Tăng ngăn hâi: 11/1/2020

VOV4.Sêdang - Mâu hơnăm hiăng luâ, tơdroăng mơhnhôk kuăn pơlê tơ’noăng pêi cheăng tê mơdró kâ rơkê tung kong pơlê Kon Tum hiăng hlo hên ngế pêi pro [ă tơ-[rê, veăng ‘no hên hnoăng tung mơnhông mơdêk cheăng kâ - rêh ối dêi kong pơlê, pro hơ’lêh lâp kơpong tung thôn. Hên kuăn pơlê ôh tá xê to pêi cheăng kâ rơkê mê ối ai hên hnoăng veăng ‘no ăm kuăn pơlê. Vâi cho mâu kuăn pơlê ki kơhnâ rơkê, hiăng pêi ăm kơpong thôn pơlê, kơpong hdroâng kuăn ngo dêi pơlê.

 

 

Tối troh pôa A Hình, 56 hơnăm, kăn ngăn kuăn pơlê ki pêi chiâk deăng cheăm Tê Xăng, tơring Tu Mrông, vâi krâ nho\ng o tung thôn Đăk Song, tíu pôa dế rêh ối pơrá tối, ôh ti xê to tơdroăng ki pôa kơhnâ pêi chiâk deăng, mê ối cho ngế ki ai tuăn hiâm ‘nâi hơ-ui, to\ng kum kuăn pơlê ki ê tung cheăm mơ-eăm hluăn kơtiê, pro kro mơdro\ng tơxâng [ă ivá pêi cheăng dêi tơná.

Pôa A Hình tối, tung pơla sap ing hơnăm 2000 hdrối nah, vâi krâ nho\ng o ki pêi chiâk deăng a cheăm Tê Xăng ki hên bu pêt báu 1 hơnăm 1 rơnó tê, báu poê drêng ‘nâ ôh tá bê kâ mê tơdroăng rêh ối xơpá khât. Pôa tí tăng troăng prôk tung pêi cheăng kâ ăm dêi rơpo\ng hngêi tơná [ă rơhêng vâ tăng túa hnê mơhno, kum vâi krâ nho\ng o ki pêi chiâk deăng mơnhông mơdêk cheăng kâ, mơ-eăm hluăn kơtiê.

Hơnăm 2004, pôa A Hình ‘no 15 rơtuh liăn lăm troh a Gia Lai roê 100 kât pôm loăng vêh pêt dêi á cheăm klêi mê ăm gá rế hía rế chiâng hên vâ kum vâi krâ nho\ng o ki ê. Ing mâu roh pêt, pôm loăng pui lâk châ hên, kum ăm mâu rơpo\ng kuăn pơlê ai tơ’nôm kơxo# liăn vâ ‘no hrê tung rêh ối rêm hâi.

Hơnăm 2008, mâu rôh ngăn tơvi, hmâng rơ’jiu, pôa A Hình ‘nâi vâi krâ nho\ng o a tơring Nam Trà My, kong pơlê Quảng Nam dế pêt sâm Ngọc Linh [ă châ hluăn ing kơtiê. Mê pôa prôk tơkâ luâ lối chât km troh a kong pơlê kố vâ tăng ‘nâi tơdroăng ki pêt [ă rak ngăn túa sâm ki kơnía kố. Klêi kơ’nâi 1 măng hriâm [ối akố, pôa ‘no 100 rơtuh liăn roê 100 xiâm hdrê [ă 50 xiâm loăng sâm Ngọc Linh sap ing 1 troh 2 hơnăm djâ vêh pêt a Tê Xăng.

Hên hơnăm kơ’nâi, kơnôm ing tơdroăng ki kơhnâ rak ngăn, kơdrum sâm Ngọc Linh ki pêt a’ngêi lối 1.900m dêi pôa A Hình xông kân dâi le\m. Pôa ối lăm hếo a ngo, prôk tung kong tăng mâu loăng sâm Ngọc Linh ki chiâng xêh vâ djâ vêh pêt a kơdrum dêi tơná vâ po hdrê. Ai pơ’leăng sap ing plâi sâm ki lâk xo, pôa djâ mơdâ chiâng xiâm loăng sâm ki ku\n. Troh nôkố, kơdrum sâm Ngọc Linh dêi pôa hiăng ai troh lối rơpâu xiâm pêt tung 5 ha.

Ôh tá pơtê to a tơdroăng cheăng ki pêt sâm Ngọc Linh, pôa A Hình ối pêt 5 ha loăng ‘mốu, 5 ha pôm loăng, 2 ha kơphế, 3 sào sâm kơxái [ă reăng r^ng ki ai inâi kim tuyến, păn 20 to chu, 10 to ro, 5 to kơpôu [ă hên ki ê. {ă túa pơkâ cheăng dêi tơná, tâi tâng kơxo# liăn châ xo rêm hơnăm ôh tá riân liăn ki ‘no hrê ăm tơdroăng ki kố ki mê mê pôa ối châ xo 500 rơtuh.

Pôa A Hình ăm ‘nâi, sap ing pêt sâm Ngọc Linh rơtế [ă mâu loăng pơkeăng ki ê hlo tơ-[rê, pôa pơrá hnê tối ki tơná ‘nâi ăm mâu ki ê, hdrê [ă xiâm loăng tê [ă yă rơpâ vâ vâi krâ nho\ng o pêt pro hdrê. Pak^ng mê, [ă túa pơkâ kố dêi tơná, pôa ối tăng cheăng pêi ăm hên ngế pêi cheăng tung cheăm kố, malối tung mâu tơdroăng cheăng ki lâk xo mâu kế tơmeăm. Troh nôkố, ai hên rơpo\ng a cheăm Tê Xăng hiăng vâ hluăn ing kơtiê [ă ai tơdroăng rêh ối tơniăn.

Xuân môi tiah pôa A Hình, pôa A Hiếu, 49 hơnăm, a thôn Kon Gung, cheăm Đăk Mar, tơring Đăk Hà cho môi tung mâu kuăn pơlê ki pêi chiâk deăng rơkê a Đăk Hà ‘nâi xúa ki pơxúa dêi tơnêi tơníu [ă kong prâi tơniăn dêi thôn pơlê vâ mơnhông pêt kế tơmeăm tơtro. Sap ing ối rơtăm nah, pôa A Hiếu hiăng kơhnâ pêi cheăng [ă ai tuăn tơmiât mơ-eăm hluăn kơtiê. Hên hơnăm tí tăng ‘nâi, hriâm [ối, chiu pá po pông tơnêi, pôa A Hiếu pơxiâm pêt báu klâng, pêt pôm loăng. Rế pêi rế kơd^ng, kơ’nâi mê, pôa pêt tơ’nôm loăng ‘mốu, kơphế [ă kơxu.

Troh nôkố, tâi tâng [ăng tơnêi pêt tơmeăm dêi pôa A Hiếu châ vâ chê 11 ha. Pêi lo liăn châ 1 rơtal 200 rơtuh rêm hơnăm. {ă túa pơkâ pêt dêi tơná, pôa A Hiếu kum 18 ngế pêi cheăng ai cheăng pêi đi đo, 350 ngế pêi cheăng ai tơdroăng cheăng pêi tung mâu rơnó krí xo tơmeăm.

Ôh ti xê to pêi cheăng rơkê, pôa A Hiếu đi đo hbrâ rơnáu tối tơbleăng ki rơkê ple\ng dêi tơná ăm ngế ki ê tung pêi chiâk deăng, kum kế kâ, hdrê pêt, mơnăn păn [ă ăm vâi mung liăn ôh tá xo liăn laih [ă tâi tâng kơxo# liăn lối 200 rơtuh ăm mâu rơpo\ng kơtiê mơnhông cheăng kâ. Pôa ối kơhnâ tối tơbleăng ăm vâi krâ nho\ng o rak vế kring tơniăn, pôi tá loi lơ hmâng mâu ngế ki pơlông djâ pro tơdroăng ôh tá tro, khu ki pro pơxúa ăm dêi tơná ki vâ pro tơ’nhiê Đảng, Tơnêi têa, pro tơklâ khu tơru\m hdroâng kuăn ngo; pôa ối xúa kơmăi pơchoh dêi rơpo\ng chơ mâu hmốu, prêi, mâu kế tơmeăm ki vâ mơjiâng pro kế tơmeăm, veăng tung hên hâi pêi cheăng ok [ê tong pro troăng prôk ăm thôn [ă hên tơdroăng ki ê.

Kong pơlê Kon Tum ối ai hên kuăn pơlê ki pêi chiâk deăng kơhnâ rơkê ki ê môi tiah pôa Nguyễn Khắc Phương, 54 hơnăm a thôn 8, pơlê kân Đăk Rve, tơring Kon Rẫy, ngế ki châ inâi ‘’Kuăn pơlê pêi chiâk deăng Việt Nam kơhnâ rơkê má môi 2018’’. {ă tơdroăng ki pêt kơphế, kơxu, tiu  ai tâi tâng tơnêi chiâk deăng lối 11 ha, rêm hơnăm, pôa Phương châ xo liăn vâ chê 1 rơtal 700 rơtuh liăn.

Lơ ngoh A Thi, 36 hơnăm a thôn Kon Tu Yôp 2, cheăm Pô Kô, tơring Đăk Tô, ngế ki châ inâi ‘’Kuăn pơlê pêi chiâk deăng Việt Nam ki kơhnâ rơkê má môi 2019’’. {ă túa ki pêt pôm loăng, kơphế, kơxu, păn ká têa long [ă tâi tâng [ăng tơnêi ai 24 ha, ngoh A Thi ối châ xo liăn rêm hơnăm vâ chê 2 rơtal liăn. Ngoh ối kum 20 ngế pêi cheăng ai cheăng pêi đi đo [ă lối hr^ng ngế pêi cheăng ai cheăng pêi tung rơnó krí dêi mâu kơphế, tiu.

Klêi kơ’nâi châ inâi Kuăn pơlê pêi chiâk deăng Việt Nam rơkê má môi, mâu pôa A Hình, A Hiếu, Nguyễn Khắc Phương lơ A Thi xuân ối pơtối mơ-eăm, hriâm [ối xúa mâu túa pơkâ cheăng ki nếo [ă veăng kum ôh tá la lâi pơtê ăm tơdroăng ki mơnhông mơdêk a kong pơlê. Vâi tơxâng cho mâu ngế ki djâ troăng ahdrối ăm mâu kuăn pơlê ki hriâm tâp [ă pêi [ối.

Hlá tơbeăng Kon Tum

Kataringa tơplôu [ă tơbleăng

 

BÂNG RƠKONG KHU KUĂN NGO KƠPONG TÂY NGUYÊN 

Tíu ối-pêi cheáng: 19A Lê Duẩn-Pơlê kong kơdrâm Buôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak 
Kăn
 xiâm: Vũ Hải Định

Kăn phõ: Hoàng Trung Dũng