Thờ Mẫu choom ahêê năl ma nô ma na nắc Bhuốih a bhô Căn nắc muy bh’rợ đhr’niêng cr’bưn ty đanh  âng bấc ngai Việt Nam, pa bhlâng nắc đha nuôr ặt zr’lụ đồng bằng bắc Bộ. râu dưr k’rơ đơớh âng đhr’niêng cr’bưn bhuốih a bhô Căn dưr váih tơợ râu la liêm ca crêê, râu nghệ thuật lâng đhr’năng bhrợ cr’noọ lêy chắp abhô dang âng đha nuôr. N’đhơ cơnh đêếc, bh’rợ đhr’niêng cr’bưn ty đanh n’nâu xoọc dưr váih muy bơr râu cắh liêm crêê, vêy ngai đươi g’lớc bh’rợ n’nâu đoọng t’bơơn cha chô ha cr’nhăng. Hồng Bắc lâng Đào Yến vêy bha ar xrắ xay moon tước bh’rợ zư đớc lâng pa dưr râu chr’nắp liêm âng đhr’niêng cr’bưn bhuốih a bhô Căn cóh pr’ặt tr’mông xoọc đâu. Đha nuôr lâng pr’zớc đh’rứah xơợng:

Đhr’niêng bhuốih a bhô Căn vêy tơợp váih tơợ pr’chắp záp râu zêng vêy a bhông dang brắh âng ma nứih Việt lang ahay, cơnh lâng đh’nớc Abhô Căn. Đhr’niêng n’nâu pa cắh đhr’năng k’rong ặt bấc âng đoạ Phật, đạo Giáo, đạo Nho đh’rứah lâng đhr’niêng ty đanh âng đha nuôr acoon cóh, đoọng x’ría nắc dưr váih đhr’niêng bấc văn hoá, bấc c’bhúh ma nứih. Bh’rợ tân léh bhlâng âng bh’rợ đhr’niêng bhuốih a bhô Căn nắc  bh’rợ chầu văn, k’rong p’ma đợ râu chr’nắp văn hoá nghệ thuật pa bhlâng la liêm pr’hay. Nắc đoo c’bhúh t’rúih bh’lô bh’la ooy a bhô dang, abhuy a lụ. nắc đoo dzợ apêê bh’rợ diễn xướng cơnh lâng tr’coó xa nul, pr’hát t’nơợt, apêê bh’rợ pa chăm pa chir, zấp cơnh pr’hay liêm.

Cắh muy đoọng ha cr’noọ ooy boo crêê đhí liêm, a bhoo ha roo choor chấc, zấp râu dưr chấc váih âng ma nưúih đha nuôr lang ahay, bh’rợ bhuốih a bhô Căn dzợ bhrợ đoọng ha cr’noọ chắp lêy a bhô dang âng apêê ngai cặt cóh đô thị, dưr váih tơợ thế kỷ 16,17 lâng dur k’rơ tước nâu câi. Nâu câi prang k’tiếc vêy dâng 7 r’bhâu đhị đong bhuốih crêê tước đạo ca căn cơnh đình, chùa, đền, phủ, điện…. t’coóh Vũ Công Hội, Phó Vụ trưởng Vụ Văn hoá văn nghệ, Ban Tuyên giáo Tw đoọng năl:

C’kir đong  bhuốih a bhô Căn cóh k’tiêc sk’ruung hêê nắc vêy prang zr’lụ, n’đhơ cơnh đêếc tr’haanh bhlâng nắc đhị apêê Lạng Sơn, Hà Nội, Nam Định, Thanh Hoá. Nhà nước phong kiến bêl ahay âi xrắ bhrợ bấc sắc phong đoọng ha  ngai ta bhuốih bha lâng nắc Amế Liễu Hạnh- A bhô ga mắc bhlâng. Râu đêếc moon ghít râu cr’đơơng crêê tước âng bh’rợ bhuốih a bhô Căn cóh pr’ặt tr’mông âng ma nứih Việt pa bhlâng ha lêêng. Đha nuôr lâng t’mooi chô tước đhị p’loọng Phật, p’loọng abhô zêng tước chơớc đhị ma bhuy cắh muy ca văr râu ca bhố ngăn, nắc dzợ ca văr đoọng ha k’tiếc k’ruung nhâm, đha nuôr k’van k’rơ lâng bấc râu liêm crêê n’lơơng ha pr’loọng đong, ha k’tiếc k’rung.

Đhr’niêng bhuốih a bhô Căn k’rong đớc bấc râu chr’nắp văn hoá ty đanh. Chắp lêy ma nứih ca căn, mr’cơnh lâng nắc rơơm kiêng zư lêy, dưr chấc váih, bhrợ têng t’mêê. Nắc cắh u mr’cơnh lâng apêê tôn giáo, đhr’niêng n’lơơng ặt đhị pa chắp tước pr’ặt tr’mông xoọc đâu, la lua, tr’đăn. Giáo sư Ngô Đức Thịnh, Giám đốc trung tâm pa chắp ch’mêệt lêy zư đớc văn hoá a bhô dang Việt Nam đoọng năl:

Bhuốih a bhô Căn cắh muy ch’ol đoỌng ha coon ma nứih lâng râu chắp đươi âng acoon ma nứih ooy  a bhuy a lụ, nắc dzợ ooy clang đâu, ooy âng acoon ma nứih kiêng vêy c’rơ, zên bạc, z’hai g’lăng. Nắc đoo muy cơnh pr’chắp liêm crêê, liêm glpặ lâng pr’chắp âng acoon ma nứih cóh thế giới hiện địa. bêl đâu, râu chắp  đươi ooy a bhô dang nắc abhô Căn nắc pa cắh mặt âi dưr váih râu chr’nắp, đơơng âng cr’noọ ma mông âng acoon ma nưúih nắc râu chr’nắp. nâu đoo công nắc đoo cơnh pa chắp  pa cắh râu la lua âng ma nứih Việt Nam.

Đhr’niêng bhuốih a bhô Căn công pa cắh muy cơnh la liêm pr’hay loom luônh chắp hơnh k’tiếc k’ruung, bh’rợ ộm đác hay tước tu toọm đhị bh’rợ chắp lêy đợ ngai vêy c’rơ g’lêếh lâng k’tiếc k’ruung. Apêê ngai bơơn ta bhuốih cóh apêê phủ, điện bhuốih a bhô Căn buôn nắc đợ ma nứih grơơ k’rơ, bhriêl g’lăng âi đớc lơi aham cr’hố tu râu độc lập, tự do âng acoon ma nứih hêê. Đong xrắ kịch, đạo diễn Nguyễn Minh Tuân, ma nứih xrắ âng 100 tập phim ký sự truyền hình “ Việt Nam văn hoá bhuốih abhô Căn” đoọng năl:

Chr’nắp ga mắc bhlâng âng đhr’niêng cr’bưn bhuốih a bhô Căn nắc đoo hơnh déh râu đoàn kết acoon ma nứih. U pa cắh ghít bhlâng cóh apêê ma bhô ma dang, nắc đoo ahêê chắp hơnh râu văn hoá âng ma nứih Dao, Hmông, Nùng… lâng  đhr’niêng bhuốih a bhô Căn công đơơng chủ nghĩa anh hùng acoon ma nưúih, tu bấc ngai cóh 36 cha nắc ma bhô ma dang nắc đoo zêng apêê anh hùng acoon ma nứih. Pa đhang moon cơnh Lục bộ Trần triều cắh ngai n’lơơng nắc đoo Trần Hưng Đạo, bh’cộ ga mắc Triệu Tường zooi bhua lêệng a rập,  prúh n’đắh đong, doóh n’đắh bắc, a đoo chô đơơng đoọng ha đha nuôr hêê râu yêm têêm, k’đhơợng lêy triều đình.

Đhr’niêng bhuốih a bhô Căn nắc muy râu la liêm pr’hay cóh pr’ặt trông văn hoá âng ma nứih Việt. n’đhơ cơnh đêếc, tu nắc đhr’niêng cr’bưn ty đanh bơơn zư đớc lâng boóp, cắh  vêy xrắ bhrợ cóh bha ar, cắh ngai mặ k’rong pa zum dưr váih giáo lý. Giáo luận, đợ xa nay xay trúih dzợ cắh lấh liêm ghít, tu cơnh đêếc bấc ngai cắh âi năl ghít tu tơơm ooy đhr’niêng cr’bưn bhuốih a bhô Căn, cr’đơơng tước muy bơr bh’rợ bhrợ têng cắh u crêê, bhrợ pa lệt, vêy ngai dzợ g’lớc đươi đoọng pa chô râu crêê muy ha c’la đay, bhrợ bấc ngai mốp loom luônh. Râu ta moon nắc ng’cơnh bhrợ đoọng đhr’niêng cr’bưn  bhuốih a bhô Căn bơơn zư đớc crêê cơnh, crêê lâng pr’ặt tr’mông pr’chắp a bhô dang âng ma nứih Việt,  crêê lâng râu chr’nắp ga mắc âng nhà nước âi chắp hơnh lâng vêy đhr’năng bơơn bha lang k’tiếc xay moon a lua. Azi vêy rạch xay cớ râu n’đắh đâu cóh bha ar xrắ t’tun. Đha nuôr lâng pr’zớc đương xơợng.