Xang lấh 4 c’moo xay moon bhrợ têng cơnh cr’noọ xa nay âng k’tiếc k’ruung bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, bh’rợ ch’chóh b’bêết, b’băn r’rơơi, đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch, bhươl cr’noon cóh chr’hoong da ding k’coong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam vêy bấc râu tr’xăl liêm crêê. Hiền Thuý, CTV Đài p’rá VN xay moon ooy đợ râu tr’xăl cóh đhăm k’tiếc Tây Giang. Đhanuôr lâng pr’zớc đh’rứah đương xơợng.

Xang lấh 4 c’moo bhrợ têng xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, tước nâu cơy, 10 chr’val âng chr’hoong Tây Giang ơy bơơn bhrợ muy bơr râu xa nay bh’rợ liêm choom, cơnh: A Nông ơy bơơn bhrợ xang 19 râu cr’noọ bh’rợ, xoọc bhrợ têng pa xang bha ar bha tơ xay moon nắc crêê cơnh xa nay chr’val bhươl cr’noon t’mêê; Lăng bơơn bhrợ 14 cr’noọ bh’rợ; A Tiêng bơơn 12 cr’noọ bh’rợ; Bha Lêê bơơn 9 cr’noọ bh’rợ; A Xan 8 cr’noọ bh’rợ; A Vương 6 cr’noọ bh’rợ; apêê chr’val Dang, Tr’hy, Ch’ơm, Gary bơơn mơ 2- 3 cr’noỌ bh’rợ. Râu âng xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê chô đơơng gít ng’lêy, liêm choom bhlâng nắc cóh chr’hoong dưr váih bh’rợ bhrợ cha liêm choom, c’lâng p’rang, đông xang lâng pazêng râu pr’đươi chr’nắp n’lơơng ting t’ngay vêy ta bhrợ liêm nhâm, đợ pr’loọng đông đharứt xiêr bấc pa bhlâng.

Chr’hoong Tây Giang vêy lấh 90% nắc đhanuôr Cơ Tu, pazêng đhanuôr cóh đâu nắc lứch bhrợ ha rêê đhuốch. Cóh pazêng c’moo ahay, đợ ha roo vêy ta bhrợ têng, bơơn pay pa chô cóh chr’hoong m’bứi pa bhlâng, tu bhrợ t’váih cơnh đêếc vêy ta xay moon nắc cắh ơy pay đươi dua m’ma ha roo t’mêê. Đhị đhr’năng cơnh đêếc, cóh hân noo ch’noọng c’lọt c’moo 2013 bêl đêếc ahay, Trạm Khuyến nông – khuyến lâm chr’hoong bhrợ têng bh’rợ bêết bhrợ lêy muy bơr râu m’ma ha roo t’mêê cơnh m’ma ha roo OM 6970, PC6, m’ma ha roo Quảng Nam 1, m’ma ha roo Xi23 đoọng bêết bhrợ lêy. Ting bhrợ têng bh’rợ n’nâu nắc vêy 10 pr’loọng đông cóh bơr cr’noon Agrồng lâng Tàvàng, chr’val A Tiêng, pazêng pr’loọng đông n’nâu nắc lứch vêy chr’hoong zúp zooi pazêng m’ma, phân bón, z’nươu… Râu bơơn pay pa chô nắc m’ma ha roo n’nâu crêê cơnh cr’noọ ta xay moon, pazêng m’ma ha roo t’mêê n’nâu đợ cr’liêng ha roo dưr váih tơợ 35-38 tạ cóh muy hecta. Bh’rợ bêết bhrợ ha roo SRI cóh Acấp, chr’val A Nông nắc liêm choom bhlâng. T’coóh Phan Mãi, Trưởng trạm Khuyến nông- khuyến lâm chr’hoong xay moon: Pazêng râu m’ma ha roo n’nâu nắc lứch vêy đợ t’ngay c’xêê chắt váih doọ lấh đanh, crêê lâng đhr’năng pa bhrợ ta têng âng đhanuôr cóh chr’hoong, mặ chặt váih lâng đhr’năng âng k’tiếc k’tiếc cóh zr’lụ ếp. Râu chr’nắp bhlâng nắc mặ zâl pr’lúh, bh’rưy, ha dang vêy ta k’rong bhrợ crêê cơnh nắc râu liêm choom bấc lấh mơ. Đh’rứah lâng bh’rợ đoọng bêết bhrợ lêy muy bơr râu m’ma ha roo t’mêê, trạm nắc dzợ bhrợ têng lêy bh’rợ đươi dua phân t’viêng, phân n’lẹt, râu bơơn pay pa chô nắc ha roo chặt váih liêm.

Xay bhrợ xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay, chr’hoong Tây Giang t’bhlâng pa dưr bh’rợ pa bhrợ ta têng, pa dưr dal thu nhập đoọng ha đhanuôr lâng pazêng bh’rợ tr’zúp tr’zooi pa dưr kinh tế, bhrợ t’váih cr’van cr’bhộ crêê cơnh nắc vêy ta bhrợ t’bhứah cóh prang chr’hoong. Đươi vêy cơnh đêếc, pazêng bh’rợ liêm choom cóh bh’rợ pa bhrợ ta têng, tr’câl tr’bhlêy xoọc ting t’ngay ting bấc, đợ pr’loọng đông ơy choom t’bil lơi đharứt, vêy pr’ắt tr’mông k’van k’bhố ting t’ngay bấc lấh mơ. Đợ pr’loọng đông đharứt xiêr 17,71% xang lấh 3 c’moo bhrợ têng ( tơợ 69,69% cóh c’moo 2010 xiêr dzợ mơ 51,98% cóh x’rịa c’moo 2013). Lâng đợ zên k’rong bhrợ đoọng ha xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê cóh zr’lụ chr’hoong lấh 300 tỷ đồng. Lâng đhr’năng âng muy chr’hoong da ding k’coong, pazêng râu pr’đươi dzợ ta bhúch bấc, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr dzợ lum bấc râu zr’nắh k’đháp. Tu cơnh đêếc, chr’hoong ơy pazum bhrợ đh’rứah, pay đươi dua zên tơợ pazêng râu xa nay bh’rợ, dự án vêy ta bhrợ têng đhị zr’lụ chr’hoong. Đoọng zúp zooi đhanuôr choom t’bil lơi đharứt, pa dưr dal thu nhập, zập c’moo chr’hoong pay n’đắh zên zúp zooi m’ma ha roo; cher đoọng m’ma a bhoo lai, vật tư, phân bón đoọng ha đhanuôr pazêng chr’val Dang, Axan, Ch’ơm, zúp zooi chóh bhrợ lêy t’nơơm Thảo quả lâng t’nơơm Táo mèo đhị đhăm pậ bhứah lâh 20 hecta, cher đoọng m’ma c’roóc, a ọc, a băng cram, a đúh Thái Lan… t’coóh Hồ Đắc Vinh, Phó Trưởng phòng NN lâng PTNT chr’hoong xay moon:

Xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê cóh zr’lụ chr’hoong Tây Giang cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay nắc ơy k’rong bhrợ têng crêê cơnh cóh pazêng n’đắh bh’rợ tr’nêng, cóh đêếc nắc bh’rợ bha lâng, bhrợ têng c’lâng p’rang, công cơnh pa dưr dal pr’ắt tr’mông đoọng ha đhanuôr, t’bhlâng bhrợ têng bh’rợ t’bil ha ul pa xiêr đharứt. Chr’nắp bhlâng chr’hoong ơy zúp zooi bhrợ têng pazêng râu bh’rợ, pazêng m’ma chr’nóh, bh’năn băn tơợ pazêng râu xa nay 30a, 135 đoọng zúp zooi đhanuôr pa bhrợ ta têng pa dưr dal thu nhập. Tơợ đêếc, ting chrooi đoọng ooy bh’rợ pa xiêr đợ pr’loọng đông đharứt cóh chr’hoong. Cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y nắc t’bhlâng bhrợ pa dưr pazêng bh’rợ b’băn, pazêng chr’val zr’lụ da ding k’coong t’bhlâng chóh t’bấc pazêng râu t’nơơm chr’nóh chr’năp, cóh đêếc t’bhlâng chóh t’nơơm Đẳng sâm, Ba kích đoọng pa dưr đợ t’nơơm chr’nóh n’nâu nắc dưr váih hàng hoá vêy thu nhập đoọng ha đhanuôr.

Đh’rứah lâng bh’rợ k’rong bhrợ n’lơơng, cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay UBND chr’hoong Tây Giang nắc t’bhlâng bhrợ têng pazêng pr’đươi đoọng ha đhanuôr đươi dua, bhr’lậ pa liêm pazêng c’lâng lướt. Cóh 3 c’moo ahay, chr’hoong ơy bhrợ bê thông 10 km c’lâng lâng 17 km c’lâng lướt cóh bhươl cr’noon đoọng đhanuôr choom lướt chô liêm buôn cóh hân noo boo. Nắc lâng apêê chr’val Avương, Atiêng, Anông, Lăng, Bhalêê c’lâng lướt cóh bhươl cr’noon nắc lứch ta bhrợ lâng bê tông, pay lấh 80% ting cơnh cr’noọ xa nay. Chr’hoong công ơy bhrợ nhâm mâng 7,2km z’roóh đác. Ting n’nắc chr’hoong công ơy k’rong bhrợ 17 pr’đươi hạ thế. Tước nâu cơy, ơy vêy 8/10 chr’val vêy pr’đươi điện cóh bhươl cr’noon lấh 65% pr’loọng đông bơơn đươi dua điện ta luôn. C’lâng điện nhâm mâng, chr’hoong ơy bhrợ bhr’lậ 14 trường học lâng 1 trường crêê cơnh cr’noọ xa nay âng k’tiếc k’rung cóh mức độ 1. t’coóh Phạm A, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang prá:

Lâng pazêng râu xa nay bh’rợ crêê cơnh, đoọng t’bhlâng pa dưr cóh bh’rợ nông lâm nghiệp, bhrợ t’váih thu nhập đoọng ha đhanuôr lâng bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng, pa bhlâng nắc pa xiêr ha ul đharứt crêê cơnh cr’noọ xa nay ơy ta xay moon. Nâu đoo nắc đợ xa nay nắc chr’hoong lâng Ban k’đhơợng xay bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê chr’hoong t’bhlâng bhrợ têng cóh pazêng t’ngay c’xêê n’nâu. Lâng apêê chr’val cóh zr’lụ ch’ngai, xoọc đâu chr’hoong ơy ch’mêết lêy, xay moon chóh pa dưr pazêng râu chr’nóh chr’nắp, cơnh sâm Ngọc Linh, Đẳng sâm, chóh bhrợ t’bấc đoọng bhrợ t’váih cơnh hàng hoá, vêy cơnh đêếc nắc vêy choom pa dưr thu nhập đoọng ha đhanuôr. Râu xa nay bh’rợ bha lâng âng chr’hoong tơợ nâu cơy tước x’rịa c’moo nắc bhrợ têng xang lâng xay moon A Nông nắc crêê cơnh cr’noọ xa nay chr’val bhươl cr’noon t’mêê.

Râu gít bhlâng, cóh pazêng t’ngay c’xêê n’nâu chr’hoong Tây Giang xoọc t’bhlâng pay đươi zập, đươi dua crêê cơnh pazêng đợ zên k’rong bhrợ âng xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, tơợ pr’đơợ pazao đoọng quyền xay moon âng đhanuôr, xay moon t’đui ooy định mức zúp zooi ơy vêy ta xay moon. Đhị đêếc cậ chr’hoong công xay moon pazêng chr’val bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê cắh choom ta pun ooy thành tích, nắc k’rong bhrợ muy cơnh nhâm mâng. Lâng đợ râu xa nay k’đháp đoọng ng’bhrợ nắc t’bhlâng bhrợ, xay moon râu zúp zooi âng cấp m’piing đoọng bhrợ têng, g’đéch cr’noọ buôn nắc ng’bhrợ, k’đháp nắc ng’lơi, đoọng bhrợ têng liêm choom xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon ting pa dưr dal pr’ắt tr’mông âng đhanuôr./.