X'ră: Chẻo Thu

Lâng manuýh acoon cóh Dao khâu Sìn Hồ - Lai Châu, bạc bhoóc nắc êếh râu muy pr’chăm a năm, nắc dưr váih muy râu cắh choom cắh vêy cóh pr’ắt tr’mông âng apêê đoo. T’ruíh: Văn hoá đhi noo hêê acoon cóh tuần n’nâu, đhanuôr lâng pr’zớc đh’rứah lâng Chẻo Thu, PV Đài p’rá VN đhị Tây Bắc tước ooy chr’hoong Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu đoọng chêếc n’năl ooy bạc bhoóc cóh pr’ắt tr’mông âng manuýh Dao khâu cóh đâu.

Lâng manúyh Dao khâu cóh chr’hoong Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu, tơợ bêl ahay, bạc bhoÓc nắc ơy vêy cóh bh’rợ j’niêng cr’bưn âng pr’ắt tr’mông za zum công cơnh cóh pazêng pr’loọng đông. tơợ j’niêng bh’rợ bhuốih, bh’rợ lơi a bhuy tước ooy bh’rợ bơơn k’díc k’điêl… bh’rợ tr’nêng hân đoo công cắh choom cắh vêy bạc bhoóc. Bạc bhoóc nắc cắh muy đoọng bhrợ pr’chăm, ting n’nắc nắc dzợ chr’nắp ooy cr’noọ cr’niêng bấc pa bhlâng. a ngắh Tẩn Liu Pùn ắt cóh chr’val Tả Phìn, chr’hoong Sìn Hồ đoọng năl:

Tơợ đanh, ting cơnh j’niêng cr’bưn âng manuýh Dao, pazêng pr’loọng đông buôn ha âu đớc bạc đoọng ha y chroo k’coon bơơn k’díc k’điêl nắc vêy bạc pay đoọng ha k’coon, vêy bạc đoọng zâl g’đéch pr’lúh cr’ăy lâng đoo bêl cắh dzợ mamông nắc vêy bạc đoọng c’bọm cóh boóp. Ting cơnh cr’noọ âng manuýh Dao vêy cơnh đêếc nắc vêy choom chô ooy a bhướp a dếch ahay, prá xay râu boóp p’rá pr’hay lâng zúp zooi đoọng ha k’coon ch’chau lum bấc râu liêm pr’hay.

Bêl ahay cắh ơy vêy zên cơnh nâu cơy, manuýh Dao đươi bạc bhoóc đoỌng tr’câl tr’bhlêy hàng hoá. lâng tơợ đanh bhlâng ạ nắc cóh pr’ắt tr’mông âng manuýh Dao p’têết lâng bạc bhoóc, tơợ đơ p’niên t’mêê n’niên nắc pa bhướp da dếch ơy bhrợ têng pr’nơng vêy t’boỌ đớc r’riu bạc, đoọng pazêng râu xa nul k’tứi n’nâu choom đoọng acoon p’niên xâng, nắc xa nul âng tô gố, xay moon gít acoon p’niên n’nắc nắc manuýh âng bhươl cr’noon. Bêl p’niên dưr pậ, nắc ooy muy cr’chăl âng pr’ắt tr’mông nắc p’têết lâng bạc tơợ bh’rợ bơơn k’díc, k’điêl, bh’rợ bhuối, lơi a bhuy nắc lứch vêy ta đươi bạc bhoóc. Nắc muy cha nắc manuýh Dao bêl dzợ mamông ta luôn pa bhrợ ta têng, ta bơơn zên đoọng câl bạc ha âu đớc, tu cơnh đêếc Bạc bhoóc nắc vêy p’têết đoọng tơợ lang n’nâu tước ooy lang n’tốh.

N’năl gít râu chr’nắp âng bạc cóh pr’ắt tr’mông âng manuýh acoon cóh Dao, lấh ooy bh’rợ lướt xay moon p’too pa choom đhanuôr zư râu văn hoá la liêm pr’hay âng acoon cóh đay, chính quyền vel đông nắc ơy bhrợ t’vaíh râu liêm crêê, zúp zooi pazêng pr’loọng đông manuýh Dao bhrợ pa dưr, zư ha âu đớc bh’rợ bhrợ têng bạc t’ty. Muy bơr pr’loọng đông nắc cắh muy choom t’bil lơi ha ul nắc dzợ choom bhrợ t’vaíh cr’van cr’bhố, nắc dzợ zúp zooi bấc ta đhâm c’mor cóh bhươl cr’noon vêy bh’rợ tr’nêng. Pr’loọng đông díc điêl a noon Tẩn A Sì lâng amoó Phàn Mùi Khzếnh ắt cóh cr’noon Phăng Xô Lin chr’val Phăng Xô Lin nắc cơnh ng’xay moon n’tếh, đợ bạc vêy anhi đoo bhrợ mơ ooy nắc lứch vêy ta câl mơ đêếc. amoó Phan Mùi Khzếnh đoọng năl: Tơợ l’lăm hân noo bơơn k’díc k’điêl mơ bơr pêê c’xêê nắc vêy bấc pr’loọng đông đơơng âng bạc ooy đâu đoọng bhrợ cha nắc. bhrợ têng râu pr’chăm n’nâu da dzêên pa bhlâng, đoọng bhrợ têng xang muy bơr râu pr’chăm nắc bil tước bơr pêê c’xêê:

Pr’loọng đông manuýh Dao hân đoo công vêy bơr pêê bộ pr’chăm tơợ bạc bhoóc, đoọng ta moÓh k’điêl, bơơn k’díc đoọng ha k’coon ch’chau. Bạc bhoọc p’têết lâng pr’ắt tr’mông âng manuýh acoon cóh Dao. Tơợ lang n’nâu tước ooy lang n’tốh nắc lứch đươi dua, tu cơnh đêếc díc điêl zi zập bêl công bhrợ têng đoọng ha pêê đhanuôr. Lâng bh’rợ n’nâu nắc muy pay zên bhrợ têng a năm, acu bhrợ pa liêm ha pêê đoo công tơợ đêếc nắc choom bhrợ têng đoọng ha pr’loọng đông âng đay.

Văn hoá đươi dua bạc bhoóc âng manuýh acoon cóh Dao Khâu Sìn Hồ nắc muy râu la liêm pr’hay la lay. Nâu đoo nắc pr’đươi chr’nắp bhrợ đoọng ahêê n’năl gít lấh mơ ooy pr’ắt tr’mông văn hoá âng manuýh acoon cóh Dao Khâu cóh đâu./.