Bêl tổ hợp tác chô lâng vel bhươl
Thứ năm, 00:00, 26/12/2013
Đhanuôr lâng pr’zợc da dêr!
K’dâng 10 c’moo ahay, k’đháp bhlầng bêl ngoọ tước vêy mưy t’ngây chr’hoong Đông Giang váih nắc đhị t’pấh t’mooi du lịch tước pấh cơnh t’ngay đâu. Pa bhlầng nắc lâng đhanuôr Cơ Tu cóh đâu apêê cắh ngoọ tước bhiệc taanh n’đoó a doó âng đay vêy bơơn t’mooi du lịch kiêng cơnh xoọc đâu. Tợơ vêy pa tếêt pa zưm, xay moon âng Trung tâm, râu zúp zooi HTX, Doanh nghiệp glặp lâng k’tứi âng Liên minh HTX tỉnh Quảng Nam, đhanuôr vel văn hoá Đhờ Rồông, chr’val Tà Lu bơơn pay bhrợ nắc đhị pa tếêt lâng taanh bhrợ n’đoó a doóh truyền thống Cơ Tu lâng pazêng bh’ar apêê zước câl moon đớc bấc pa bhlầng. tợơ đâu nắc pr’đươi pa câl ơy zúp đoọng ha đhi a moó vêy pa xoọng bh’nơơn bh’rợ, pa liêm tr’mung tr’méh pr’loọng đông. Kim Cương, PV Đài TNVN xay moon ooy cr’noọ bh’rợ nâu. Đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah đương xâng.
Pazêng cr’chăl t’ngay đâu, bêl bh’rợ bhrợ têng ha rêê ha lai xoọc bơơn pa liêm têêm ngăn, a đhi a moó Cơ Tu vel Văn hoá Đh’rôồng, chr’val Tà Lu, chr’hoong Đông Giang nắc k’rong chô ooy Gươl ângvel. A đhi a moó bhui har prá k’chăng, tr’pang têy doó pa đhêy taanh n’đoó a doó đớc cóh loom đay. A moó Alăng Thị Hôn ma nuýh cóh HTX taanh n’đoó a doóh đoọng năl, apêê t’mêê bơơn đớp bh’ar zước câl âng mưy zr’lụ dhêy ắt đhị thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam. Apêê a đhi a moó cóh HTX taanh n’đoóh a doóh Cơ Tu âng vel xoọc t’bhlầng taanh bhrợ cơnh t’mooi k’đươi đoọng taanh bhrợ đấh loon. Tu zên zước câl chr’nắp tước k’zệt ức đồng, nắc apêê a đhi a moó p’loon bhrợ têng pr’hân pa bhlầng.
Lalăm ahay, a đhi a moó Cơ Tu taanh ting cơnh a đay kiêng. Nâu kêi nắc taanh cơnh t’mooi k’đươi ba bi cơnh mơ dal, mơ bhứah, pr’hoọm h’cơnh…, tu cơnh đếêc nắc k’đươi apêê pa zay bhrợ têng liêm gít lấh mơ đoọng taanh bhrợ loon đấh zao hàng đoọng ha pêê t’mooi. Bhiệc taanh bhrợ cơnh apêê k’đươi nắc liêm buôn lấh bhiệc tự taanh cơnh a đay kiêng. A pêê doó chấc pa chắp cơnh taanh bhrợ bấc, cứ taanh bhrợ cơnh pân lơơng k’đươi moon nắc choom ặ nắc cơnh taanh mơ bhứah, mơ dal, a ngoon chỉ liêm, a rác t’boọ nhâm liêm crêê cơnh ta k’đươi nắc choom ặ… A moó Alăng Thị Hôn- ắt đhị vel Đhờ Rồông, chr’val Tà Lu, chr’hoong Đông Giang đoọng năl:
Đhị bêl vêy bh’ar zước câl nắc, a đhi a moó zi pa zay taanh bhrợ cơnh bh’ar zước câl nắc đoo. A zi cắh choom taanh bhrợ cơnh a đay kiêng dzợ. Ba bi cơnh, ha dang đươi dua cóh đông nắc choom ng’taanh cơnh a đay kiêng, ha dợ t’mooi zước câl nắc taanh cơnh apêê k’đươi moon, bhrợ cơnh apêê k’đươi nắc a đhi a moó vêy choom pa câl lâng vêy bơơn pa xoọng bh’nơơn bh’rợ đoọng ha pr’loọng đong.
Bhiệc apêê a đhi a moó Cơ Tu t’luôn k’rong đhị Gươl đoọng taanh bhrợ râu pr’đươi âng a coon cóh đay nắc cắh mưy zư đớc râu laliêm pr’hay âng acoon cóh, nắc dzợ bhrợ đoọng ha pa dưr pr’dzoọng âng pazêng vel bhươl ting laliêm pr’hay lấh mơ. Cóh bấc bh’ar x’rắ cung cơnh t’la tranh vêy pa dưr pr’dzoọng âng ma nuýh pân đil tớt cóh toor tr’xâu nắc bhrợ váih râu cr’noọ pa chắp liêm pr’hay đoọng ha bấc tác phẩm…
Đh’rứah lâng bhiệc bhrợ t’váih tr’nêng lâng bh’nơơn bh’rợ đoọng ha pêê a đhi a moó, c’năl zư lêy lâng xay moon pa dưr pr’dzoọng văn hoá Cơ Tu tước apêê acoon cóh lơơng lâng bha lang k’tiếc cung bơơn đhanuôr cóh đâu pa dưr dal. A dích Zrâm Thị Hoch ơy 60 c’moo taanh bhrợ n’đoóh a doóh Cơ Tu. Bhiệc taanh bhrợ âng a dích nắc đanh bhlầng lâng apêê cóh vel lâng pazêng râu pr’đươi ta bhrợ têng bấc ngai chắp kiêng. N’đhơ t’coóh đhưr nắc a dích Zrâm Thị Hoch cung dzợ ting pấh ooy k’bhúh t’taanh nâu lâng nắc ma nuýh taanh liêm bhlầng cóh vel Đhờ Rồông nâu. a dích đh’rứah taanh đoọng zư đớc bh’rợ truyền thống đh’rứah pa choom đoọng ha lang ca coon ch’châu ting pa tếêt taanh bhrợ. a dích Zơ Râm Thị Hoch moon:
Nắc đoo truyền thống Cơ Tu hêê, a đay taanh đoọng apêê a đhuốc lâng acoon cóh tợơ lơơng pấh lêy cơnh pr’ắt tr’mông âng ma nuýh Cơ Tu hêê nắc h’cơnh. Lalăm ahay, ma nuýh Cơ Tu hêê xập n’hâu bêl cắh ơy xa nập a đhuốc cơnh t’ngay đâu. Ha dợ nâu kêi, rơơm kiêng p’niên k’tứi choom taanh bhrợ bhai âng hêê. Xoọc đâu, p’niên k’tứi nắc cung tợơp ting taanh bhrợ đh’rứah vêy bơơn zên, đh’rứah taanh đoọng bhrợ pr’hêl cher đoọng, pa cắh đoọng apêê acoon cóh đhi noo lơơng lêy zr’lụ nâu, zr’lụ toóh zêng vêy acoon cóh hêê taanh bhrợ n’đoóh a doóh truyền thống.
N’đhơ n’đoó a doó Cơ Tu cắh ơy lalua váih nắc pr’đươi hàng hoá pa câl bấc, đhơ cơnh đếêc nắc cóh cr’chăl c’moo đăn đâu, pazêng t’la a duông, n’tuốc, n’li, n’đoóh a doóh… lâng bấc râu pr’đươi bhrợ c’cir lơơng bơơn ta íh ting cơnh k’đươi moon ơy t’pấh bấc t’mooi du lịch tợơ k’tiếc k’ruung lơơng kiêng. Đợ t’mooi du lịch tước lâng Đông Giang cắh bấc, pa bhlầng nắc hânnoo ch’noọng, đhơ cơnh đếêc bấc vel đông Cơ Tu Đông Giang nâu kêi ơy năl k’rong c’rơ r’pắ bhiệc bhrợ gít liêm lâng đh’rứah bhrợ têng. A moó Đinh Thị Thìn- ma nuýh ch’ol moon ơy đanh cóh vel du lịch Bh’hồông, chr’val Sông Kôn, chr’hoong Đông Giang đoọng năl:
Acu k’noọ, acu học su lịch nắc lêy bhrợ du lịch đoọng pa dưr đhanuôr hêê. Tợơ bhiệc nắc đoo, acu doó pa đhêy ha dưr c’la đay lâng vêy kinh nghiệm lấh. bhiệc bhrợ t’váih k’bhúh HTX nắc zúp đoọng ha bhiệc k’đhợơng lêy apêê cóh k’bhúh bhrợ têng bơơn liêm choom lấh mơ, đh’rứah lâng đếêc nắc zúp đoọng ha bhiệc pa đăn lâng t’mooi du lịch cung liêm buôn lấh mơ.
Tợơ dự án pa dưr du lịch cóh zr’lụ k’coong ch’ngai, pazêng vel bhươl Cơ Tu ơy bhrợ têng liêm choom đhị đhêy dzung âng t’mooi zập tợơ. Pa choom bhrợ du lịch tợơ râu liêm choom âng văn háo vel bhươl, ma nuýh Cơ Tu nắc r’dợ pa zưm lâng pa tếêt apêê a đhi a moó cóh apêê vel bhươl lơơng đh’rứah taanh bhrợ râu pr’đươi liêm đoọng ha t’mooi. N’đhơ tợơp bhrợ têng dzợ la léh, đhơ cơnh đếêc nắc c’lâng lướt nhâm crêê đoọng ha đhanuôr n’jứah zư lêy văn hoá acoon cóh, n’jứah âng chô bh’nơơn bh’rợ đoọng ha đhi a moó t’bil ha ul pa xiêr đha rựt đanh mâng./.
Viết bình luận