Xay moon cóh prang c’moo 2014, kinh tế dưr váih 5,98%, z’lấh ting cơnh cr’noọ xa nay xay moon đớc âng chính phủ nắc 5,8%. C’moo 2015, Chính phủ xay moon đớc nắc dưr váih âng kinh tế k’dâng 6,2%. Pazêng apêê chuyên gia xay moon đợ râu liêm choom ooy đhr’năng dưr váih n’nâu, hân đhơ cơnh đêếc công p’too moon Chính phủ nắc t’bhlâng bhrợ têng rơợng griing pazêng chính sách bhrợ nhâm mâng âng kinh tế bha lâng, bhr’lậ môi trường k’rong bhrợ lâng zúp zooi doanh nghiệp đoọng bhrợ crêê cơnh cr’noọ dưr váih bấc lấh mơ cóh c’moo ha y. Bha ar xrặ âng PV Việt Hà:

Đơơng pa câl pazêng râu hàng ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng nắc râu c’rơ đoọng pa dưr kinh tế.

C’moo 2014 nắc muy c’moo liêm choom lâng đhr’năng dưr váih k’rơ pa bhlâng âng bh’rợ đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng, bh’nơơn bơơn pay pa chô nắc 150 tỷ đô la Mỹ, dzoóc 13,6% t’piing lâng pazêng c’moo 2013. Muy bơr râu xa nay xay moon đớc đoọng lêy, c’moo 2015 hân đhơ kinh tế bha lang k’tiếc công cơnh cóh k’tiếc k’ruung dzợ bấc râu zr’nắh k’đháp, nắc đợ bh’nơơn bh’rợ tr’câl tr’bhlêy lâng apêê k’tiếc k’ruung n’lơơng âng VN vêy cơnh nắc bơơn lấh 10% t’piing lâng c’moo 2014. Bh’rợ tr’câl tr’bhlêy lâng k’tiếc k’ruung n’lơơng nắc muy cóh pazêng râu c’rơ chr’nắp âng bh’rợ dưr váih âng kinh tế. dáp lêy tước c’moo 2014, lấh ooy Hiệp định bấc n’đắh âng WTO, VN nắc dưr váih muy c;bhúh âng 7 Hiệp định tr’câl tr’bhlêy tư do bơr n’đắh lâng bấc n’đắh lâng pazêng apêê đối tác chr’nắp. Cóh c’moo 2015, VN nắc đơớh hân bhrợ têng râu gr’hoót ting cơnh pazêng Hiệp định t’mêê ký kết pazêng vêy: Hiệp định tr’câl tr’bhlêy tự do VN- Hàn Quốc, Hiệp định tr’câl tr’bhlêy tự do bhlưa VN lâng apêê Hải quan Nga- Belarus- Kazakhstan. Ting n’nắc, t’bhlâng prá xay bh’rợ Hiệp định tr’câl tr’bhlêy tự do VN- EU, Hiệp định Đối tác kinh tế bha lâng TBD ( TPP) lâng ting pấh bhrợ cóh Cộng đồng Kinh tế ASEAN. Ting cơnh apêê chuyên gia kinh tế, bh’rợ ting ắt đh’rứah kinh tế bha lang k’tiếc ting t’ngay đhậu bhứah nắc bhrợ t’váih râu liêm crêê đoọng pa dưr bh’rợ tr’câl tr’bhlêy. Tơợ đêếc, pa dưr râu dưr váih GDP cóh c’moo 2015. TS Phạm Tất Thắng, chuyên gia bha lâng âng Viện pa chắp ch’mêết lêy tr’câl tr’bhlêy Bộ Công Thương xay moon:

C’moo 2015 bh’rợ tr’câl tr’bhlêy âng VN k’rơ lấh mơ lâng c’moo 2014. Tu pazêng Hiệp định tr’câl tr’bhlêy ơy ký kết lâng muy bơr apêê đối tác cóp quý 1 c’moo 2015, Hiệp đương TPP vêy cơnh nắc vêy ta ký bhrợ. Pazêng râu đâu nắc zúp zooi ha bh’rợ tr’câl tr’bhlêy âng VN nắc p’xoọng muy cơnh xa nay bh’rợ t’mêê. Hân đhơ cơnh đêếc, vêy choom đươi dua râu liêm choom n’nắc cắh nắc cắh dzợ đươi dua ooy xa nay bh’rợ xay moon chính sách bhrợ t’váih môi trường kinh tế bha lâng nhâm mâng, bhrợ t’váih môi trường tr’câl tr’bhlêy liêm buôn lâng râu t’bhlâng âng pazêng apêê doanh nghiệp, chrooi đoọng bấc ơl ooy râu dưr váih âng kinh tế.

Lạm phát nắc vêy ta k’đhơợng liêm choom, pa dưr râu tin đươi âng apêê k’rong bhrợ.

Muy râu xa nay chr’nắp n’lơơng nắc pa dưr kinh tế VN c’moo 2015 nắc kinh tế p bhứah t’bhlâng bhrợ nhâm mâng. Ting n’nắc, lạm phát cóh c’moo 2015 vêy ta xay moon đớc ắt cóh đhr’năng ếp pa bhlâng, k’dâng 4% nắc bhrợ nhâm mâng bh’rợ ma mơ ha kinh tế nhâm mâng lâng bhrợ t’váih râu liêm choom đoọng bhrợ têng cr’noọ bhr’lậ kinh tế. Nâu đoo công nắc râu bhrợ t’váih môi trường tr’câl tr’bhlêy liêm buôn ha pazêng apêê k’rong bhrợ, chr’nắp bhlâng nắc apêê tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng tước k’rong bhrợ. Xay moon đớc, đhr’năng dưr váih âng zên k’rong bhrợ âng k’tiếc k’ruung n’lơơng FDI vêy cơnh nắc bhrợ t’bấc zên chroót bhrợ têng tước lấh 17 tỷ đô la Mỹ, tu cr’noọ câl pazêng máy móc dưr váih k’rơ cóh c’moo 2015. lâng bh’rợ pay đoọng zên FDI n’nâu, đhr’năng dưr váih cóh pazêng c’moo t’tun âng VN nắc liêm choom lấh mơ. TS Nguyễn Ngọc Tuyến, Viện trưởng Viện kinh tế- tài chính, Học viện Tài chính xay moon:

Bêl lạm phát ếp, kinh tế bha lâng nắc nhâm mâng, bhrợ t’váih môi trường k’rong bhrợ liêm choom, p’têết lâng đhr’năng dưr váih âng kinh tế ting t’ngay bhrợ têng liêm choom xa nay ting ắt bhrợ đh’rứah nắc đhr’năng k’đơơng apêê k’tiếc k’ruung n’lơơng tước k’rong bhrợ cóh c’moo 2015 nắc bấc lấh mơ. Azi xay moon zên FDI cóh 5 c’moo ha y nắc râu c’rơ đioọng pa dưr kinh tế VN. Lạm phát ếp bhrợ nhâm mâng râu têêm ngăn âng kinh tế bha lâng, bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng bhr’lậ kinh tế, bhrợ t’váih râu tin đươi đoọng ha c’bhúh k’rong bhrợ văl chô k’rong bhrợ cớ.

 Đhr’năng pa xiêr lãi suất, pa dưr k’rơ bh’rợ đoọng vặ zên bhrợ cha, bhr’lậ môi trường tr’câl tr’bhlêy.

Ting cơnh bấc apêê chuyên gia kinh tế, cóh đhr’năng lạm phát dzợ ắt cóh đhr’năng ếp, zên lãi ngân hàng cóh c’moo 2015 vêy đhr’năng vêy ta bhr’lậ pa xiêr. Xay moon đớc ha dang lãi suất đoọng vặ xiêr 1% nắc vêy pr’đươi k’rong pazum tước ooy kinh tế, bhrợ ha GDP c’moo 2015 dzoóc k’dâng 0,45%. Ngân hàng Nhà nước công xay moon  đhr’năng dưr váih âng bh’rợ đoỌng vặ nắc tước 15%. Ting n’nắc xay moon đớc cr’noọ bh’rợ tước lứch c’moo 2015, đợ nợ mốp âng pazêng bh’rợ đoọng vặ zên nắc xiêr n’dúp 3%, bhrợ t’váih đhr’năng t’bil lơi đhr’năng k’đoọng âng zên. Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh xay moon, kiêng bơơn pa dưr kinh tế tước 6,2%, dal lấh mơ đhr’năng dưr váih cóh c’moo 2014, cóh đhr’năng lạm phát ếp, nắc choom pa đhau nắc mơ a tốh xa nay chính sách zên bạc. nâu đoo nắc râu liêm buôn đoọng đợ zên vặ vêy tước manuýh vặ, zúp zooi doanh nghiệp bhrợ t’bhứah bh’rợ k’rong bhrợ, tr’câl tr’bhlêy. Nắc râu đêếc công ting chrooi đoọng bh’rợ pa dưr kinh tế dưr váih k’rơ lấh mơ.

Muy râu liêm buôn cậ nắc cóh c’moo 2015, bấc dự án Luật bhr’lậ nắc vêy ta đoọng đươi dua. Gít nắc Luật bhr’lậ, bhrợ p’xoọng muy bơr râu âng pazêng Luật ooy thuế, Luật Hải quan, Luật k’rong bhrợ, Luật doanh nghiệp… nắc bhrợ k’rơ tước ooy môi trường tr’câl tr’bhlêy ng’moon zazum, công cơnh râu liêm buôn đoọng k’đơơng t’bấc zên k’rong bhrợ ng’moon la lay. Hân đhơ cơnh đêếc, muy bơr apêê chuyên gia xay moon, pazêng râu xa nay pháp lý nắc đhiệp muy pâng, đoọng bhrợ bhr’lạ môi trường k’rong bhrợ tr’câl tr’bhlêy lâng nắc gít lấh mơ, nắc xay moon tước ooy xa nay bh’rợ gít lấh mơ. Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh xay moon:

Râu dưr váih cóh c’moo ha y nắc liêm buôn tơợ 5-6%. Ha dợ cr’noọ bh’rợ mơ 6,2% nắc t’bhlâng k’rơ pa bhlâng nắc vêy choom ng’bơơn. Râu đêếc nắc Chính phủ t’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ bhr’lậ, pa xiêr zên đươi dua, bha ar bha tơ đoọng ha doanh nghiệp nắc doanh nghiệp vêy choom pa dưr k’rơ bh’rợ tr’câl tr’bhlêy. Ha dang cắh ng’bhr’lậ lâng cắh vêy bh’rợ crêê cơnh nắc cr’noọ bơơn pa dưr 6,2% nắc cắh vêy u buôn đoọng ng’bơơn, tu đhr’năng kinh tế bha lang k’tiếc dzợ bấc râu zr’nắh k’đháp. Râu chr’nắp nắc t’bhlâng bhrợ bhr’lậ, đoọng zâl đhr’năng t’tông k’roóch, pa xiêr râu zr’nắh k’đháp bêl bhrợ têng bha ar bha tơ… vêy cơnh đêếc, doanh nghiệp nắc vêy choom tr’zeng. Tu cóh c’moo 2015 nắc c’moo mót ắt đh’rứah, pazêng doanh nghiệp nắc tr’zeng k’rơ pa bhlâng nắc vêy choom zư nhâm mâng thị trường.

Ting cơnh boóp p’rá âng pazêng apêê chuyên gia, đhr’năng đưr váih âng kinh tế dal nắc râu liêm choom âng kinh tế. Hân đhơ cơnh đêếc công nắc choom xay moon gít râu la lua cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay, kinh tế VN nắc dzợ đươi dua bấc ooy zên k’rong bhrợ, đươi dua manuýh pa bhrợ giá doọ bấc, râu liêm choom m’bứi lâng đươi dua bấc cr’van tơợ cruung k’tiếc. đhr’năng dưr váih âng kinh tế dal nắc vêy choom ng’bơơn bhrợ cóh m’bứi t’ngay. VN nắc đơớh hân xăl ooy bh’rợ dưr váih t’mêê, râu đêếc nắc đươi dua ooy râu liêm choom âng bh’rợ pa bhrợ lâng chr’nắp dưr vaíh k’rơ âng kinh tế nhâm mâng lấh mơ cóh ha y chroo./.