dế pêi.

Pôa Nguyễn Như Hoàng, kăn pơkuâ khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong tơring Ea Súp ăm ‘nâi tung hồ sơ, tung 10 hơnăm (hơnăm 2009 – 2019), kong ki chiâng xêh a Ea Súp kơdroh sap 130 rơpâu chu ối bu lối 60 rơpâu ha, ki pro xâp rơngiâp bu ối 42%. La ki khât gá, kơlo ki kơdroh ối hên tâ mê nếo. Thăm nếo, Ea Súp hiăng ôh ti ai kong xếo:

‘’Nôkố lăm hôp, vâi hmâ tối cho 42% la athế pơchuât 24% pe\. Nôkố mâu [ăng tơnêi kong râ cheăm tơbleăng la tung mê ôh ti xê kong ôh, gá hiăng tâi, ôh ti ai klâi tung mê xếo. Drêng vêh xo dêi hnoăng cheăng pơkuâ rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong kố mê krê mâu tơdroăng ki chêh tối ‘na kong á ôh ti ‘nâi, ôh tá ti vâ môi tuăn [ă tơdroăng ki vâi tối mê. Xua tung tơdroăng ki ai khât gá hiăng tâi ôh ti ai xếo’’.

 

 

 

 

Kong a hên tíu tung tơring Ea Súp hiăng tro ko ‘nhiê tâi

 

Tiô pôa Lưu Trung Nghĩa, kăn pơkuâ Khu ngăn ‘na chiâk deăng [ă mơnhông thôn pơlê kong pơlê Gia Lai, nếo tơku\m riân ngăn châ to lâi hơnăm, ki kong ki ai khât hiăng phá tơ-ê hngế [ă hlá mơ-éa chêh. Kơ koan ki ai tơdjâk troh hiăng pro nhên mâu ngế ki pơkuâ rak ngăn kong ki kơtoâ kơxo# kong ki hía cho vâ pơtối tơdah xo liăn ing tơdroăng ki mơhá ing tơdroăng rak ngăn kong, hbrâ mơdât on chếo kong.

Khu séa ngăn mâu ko\ng ti pêt kong a Gia Lai tung 2 hơnăm kố nah, a tíu cheăng ki lâi xuân châ ‘nâi kong gá bu iâ tâ [ă tơdroăng ki ai khât bê ai hr^ng ha troh rơpâu ha. Xua mê, teăng ăm tơdroăng ki tiâ mơnhên rơkong kơ-êng: ‘’Gia Lai nôkó ối to lâi kong’’, pôa Nghĩa ăm ‘nâi, khu dế pêi pro tơdroăng séa ngăn [ă dế tăng troăng hơlâ vâ ‘mâi mơnhông tơdroăng ki tối tơbleăng ôh ti tro, hiăng chiâng tơdroăng ki pêi pro tiah hmâ dêi hên khu pơkuâ kong:

‘’Kơmăi kơmok tối tro tâi. Ki ôh ti tro cho a tíu vâi séa ngăn, pơkâ tơleăng tung tơdroăng cheăng. Ai hiâm mơno ki lâi ‘lo la iâ tâ khu ngế ki pôu râng dêi tơdroăng xôi ki tro hnê khe\n, ing mê tơbleăng ôh ti tro. Mê tơdroăng ki ăm ‘nâi kơ’nâi mê ôh ti tro lơ tá hâi tơdrăng [ă chiâng vâ khe\n cho kơxo# ki vâi dế nhôm. Thăm nếo ai drêng ‘nâ tơpui hngăm tâ cho ôh ti chiâng xúa’’.

 

 

 

Tơnêi kong hơ’leh chiâng tơnêi pêi chiâk deăng la tung mơ-éa chêh xuân ối cho kong

 

Tiô Khu ngăn ‘na chiâk deăng [ă mơnhông thôn pơlê, Tây Nguyên ối dâng 2 rơtuh 500 ha kong, ki pro xâp rơngiâp vâ chê 46%. Laga, mâu kong pơlê Tây Nguyên tá hâi loi tung mâu tơdroăng ki tối tơbleăng dêi tơná. Pôa Nguyễn Xuân Cường, Kăn xiâm ngăn ‘na chiâk deăng [ă mơnhông thôn pơlê ăm ‘nâi, tơdroăng ki kong bu ối iâ, kơxo# ăm ‘nâi ai hên tơdroăng ki ôh tá tơniăn ing râ cheăm troh tơring troh a tơnêi têa, pro ăm mâu tơdroăng pơkâ, tối tơbleăng [ă mơ’no tối troăng hơlâ rak ngăn kong ôh tá châ tơ-[rê:

‘’Rêm hneăng tơbleăng phá tơ-ê dêi pó, cho ing tơdroăng ki ai khât gá ôh ti tro tiah mê. Mê ah tâi hneăng ki kố hơ’leh ăm hneăng ki ê, a tơdroăng ki hơ’leh ăm tơnêi têa gá môi túa kơxo# ăm hlo tiah mê. Tâng tíu kố pin ôh ti ngăn tơdrăng tung tơdroăng ki ai khât, đi đo pin ai môi tơdroăng ki ôh tá tro’’.

 

 

 

 

Kơxo# kong ki vâi tối tơbleăng ‘na [ă tơnêi kong ki tro hía ôh ti tơdrăng

 

Hên roh pêi cheăng [ă kăn pơkuâ mâu kong pơlê Tây Nguyên, pôa Nguyễn Xuân Phúc, Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh đi đo tối troh hnoăng cheăng ‘mâi mơnhông kong, tối rơdêi tơdroăng ki pơkâ dêi tơdroăng pêi pro hnoăng cheăng kố [ă pêt kong krá ton. Pro ivá vâ pêi pro hnoăng cheăng ki mê, hơnăm 2016, Ngế pro xiâm hnê ngăn tơnêi têa pơkâ thế kl^ng péa kong ki chiâng xêh.

Troh hơnăm 2019, Ngế pro xiâm hnê ngăn tơnêi têa k^ pơkâ Tơdroăng rak ngăn ‘mâi mơnhông [ă pêt kong krá ton kơpong Tây Nguyên hneăng hơnăm 2016 – 2030, [ă kơxo# liăn ‘no tiô tối hdrối lối 28 rơpâu rơtal. Laga, tâng ôh ti mơhno tối khât tơdroăng ki tơbleăng ôh ti tro a hên râ, mâu tơdroăng ki tối ôh ti tro kô pơtối pro pá ăm mâu ivá mơ-eăm dêi Chin phuh. Thăm nếo, tơdroăng ki tối tơbleăng ôh ti tro, hêak ối pro troăng hơlâ ‘na pêt kong tro pro pơxúa ăm dêi tơná khu ki rak ngăn [ă prôk phá tơ-ê, ôh ti ‘nâi hdrối.

Công Bắc chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng

BÂNG RƠKONG KHU KUĂN NGO KƠPONG TÂY NGUYÊN 

Tíu ối-pêi cheáng: 19A Lê Duẩn-Pơlê kong kơdrâm Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak 
Kăn
 xiâm: Vũ Hải Định