Cóh hân noo chóh bhrợ bêl đêếc ahay, cà phề vêy ta xay moon crêê cơnh xa nay bha lang k’tiếc nắc bơơn lấh 50% đợ cà phê âng VN, z’lấh ting cơnh cr’noọ nắc Bộ NN lâng PTNT xay moon l’lăm. Bh’rợ bhrợ têng cà phê vêy ta xay moon crêê cơnh xa nay âng bha lang k’tiếc nắc doanh nghiệp, đhanuôr bhrợ têng bơơn đợ râu liêm choom tu zên pa câl nắc bấc, ha dợ lâng apêê đương câl nắc vêy đợ cà phê ng’câl nhâm mâng. Nâu đoo nắc râu liêm choom bhrợ đoọng ha ngành cà phê VN pa dưr râu chr’nắp lâng đhr’năng tr’zeng cóh bha lang k’tiếc. ha dợ đhị râu la lua cóh xoọc đâu đoọng lêy, ha dang t’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ bhrợ t’bấc cà phê vêy ta xay moon crêê cơnh xa nay bha lang k’tiếc, ngành nắc cắh vêy la lua bơơn pay chô đợ bh’nơơn bh’rợ crêê cơnh. Râu la lua n’nâu xay moon prang hệ thống nắc lêy cớ bh’rợ tr’nêng đoọng cà phê VN dưr váih nhâm mâng, crêê liêm. Minh Huệ, PV Đài p’rá VN vêy bha ar xrặ xay moon ooy đhr’năng n’nâu.

Xoọc đâu Công ty cà phê Thắng Lợi, tỉnh Đắc Lắc xoọc đh’rứah lâng đhanuôr bhrợ têng 1200 hecta cà phê ting cơnh xa nay xay moon âng ŨT Certifed lâng Rais Forest. Phó Tổng giám đốc Công ty, t’coóh Vũ Đình Nội xay moon, đợ cà phê đơơng pa câl âng điơn vị ta luôn bơơn pay pa chô lấh 300 đô la Mỹ 1 tấn t’piing lâng cà phê cắh vêy ta xay moon crêê cơnh xa nay bha lang k’tiếc, doọ vêy ta xay moon pa xiêr zên bh’rợ ting n’nắc nắc vêy ta cher đoọng p’xoọng zên ooy râu liêm choom. 3 râu bh’rợ bha lâng đoọng bhrợ têng liêm choom cóh bh’rợ bhrợ têng cà phê nhâm mâng, râu đêếc nắc bhrợ têng liêm choom bh’rợ zư lêy bhươn chóh bhrợ, k’đhơợng lêy liêm nhâm mâng bh’rợ bhrợ têng, lâng cher đoọng p’xoọng ch’ner pa dưr manuýh chóh bhrợ liêm choom lấh mơ. T’coóh Vũ Đình Nội xay moon kinh nghiệm bhrợ têng:

Nắc ahêê bhrợ têng liêm choom bh’rợ râu têêm ngăn đoọng bhrợ t’váih cr’noọ yêm têêm pa bhrợ ta têng âng manuýh bhrợ têng, ha dang cắh bhrợ t’váih râu têêm ngăn đớc đoọng âng ngai nắc a đoo n’nắc bhrợ têng nắc bhrợ bil xa nay bh’rợ âng đay. Râu bơr cậ nắc bh’rợ lướt xay moon p’too pa choom, cóh tr’nơớp nắc apêê đoo ton bhrợ, xang n’nắc cóh t’tun nắc dưr váih bh’rợ n’loóih, bh’rợ n’nâu nắc bhrợ đoọng ha hêê ting ắt bhrợ cóh xa nay bh’rợ zazum, t’mót ahêê ooy bh’rợ tr’nêng, nắc râu đêếc doọ râu zr’nắh k’đháp, dưr váih cơnh bh’rợ ta luôn ng’bhrợ. Xoọc đêếc zên bhrợ têng doọ dzợ bấc, ting n’nắc chr’nắp nắc bấc lấh mơ, lâng công ty nắc pay đoọng muy pâng đợ râu chr’nắp bấc lấh mơ n’nắc đoọng ha manuýh pa bhrợ.

Đh’rứah lâng Công ty cà phê Thắng Lợi, bh’rợ bhrợ têng cà phê nhâm mâng vêy ta xay moon nắc crêê cơnh xa nay âng bha lang k’tiếc xoọc vêy ta bhrợ têng pậ bhứah cóh Đắc Lắc công cơnh cóh prang zr’lụ Tây Nguyên. Pazêng râu bh’rợ cà phê vêy ta xay moon bhrợ têng bấc nắc 4C, UTZ, RFA ( cóh crâng g’mrâng), lâng Fairtrade ( tr’câl tr’bhlêy ma mơ mr’cơnh). Tước nâu cơy cà phê vêy ta xay moon crêê cơnh xa nay bha lang k’tiếc nắc lấh muy pâng đhăm chóh bhrợ, lâng bơơn lấh 58% pazêng đợ cà phê âng tỉnh Đắc Lắc. Ng’dáp zazum prang ngành cà phê, cóh hân noo chóh bhrợ bêl đêếc, cà phê vêy ta xay moon crêê cơnh xa nay bha lang k’tiếc nắc lấh 50% đợ cà phê vêy ta bhrợ têng, đơớh 2 c’moo ting cơnh cr’noọ xa nay nắc Bộ NN lâng PTNT xay moon. Hân đhơ cơnh đêếc, ting cơnh t’coóh Trịnh Đức Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội cà phê Buôn Ma Thuột, bh’rợ bhrợ têng cà phê vêy ta xay moon crêê cơnh xa nay bha lang k’tiếc cắh vêy u bấc lấh mơ nắc vêy u liêm crêê, tu râu la lua nắc ơy dưr váih đợ doanh nghiệp k’đháp đoọng bơơn pa câl râu cà phê dal cấp n’nâu:

Pazêng apêê doanh nghiệp âng hêê xoọc p’têết lâng đhanuôr chóh bhrợ cà phê vêy ta xay moon nắc crêê lâng xa nay bha lang k’tiếc đoọng bhrợ têng crêê cơnh cr’noọ đươi dua la lua âng thị trường bha lang k’tiếc. Hân đhơ cơnh đêếc bh’rợ pa dưr cà phê vêy ta xay moon crêê cơnh xa nay bha lang k’tiếc cóh pazêng c’moo ahay âng hêê nắc lướt đơớh pa bhlâng, vêy đhr’năng ahêê bhrợ têng bấc nắc pa câl cắh choom. Nắc ngành cà phê vel đông công cơnh bha lang k’tiếc nắc ắt đh’rứah prá xay cớ, đoọng xay moon ahêê nắc bhrợ cà phê vêy ta xay moon cóh đhr’năng hân đoo đoọng k’đhơợng bhrợ bh’rợ nhâm mâng.

Đh’rứah lâng bh’rợ xay bhrợ gít liêm, TS Lê Ngọc Báu, Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên xay moon, râu k’đháp âng bh’rợ bhrợ têng cà phê vêy ta xay moon nắc cắh crêê cơnh xa nay bh’rợ bhrợ têng, nắc thị trường xoọc đươi dua bấc. Râu la lua cóh VN công cơnh bấc k’tiếc k’ruung chóh bhrợ cà phê n’lơơng, cắh vêy pazêng cà phê vêy ta xay moon crêê cơnh xa nay bha lang k’tiếc nắc lứch buôn vêy ta đơơng pa câl, tu pazêng c’bhúh pa điing, g’lị pa nhoonh vêy cr’noọ bh’rợ la lay âng đay, câl bấc râu cà phê, lâng zên câl bấc m’bứi la lay cơnh đoọng ta bơơn pay pa chô râu liêm choom bấc lấh mơ. Ha dang đợ cà phê vêy ta xay moon crêê cơnh xa nay bha lang k’tiếc pa bhlâng bấc u xưa nắc ng’pa câl ting cơnh chr’nắp âng c’xu, tơợ đêếc nắc bil bal. TS Lê Ngọc Báu xay moon, pazêng doanh nghiệp nắc đơớh vêy xa nay crêê cơnh ooy cr’noọ đươi dua âng thị trường đoọng bhrợ têng cà phê vêy ta xay moon crêê cơnh xa nay bha lang k’tiếc lâng đhr’năng bhrợ têng mơ đhêệng:

Rau la lua âng bh’rợ bhrợ têng vêy ta xay moon crêê cơnh xa nay bha lang k’tiếc lâng rau bơơn pa câl ting cơnh xa nay xay moon zập bêl công vêy đợ rau cắh ma mơ. Đhanuôr chóh bhrợ lâng doanh nghiệp bhrợ têng nắc ahêê vêy bh’rợ prá xay lâng xa nay xay moon đớc nắc gít lấh mơ, ha dợ êếh râu vêy bấc ta xay moon crêê xa nay nắc liêm vêy liêm choom, nắc ahêê pa câl t’bấc đợ bh’nơơn vêy ta xay moon crêê cơnh xa nay, rau đêếc nắc rau chr’nắp lấh mơ.