Đhanuôr lâng pr’zợc chắp da dêr!

        Cóh t’ruíh t’ngay nua, a zi ơy xay moon, tu cắh bhrợ liêm ta níh đắh chrót pa chô zên, pa dưr dal c’năl văn hoá lâng pa choom bh’rợ, prá p’rá k’tiếc k’ruung lơơng lâng pazêng c’năl lalua ta níh đoọng pa zêng ngai ting pấh lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng, tu cơnh đếêc nắc bấc ma nuýh pa bhrợ rách chô lalăm ting gr’hoót. Apêê cắh kiêng lâng pr’đợơ pa bhrợ lalay cơnh cóh k’tiếc k’ruung lơơng. Nâu kêi, ma nuýh pa bhrợ, chính quyền apêê chr’hoong đha rựt zêng  “cr’pân” lâng cr’noọ bh’rợ nâu. Muy chính sách liêm choom xoọc ắt zâng lâng đhr’năng cắh mặ zâng, bhrợ bil râu tin đươi lâng ma nuýh pa bhrợ âng pr’loọng đong đha rựt, pr’loọng đong acoon cóh m’bứi ma nuýh.

        Cơnh đếêc nắc bhrợ têng n’hâu đoọng bhrợ têng cớ cr’noọ bh’rợ nâu? K’bhúh PV Đài TNVN ắt đhị zr’lụ miền Trung nắc bhrợ gít bhiệc nâu.

       Ting cơnh Ngân hàng Chính sách xã hội đhị tỉnh Quảng Nam, dáp tước c’xêê 4/2014, đợ ma nuýh pa bhrợ nắc ơy chô ooyk’tiếc k’ruung âng vel bhươl nâu lấh 550 ch’nắc, cóh đếêc chô ooy k’tiếc k’ruung hêê lalăm cr’chăl ắt bhrợ ting cơnh gr’hoót nắc 225 ch’nắc. pa gít lêy, chr’hoong Nam Trà My vêy tước 191/392 ch’nắc pa bhrợ rách chô lalăm cr’chăl ắt bhrợ ting cơnh gr’hoót; chr’hoong Tây Giang vêy 27/45 ch’nắc pa bhrợ rách chô lalăm cr’chăl ắt bhrợ ting cơnh gr’hoót Ha dợ ting cơnh Ngân hàng chính sách xã hội chr’hoong Minh Hoá, tỉnh Quảng Bình, tợơ tợơp c’moo tước nâu kêi, ơy vêy lấh 90 ch’nắc pa bhrợ chô ooy k’tiếc k’ruung, cóh đếêc nắc vêy dâng 40 ch’nắc pa bhrợ rách chô lalăm ting cơnh gr’hoót. Lấh 80% đợ pa bhrợ chô ooy k’tiếc k’ruung lalăm ting cơnh gr’hoót cắh vêy zên đoọng chróot nợ.

        Lalăm lướt, ma nuýh ting pấh lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng bơơn bảo lãnh vắ zên Ngân hàng Chính sách xã hội vel đong tợơ 23-25 ức đồng, nộp đoọng ha công ty môi giới lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng. Đợ zên bạc nâu nắc đoọng câl vé bhuong păr, môi giới, zên k’đhợơng lêy ma nuýh pa bhrợ…. Tu cơnh đếêc, bêl chô ooy k’tiếc k’ruung nắc apêê zâng lâng đợ zên nợ âng ngân hàng tước k’zệt ức đồng.

        Cơnh đếêc, đợ zên âng Nhà nước cắh vêy pa dưr bh’nơơn, cắh choom zúp ha pêê pr’loọng đong z’lấh đha rựt đanh mâng.

        Moon  pa gít, bấc doanh nghiệp pa chô bh’nơơn tợơ chính sách nâu cung ơy lâng xoọc zâng lang bấc râu cắh liêm. Apêê bhrợ t’bil râu liêm choom lâng râu tin đươi cóh k’tiếc k’tiếc k’ruung lơơng, tu nắc âng đơơng k’bhúh lướt pa bhrợ cắh liêm ta níh. Ha dợ đhị k’tiếc k’ruung hêê, lalăm nắc râu xay moon tợơ đhanuôr, pazêng doanh nghiệp bhrợ cha ting cơnh đâu nắc chấc lướt pa zay xay moon lâng apêê cơ quan chức năng, nắc lêy zúp zooi, chróot pa rách zên đoọng ma nuýh pa bhrợ. Bấc doanh nghiệp chấc lêy c’lâng xó g’đéch cr’noọ bh’rợ nâu. C’moo 2010, vêy 19 doanh nghiệp ting pấh bhrợ têng, nau kêi nắc dzợ 5-6 doanh nghiệp bhrợ. Ma nuýh pa bhrợ nắc đha rựt, pr’loọng đong acoon cóh m’bứi ma nuýh, bh’cộ apêê chr’hoong đha rựt nâu kêi cung ơy lêy lâng cắh kiêng bhrợ bhiệc nâu.

        T’coóh Trần Duy Cường, Phó Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội- đhị Quảng Ngãi đoọng năl, 8 c’xêê c’moo đâu, Ngân hàng nâu nắc ơy giải ngân 4 tỷ đồng đoọng ha 80 ch’nắc lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng, xiêr lấh m’pâng t’ping lâng c’moo hay.

        Azi nắc lêy gít tợơ c’lâng t’hước bhrợ cung cơnh cr’noọ bh’rợ lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng cóh c’moo 2014 âng tỉnh zao đoọng vel đong. Cóh pr’đợơ nắc đoo, azi nắc r’pắ zên lâng t’váih pr’đợơ liêm buôn đoọng ha pêê lướt vắ zên đoọng lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng m’bứi lâng pazêng c’moo lalăm a hay.

        Lâng 7 chr’hoong đha rựt, tỉnh Thanh Hoá t’luôn k’đơơng a cọ đắh lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng. Đhơ cơnh đếêc, cr’chăl a hay, đợ ma nuýh pa bhrợ nâu ting cơnh cr’noọ bh’rợ 71 cung ting xiêr k’rơ bhlầng. ha dang c’moo 2011 xiêr dzợ mơ 450, c’moo 2012 nắc 310 ch’nắc lâng c’moo 2013 đoọng lấh 60 ch’nắc a năm lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng.

        Quyết định số 71/QĐ-TTg (Quyết định 71 âng Thủ tướng Chính phủ) đoỌng bhrợ têng cr’noọ bh’rợ zúp zooi apêê chr’hoong đha rựt t’bhlầng đoọng ma nuýh lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng, chroi k’rong đoọng pa xiêr đha rựt đanh mâng cr’chăl 2009-2020 pa glúh cr’noọ bh’rợ: đoọng 10 r’bhầu ch’nắc pa bhrợ âng apêê chr’hoong đha rựt lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng đoọng pa xiêr 8000 pr’loọng đong đha rựt cóh cr’chăl 2009-2010; đoọng 50 r’bhầu pa bhrợ nắc pa xiêr 45 r’bhầu pr’loọng đong đha rựt cr’chăl 2011-2015…

        Đhơ cơnh đếêc, tước nâu kêi đợ ma nuýh pa bhrợ đha rựt, pr’loọng đong acoon cóh m’bứi ma nuýh lướt pa bhrợ đhị k’tiếc k’ruung lơơng nắc mơ 30% ting cơnh cr’noọ bh’rợ.

        T’coóh Buì Sỹ Lợi, Phó chủ nhiệm Ủy ban zập bh’rợ xã hội Quốc  hội xay môn, cr’noọ bh’rợ nâu nắc bhrợ têng cắh liêm lâng ha dang dzợ bhrợ têng cơnh xoọc đâu nắc k’tiếc k’ruung hêê r’dợ bhrợ bil râu tin đươi cóh thị trường pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng:

        Bhiệc bơơn bhrợ nắc cắh tước m’pâng. Ahêê  bhrợ têng cắh liêm cơnh k’đươi moon. Gít nắc Quyết định 71 nâu bhrợ têng  cắh liêm! Muy râu lêy pa chắp dzợ nắc bh’nơơn bh’rợ âng pazêng ma nuýh bhrợ têng đhị apêê k’tiếc k’ruung lơơng ha dợ ahêê đoọng apêê bhrợ lướt cắh bấc lâng r’dợ rách chô. Ahêê t’đui bhrợ têng liêm đắh tr’mung tr’méh đoọng ha ma nuýh pa bhrợ đha rựt, chr’val đha rựt, chr’hoong đha rựt. nắc đhị apêê ráchc hô, apêê đha rựt lấh mơ dzợ tu dzợ nợ ngân hàng. Lâng zập c’lâng bh’rợ nắc đoọng ma nuýh lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung nắc c’lâng cắh liêm ta níh, đoọng ha pêê lướt xang nắc cắh k’rang lêy.

        K’tiếc k’ruung hêê xoọc cóh cr’chăl đợ ma nuýh bấc, đợ ma nuýh lướt pa bhrợ bấc. lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng nắc lêy bhrợ pr’hân. Quyết định 71 ơy loọng p’loọng đoọng ma nuýh pa bhrợ đhị chr’hoong đha rựt lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng, pa dưr bh’nơơn bh’rợ, pa xiêr đha rựt đanh mâng. Lêy moon pa gít, c’lâng bh’rợ âng Chính phủ đắh zúp zooi apêê chr’hoong đha rựt t’bhlầng đoọng lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng ơy bhrợ đoọng ha cr’noọ bh’rợ pa xiêr đha rựt váih nắc c’lâng ch’ngai bh’dắh bhlầng. nắc tước bêl apêê ma nuýh pa bhrợ đha rựt lướt bhrợ têng cóh k’tiếc k’ruung lơơng, pr’loọng đong acoon cóh m’bứi ma nuýh cắh choom bhrợ têng.

        Pa căn Đinh Thị Như, Giám đốc Trung tâm lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng lâng xay moon lướt học cóh k’tiếc k’ruung lơơng, Công ty cổ phần Đào tạo lâng ha dưr Hà Nội đoọng năl, đơn vị k’rang bhlầng lâng rơơm kiêng bơơn ting bhrợ têng cr’noọ bh’rợ nâu. Pa chô kinhnghiệm đắh pazêng bhiệc cắh liêm âng apêê doanh nghiệp bhrợ têng lalăm, Trung tâm nắc đoọng ma nuýh pa bhrợ liêm choom đoọng lướt bhrợ têng cóh k’tiếc k’ruung lơơng:

        Azi ơy k’rong ooy bhiệc pa too pa choom, ch’ol c’lâng đoọng ma nuýh pa bhrợ lalăm lướt bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng. Doanh nghiệp nắc lêy ch’mếêt, ngai bhrợ têng liêm nắc đoọng lướt ha dợ cắh pa gít tước bh’nơơn. Azi nắc chớih pay crêê cơnh đươi dua đắh tốh, cắh pay bấc ma nuýh.

        T’coóh Sơn Phước Hoan, Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban acoọn cóh cung moon,  nắc lêy pa gít oó đoọng lướt bhrợ bấc, chớih pay ngai zập c’năl văn hoá, prá p’rá k’tiếc k’ruung đếêc, bh’rợ tr’nêng lâng chấc năl đắh j’niêng cr’bưn âng k’tiếc k’ruung đoo lướt pa bhrợ:

        Lêy pa dưr dal bh’nơơn, pa gít tước bhiệc pa too pa choom đoọng liêm… bhrợ têng cơnh đếêc, a cu lêu nắc liêm mâng. Bhrợ têng đấh ting liêm choom lấh mơ. Ha dang đớc pa đanh, nắc bhrợ cắh liêm tước đhanuôr, bhrợ k’đháp đắh bhiệc xay moon lâng bhiệc pa liêm bhiệc bhrợ lâng đoọng ma nuýh lướt pa bhrợ cóh k’tiếc k’ruung lơơng.

        Bhr’lậ pazêng râu k’đháp cóh bhiệc bhrợ têng cr’noọ bh’rợ nâu, Bộ Lao động thương binh lâng xã hội nắc lêy ch’mếêt, pa liêm pa xiêr ma nuýh por lướt bhrợ âng cr’noọ bh’rợ đoọng liêm glặp lâng đhr’năng lalua; t’bhlầng bhiệc ch’mếêt lêy, bhrợ têng âng apêê doanh nghiệp tợơ c’nắt xay moon, chớih pay tước pa bhrợ bhiệc bhrợ, prá p’rá k’tiếc k’ruung lơơng lâng k’đhợơng lêy ma nuýh pa bhrợ đhị k’tiếc k’ruung lơơng. Bộ nâu cung lêy pa dưr lâng pa glúh hệ thống đoọng ma nuýh lướt xay moon, ch’mếêt lêy bhiệc bhrợ âng cr’noọ bh’rợ nâu, bhrợ pr’đợơ pa choom apêê vel đong lêy ch’mếêt, loon đấh bhlếh lơi râu k’đháp dưr váih./.