Mơ 61 c’moo ahay, t’ngay 20/7/1954, đhị Giơ- ne- vơ, Thuỵ Sỹ, Hiệp định Giơ-ne- vơ ooy bh’rợ tr’zâl tr’penh cóh VN vêy ta ký kết. G’lúh tr’nơớp cóh lịch sử, Pháp lâng pazêng apêê k’tiếc k’ruung ga mắc nắc xay moon đươi ooy râu độc lập, chủ quyền prang k’tiếc k’ruung âng VN, Lào lâng Campuchia. Nâu đoo nắc thắng lợi âng bh’rợ prá xay cóh ngoai giao crêê cơnh, t’béch g’lăng âng Đoàn VN Dân chủ Cộng hoà đoọng zư cr’noọ xa nay crêê cơnh âng acoon manuýh hêê. Lại Hoa lâng Minh Châm, PV Đài p’rá VN vêy bha ar xrặ:  75 t’ngay prá xay đhị Hội nghị Giơ- ne- vơ, chiến thắng ngoại giao nắc dzợ chr’nắp tước nâu cơy. Đhanuôr lâng pr’zớc đh’rứah đương xơợng.

# Xang bêl chiến thắng Điện Biên Phủ, t’ngay 8/5/1954, Hội nghị Giơ –ne- vơ vêy ta bhrợ têng ting cơnh xa nay âng Hội nghị 4 k’tiếc k’ruung ga mắc c’rơ bhlưa Liên Xô, Mỹ, Anh, Pháp đoọng prá xay bh’rợ âng Triều Tiên lâng chiến tranh cóh Đông Dương. T’coóh Trần Việt Phương, Thư ký âng Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng – Trưởng âng c’bhúh ngoại giao âng Chính phủ VN DCCH đhị Hội nghị Giơ-ne-vơ xay moon: Râu tơợ tr’nơớp âng Hội nghị Giơ-ne-vơ ooy Đông Dương nắc bh’rợ pr’họp âng apêê k’tiếc k’ruung ga mắc lâng cr’noọ bh’rợ la lay cơnh. Tu cắh loon đơớh ra văng xay bhrợ nắc Chính phủ VNDCCH tước ooy Hội nghị quốc tế pazêng vêy 8 k’tiếc k’ruung, 9 n’đắh, muy n’đắh nắc lứch vêy cr’noọ la lay cơnh đoọng bơơn đợ râu liêm choom ha đay. Ahêê lum zr’nắh k’đháp bấc pa bhlâng cóh 75 t’ngay prá xay. T’coóh Trần Việt Phương hay cớ:

Trưởng đoàn nắc đồng chí Phạm Văn Đồng lứch c’rơ đoọng zâl prá xay đoọng bơơn thắng lợi. Cóh pr’họp cóh x’rịa âng Hội nghị t’ngay 21/7, pazêng apêê trưởng đoàn đại biểu prá xay lâng xay p’cắh yêm loom lâng râu bh’nơơn bh’rợ prá xay. Apêê đoo tr’lêy cóh pa pan hội nghị. Lâng Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng lêy pay ha đay nắc dzoọng lêy ooy k’tiếc k’ruung VN lâng xay moon lâng acoon manuýh ha dợ cắh prá xay ooy Hội nghị, xay moon đoàn đại biểu nắc bhrợ lứch g’lêếh c’rơ nắc đhiệp bơơn 1 pâng a năm lâng bh’rợ grưng dưr âng hêê dzợ đanh đươnh, zr’nắh k’đháp.

98 c’moo ơy manuýh bhrợ têng bh’rợ ngoại giao t’béch g’lăng Hà Văn Lâu, nắc vêy bấc ngai n’năl lâng pr’đớc la liêm pr’hay Sáu Lâu, dzợ pa bhriêl lâng hay gít bh’rợ dưr váih crêê tước ooy Hội nghị Giơ- ne- vơ. Cóh 61 c’moo, bêl quân lâng đhanuôr hêê t’bhlâng ra văng đoọng ha bh’rợ zâl arọp cóh ĐBP, Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng xay moon k’dua Hà Văn Lâu đoọng ting cóh đại biểu âng Chính phủ VNDCCH ra văng ha Hội nghị Giơ-ne-vơ. T’coóh Hà Văn Lâu vêy ta k’dua ắt cóh c’bhúh quân sự đh’rứah lâng Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Tạ Quang Bửu ra văng pa chắp ch’mêết lêy pazêng bh’rợ prá xay ooy quân sự đoọng oó dzợ vêy chiến tranh. Xay truíh k’zíh ooy t’ngay c’xêê ting bhrợ têng c’bhúh prá xay đhị Hội nghị Giơ- ne- vơ, t’coóh Hà Văn Lâu nắc dzợ n’léh váih râu cr’noọ bhui har bêl bơơn chiến thắng. Ađoo xay truíh: Đhr’năng xoọc đêếc cóh bh’rợ prá xay đhị Giơ-ne-vơ  rơợng pa bhlâng, ahêê p’loon pazêng râu xa nay bh’rợ đoọng zâl arọp a bhuy. Lâng râu chiến thắng cóh chiến trường đh’rứah lâng râu t’béch g’lăng, zư nhâm mâng râu cr’noọ xa nay: độc lấp, pazum k’tiếc k’ruung âng hêê, bhrợ ha rọp nắc xơợng đươi lâng ký ooy bha ar Hiệp định. T’coóh Hà Văn Lâu- bêl ahay nắc bhrợ Thứ trưởng Bộ Ngoại giao:

Bh’rợ hay pa bhlâng cóh bh’rợ prá xay nắc cr’chăl x’rịa t’ngay 19/7 bêl xay moon gr’hoót pazêng rau xa nay âng hội nghị, pa bhlâng nắc bh’rợ vĩ tuyễn, cr’chăl n’nắc nắc chr’nắp pa bhlâng, xang hội nghị, cr’noọ âng hêê ting prá xay Hiệp định Giơ – ne- vơ nắc đoọng oó dzợ vêy chiến tranh, pa chô râu têêm ngăn, xay moon pazêng k’tiếc k’ruung chắp chủ quyền prang k’tiếc k’ruung hêê, bêl ahêê bơơn ta xay moon nắc muy k’tiếc k’ruung têêm ngăn hiệp định vêy ta ký, bơơn pay pa chô quyền âng acoon manuýh hêê.

Xang 75 t’ngay t’bhlâng prá xay lâng 31 chu pr’họp đh’rứah lâng bấc bh’rợ tr’lum bơr n’đắh lâng bấc n’đắh cóh toor âng pr’họp, bêl 24 giờ t’ngay 20/7/1954, Hiệp định Giơ-ne- vơ ooy bh’rợ đhêy tr’zâl tr’penh đhị VN nắc vêy ta ký bhrợ. Pháp lâng apêê k’tiếc k’ruung ting pấh Hội nghị ơy xay moon apêê quyền acoon manuýh âng VN nắc độc lập, pazum k’tiếc k’ruung. Hân đhơ cơnh đêếc, k’tiếc k’ruung hêê tr’pác 2 miền. t’coóh Vũ Khoan bêl ahay bhrợ Phó Thủ tướng xay moon, manuýh vêy 40 c’moo ta luôn bhrợ têng bh’rợ ngoại giáo xay moon: Bh’rợ prá xay ngoại giao cóh Giơ-ne-vơ nắc bh’rợ prá xay ta béch g’lăng lâng grơơ k’rơ crêê cơnh xa nay, hân đhơ cơnh đêếc công prá xay t’đui ooy đhr’năng dưr váih cóh xoọc đêếc. Cóh đhr’năng âng bha lang k’tiếc lâng cắh ma mơ mr’cơnh lực lượng cóh xoọc đêếc, Chính phủ VNDCCH ơy lêy pay đhêy chiến tranh, xơợng ting cơnh xa nay ngoại giao lâng k’tiếc k’ruung crêê ta pác cóh vĩ tuyến 17 đoọng vêy hoà bình, bhrợ pr’đơợ đoọng ha bh’rợ grưng dưr cóh x’rịa pa chô k’tiếc k’ruung cóh 21 c’moo t’tun n’nắc. t’coóh Vũ Khoan bêl ahay bhrợ Phó Thủ tướnủnpá:

Ahêê công tr’zeng prá xay cóh mức dal, êếh râu tr’nơớp ahêê xơợng đươi đhị vĩ tuyến 17 nắc đồng chí Phạm Văn Đồng nắc vĩ tuyến 13, 14, xang n’nắc ha dang vĩ tuyến 16 công n’nắc n’dúp Đà Nẵng ha dợ êếh râu k’ruung Bến Hải, ahêê t’bhlâng prá xay ting pr’dang đoọng bhrợ têng zr’lụ k’rong pazum, đoọng vêy râu liêm choom ha cách mạng. Nắc tu cắh ma mơ mr’cơnh lực lượng cóh xoọc đêếc, tu đhr’năng xa nay bh’rợ zr’ziêng bhlưa pazêng k’tiếc ga mắc đh’rứah prá xay nắc đhị vĩ tuyến 17 ha dợ.

P’têết xang chiến thắng ĐBP, Hiệp định Giơ-ne-vơ ooy bh’rợ cắh dzợ váih bh’rợ tr’zâl tr’penh cóh VN nắc thắng lợi chr’nắp âng quân lâng đhanuôr hêê, bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng ha xa nay pháp lý đoọng ahêê t’bhlâng prá xay đơơng âng bh’rợ zâl arọp a bhuy, giải phóng acoon manuýh tước ooy thắng lợi bha lâng. Thắng lợi âng 75 t’ngay prá xay âng Chính phủ VNDCCH nắc thắng lợi cóh bh’rợ ngoại giáo, nhâm mâng griing ooy cr’noỌ xa nay, t’béch g’lăng âng Đoàn Chính phủ VNDCCH. Thắng lợi n’nâu tước nâu cơy nắc dzợ chr’nắp, tu ađoo xay p’cắh truyền thống têêm ngăn, zr’ziêng, liêm crêê âng acoon manuýh VN lâng cr’noọ bh’rợ ngoại giao HCM: têêm ngăn p’têết lâng độc lập, tự do, chủ quyền lâng pazum k’tiếc k’ruung âng k’tiếc k’ruung hêê./.