Zâp c’moo, zâp g’lúh ha’pruốt chô, pô mơ nắc dưr pô bhoọc cóh crâng dading Hương Sơn, k’ực phật tử lâng tao nhân zâp đắh nắc r’rộ r’răm chô cậ t’ngay trẩy hội chùa Hương. C’lâng lướt chô ooy 1 miền k’tiếc Phật-đhị Bồ Tát Quan Thế Âm tu hành, đoọng âng đơơng đoọng ha bhô dang 1 râu cr’noọ cr’niêng, 1 nén hương, cắh cậ lêy pazưm moót đh’rứah lâng crâng dading cóh 1 zr’lụ crâng dading dzợ n’léh váih phật. đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah tước ooy chùa Hương bhui har bhiệc bhan ooy t’ruíh Lướt l’lêy cóh sóng phát thanh bêl đâu.

Hội chùa Hương ta bhrợ cóh vel đông chr’val Hương Sơn, cóh vel đông chr’hoong Mỹ Đức, tỉnh Hà Tây. Chr’val đăn 6 vel Tiên Mai, Phú Yên, Hội Xá, Đục Khê, Yến Vĩ lâng Hạ Đoàn. T’ngay 6 c’xêê 1 âm nắc ta bhrợ têng. Bhiệc bhan bhrợ đenh tước t’ngay 18 c’xêê 2 am lịch. Bhiệc bhan chùa Hương ooy phần bhiệc bhan bhrợ têng ba buôn. L’lăm t’ngay bhrợ têng bhiệc bhan 1 t’ngay, zâp đền, chùa, đình, miếu zêng ma g’doọc hương, bhrợ têng bhiệc bhan r’rộ r’răm pr’hay chr’nắp prang chr’val Hương Sơn. Cóh chùa vêy bhiệc âng đơơng hương, pazêng hương, pô, đèn, nến, p’lêê p’coo lâng ch’na chay. Bêl bhuốih vêy 2 tăng ni xập xa’nập cà sa đơơng pr’đươi bhuốih chay xang nặc lêy bhuốih bàn thờ. Bêl chạy đàn, 2 anhi tăng ni múa liêm choom bhlâng, đợ pr’múa cắh vêy bool lêy cóh lơơng.

Tơợ t’ngay bhrợ bhiệc bhan tước bêl bhrợ xang, đenh đenh vêy bơơn lêy apêê sư ooy zâp chùa tước đhị ặt bhuốih t’coọ mơ m’pâng tiếng đhị zâp chùa, miếu, đền. hadợ hương nắc cắh ha mơ choom pắt bil. Đắh bhiệc bhan nâu nắc lêy bhuốih bấc. hân đhơ cơnh đêếc, cóh chùa ngoài nắc bhuốih zâp apêê sơn thần thượng đẳng lâng zâp pr’hoomh âng đạo giáo. Tước Cửa Vòng nắc Chan long linh từ bhuốih bà chùa Thượng Ngổn, nắc manứih k’đhơợng bhrợ padưr prang zr’lụ crâng dading zr’lụ đâu lâng pr’đợc nắc Tì nữ tuý Hồng âng sơn thần tối cao. Chùa Bắc Đài, chùa Tuyết Sơn, chùa Cả lâng đình Quân bhuốih ngũ hổ lâng j’niêng cr’bưn a’xiu thần. cơnh đêếc, đắh bhiệc bhan nắc zêng hệ thống j’niêng cr’bưn cơnh ngoọ 1 tôn giáo cóh VN, vêy râu bhuốih bhrợ tự nhiên, váih đạo, váih phật lâng váih lâng Nho. Đợ tính chất tôn giáo nắc crêê ooy tr’kiêng cruung k’tiếc, tr’kiêng âng pân’jứih pân’đil, tr’kiêng âng đhanuôr…liêm chr’nắp. trẩy hội chùa Hương tu cơnh đâu, cr’noọ cr’niêng, a’chặc a’rang zêng bơơn lướt moót liêm đhộ ooy cóh đhi’lục, bhơi k’tang. T’ngay bhiệc bhan, vel bhươl bhrợ têng bhiệc âng đơơng a’bhô dang tơợ đền glúh ooy đình. Cờ cha’gâr lướt l’lăm xang nặc đợ đợ tr’coọ xa’nưl lơơng, apêê pân’jứih pân’đil liêm chr’nắp côông đơơng kiệu, a’dích a’bhướp nắc âng đơơng. Pr’ắt bh’rợ nâu bhrợ ma bhưi chr’nắp đoọng ha zâp ngai xâng tưn taách.

Cóh bhiệc bhan vêy bhiệc âng đơơng pr’đươi bhrợ bhiệc lâng âng đơơng văn. Manứih cóh vel côông đơơng kiệu tước đông t’coóh x’rặ văn tế, âng đơơn ta’la văn tước đền đoọng c’la tế trịnh trọng đọc, râu bhrợ zâp apêê bha’lâng chr’nắp cóh vel bhrợ bhiệc bhuốih, âng đơơng a’bhô dang cóh vel đông. Ooy tất t’ngay bhiệc bhan bhrợ têng nắc lêy râu zay ta’níh âng lang p’niên, nắc râu chắp nhêr âng zâp apêê t’coóh bha’lâng, nắc râu hơnh déh âng apêê t’coóh t’ha, ngai cung vêy râu lalay âng đay. Hân đhơ lâng cóh dứp dading đệ dal, đợ crâng n’loong, crâng mơ nắc đợ c’bhúh manứih trẩy hội. vêy ngai lướt, vêy ngai moót, vêy ngai dzoọc, vêy ngai xiêr moót ooy đợ đhị váih đhi’lục. apêê tr’lưm, hân đhơ ơy tr’năl hay cắh nắc cung bhui har hơnh déh ta’moóh t’prá bhui har: Nam mô a di đà phật tr’xin j’ooi. Ta’mooi tước chùa Hương vêy g’lúh lêy cha’mêết lâng pr’đoọng pấh moót ooy pr’ắt bh’rợ văn hoá âng bhiệc bhan. Lêy cha’mêết xâng tinh thần cruung k’tiếc âng t’ngay bhiệc bhan lịch sử nâu đoọng tơợ đêếc hay k’noọ ooy ahay ahươn âng a’bhướp a’dích cóh mưy vel đông đhị dzung dading. Moót ooy đợ t’ngau bhrợ têng bhiệc bhan, chùa Hương nắc r’rộ r’răm manứih lướt moót glúh. Râu leiem chr’nắp âng hội chùa Hương nắc râu chr’nắp liêm âng Phật. tu cơnh đâu, moon tước chùa Hương nắc k’noọ tước ooy acoon bhuông-1 râu âng văn hoá bhuông âng đhanuôr Việt tơợ lang ahay.

Lâng tước đâu, t’ngay bhiệc bhan đuối bhuông cóh chùa Hương taluôn bhrợ padưr bhui har, pr’hay chr’nắp đoọng ha ta’mooi lướt bhiệc bhan. Dưr chô đắh acoon bhuông, tâm k’ruung, acoon manứih bơơn ặt pazưm lâng crâng dading cóh chùa lâng nắc tơợp lướt c’lâng bh’rợ t’mêê-nắc lướt dzoọc cóh dading. Dzoọc chi’ớh cóh dading, boọng gợp, bấc ơy manứih moót pấh chi’ớh. tu cơnh đâu, dzoọc cóh dading chùa Hương Sơn hân đhơ ga’lêếh nắc lêy váih pr’ắt bh’rợ âng t’ngay bhiệc bhan, nắc ngai cung bhrợ padưr cóh đay 1 cr’noọ, kiêng dưr lướt tước râu liêm chr’nắp bhlâng. Lâng râu cr’noọ cr’niêng liêm chr’nắp nâu nắc bhrợ đoọng ha coon manứih ting pa’xoọng xâng tưn taách, tin đươi lấh mơ ooy pr’ắt tr’mung nâu lấh mơ. Choom lêy, trẩy hội chùa Hương cắh mưy ặt đhêy cóh Phật đài cắh cậ plêệng đhi’lục, nắc l’lăm tu cóh râu ặt prá-pazưm moót âng acoon manứih lâng cruung k’tiếc pậ bhứah. Nâu đoo nắc râu liêm chr’nắp âng cruung k’tiếc, pậ bhứah, liêm chr’nắp anag crâng dading, ma bhưi chr’nắp anag boọng gợp…

Lâng lêy plêệng k’tiếc, tâm k’ruung nắc laliêm lấh mơ tu râu bhrợ têng padưr tượng-râu cr’noọ liêm chr’nắp, ta’níh anag acoon manứih. Cr’noọ lưỡng hợp p’cắh cóh thế đối ứng 2 râu hiện tượng, phạm trù lalay cơnh hadợ ắt đh’rứah, bhrợ đoọng ha g’lúh lướt chô ooy đhị bhuốih Phật hân đhơ vêy bêl zr’nắh k’đhạp nắc cung âng đơơng bh’nơơn ma mơ cóh cr’noọ cr’niêng lâng c’rơ tr’mung đoọng ha ta’mooi. Trẩy hội chùa Hương nắc bh’rợ pazưm paliêm âng râu lalua lâng râu pưm poo, a’bhô dang lâng hêê, râu lalua nắc đoo pr’đơợ, râu pưm poo nắc râu cr’noọ-đhị pr’đơợ hân noo ha’pruốt tr’ang liêm hadợ manứih VN liêm ta’níh, zay ta’bách tơợ ahay bơơn xâng năl bh’rợ lâng lêy đợc pachoom đoọng t’tưn./.