Lấh boo đhí số 10-11 bêl đếêc ahay, nắc ơy bhrợ bấc bấc ngai cóh zr’lụ Bắc Trung bộ bil bal bấc ơl. Boo đhí bhrợ tr’đéh c’lâm k’dâng 22.000ha t’nơơm a  crợơt, bil bal tước k’ra bhầu tỷ đồng. zâng lâng bil bal la lấh bấc cơnh đâu, bấc boóp p’rá moon, nắc pa gít lêy bhiệc dzợ chóh hay cắh t’nơơm a crớơt nâu, t’nơơm âng đhanuôr buôn đớc nắc “ vàng bhoóc” đhị zr’lụ nâu, lêy xăl đhăm chóh a crợơ đoọng chóh t’nơơm chr’nóh râu lơơng đoọng têêm ngăn lấh.

            Tợơ t’ruíh t’ngây đâu, a zi nắc xay truíh đoọng đhanuôr lâng pr’zợc xâng t’nooi bh’ar x’rắ “Chóh t’nơơm “ vàng bhoóh”: pr’đoọng-cắh nắc tu acoon ma nuýh” âng k’bhúh PV Đài TNVN đhị zr’lụ miền Trung. Cóh t’ruíh t’ngây đâu, đhanuor lâng pr’zợc xâng bh’ar x’rắ tr’nợơp lâng pr’đớc “ bil bal zêng tu bhrợ têng cắh crêê cơnh c’lâng bh’rợ k’đươi moon”.

          C’moo 1992, t’coóh Trần Hữu Hiến, ắt đhị vel Tân Thuỷ, chr’val Vĩnh Thủy, chr’hoong Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị đấc ooy zr’lụ bôl n’đắh Tây đoọng bhrợ cha. T’ngây tợơp đấc ooy zr’lụ k’tiếc cắh ơy ngai bhrợ têng, đác đoọng tưới tiêu cung cắh vêy, đhơ đhơ ngai cung cắh kiêng bhrợ têng đhị đâu. T’coóh Hiến tợơp chóh bấc râu t’nơơm chr’nóh lalay, đhơ cơnh đếêc cung cắh vêy đoo t’nơơm âng chô bh’nơơn. Pr’ắt tr’mông âng t’coóh lalua tr’xăl liêm tợơ bêl xăl chóh t’nơơm a crợơt. Vắ zên Ngân hàng, vêy mơ zên bạc k’rong k’tom zêng k’rong đoọng ha bhiệc chóh t’nơơm chr’nóh t’mêê nâu, đhị 7 c’moo k’rang lêy, nắc pr’lọong đông t’coóh vêy tợơp bơơn dzệêt.

            T’coóh Trần Hữu Hiến moon, lấh lấh 4ha a crợơt xoọc moót c’moo bơơn dzệêt, cắh dáp lâng zên bhrợ têng, zập c’xêê nắc dzợ âng chô 17-20 ức đồng. Đwoio vêy t’nơơm a crợơt, pr’loọng đông t’coóh ơy câl săm bấc râu pr’đươi pr’dua liêm chr’nắp cóh đông, băn 3 p’nong ca côn cha học liêm crêê lâng câl pa xoọng 2ha k’tiếc dzợ.

            Đươi vêy t’nơơm a crợơt nâu nắc bh’nơơn bh’rợ âng pr’loọng đông vêy ting chóh bhrợ a crợơt têêm ngăn bhlầng tợơ bấc c’moo ahay. Lấh g’lúh boo đhí 11 bêl đếêc a hay, bhươn a crợơt lứch c’lâng tr’đéh lấh 10%, đhơ cơnh đếêc, azi cung chóh bhrợ tu lêy nâu đoo nắc t’nơơm chr’nóh bha lầng cóh pazêng c’moo ha y.

            Nâu kêi, cóh đhăm k’tiếc mốp bênh bêl đếêc a hay, k’nặ 80 pr’loọng đông đhị vel Tân Thuỷ vêy bh’nơơn âng chô tợơ t’nơơm a crợơt lấh 20 tỷ đồng zập c’moo. Vel nâu xoọc doó vêy pr’loọng đông đha rựt dzợ, pr’loọng ca van nắc pay lấh 25%.

            T’nơơm a crợơt cung âng chô đoọng ha pr’ắt tr’mông k’bhố ngăn đoọng ha đhanuôr chr’hoong Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị. Lâng 7.500ha t’nơơm a crợơt, lấh 8 c’moo bơơn dzệêt, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr ơy tr’ló n’căr tr’xăl n’hang liêm choom. Đợ pr’loọng đông đha rựt âng chr’hoong ơy xiêr tợơ 23% đhị c’moo 2003, dzợ k’dâng 10% đhị c’moo 2012. Bh’nơơn bh’rợ âng chô ting ch’nắc ma nuýh cóh chr’hoong bơơn 21 ức đồng/c’moo, cóh đếêc bh’nơơn tợơ t’nơơm a crợơt âng chô lấh m’pâng.

            T’coóh Nguyễn Văn Lý, PCT UBND chr’hoong Vĩnh Linh đoọng năl, zên tợơ t’nơơm a crợơt  ơy chroi k’rong chr’nắp bhlầng đoọng ha chr’hoong nâu dưr váih nắc chr’hoong Anh hùng tr’xăl liêm t’mêê cóh lang t’mêê:

            T’nơơm a crợơt nắc ơy k’rong ooy bhiệc t’váih tr’nêng đoọng ha đhanuôr cóh đâu. Apêê đông máy bhrợ têng a crợơt ơy t’váih bhiệc bhrợ đoọng k’ha riêng pr’loọng đoong pa bhrợ cung cơnh bhiệc t’bấc zên đoọng ha chr’hoong, xăl móh mắt vel bhươl âng Vĩnh Linh t’ngây đâu ting liêm choom lấh mơ. T’nơơm a crợơt nắc t’nơơm âng chô bh’nơơn liêm dal bhlầng, têêm ngăn pr’ắt tr’mông. Xoọc đâu, cóh vel đông chr’hoong cắh vêy n’đoo t’nơơm chr’nóh vêy âng chô bh’nơơn liêm dal lấh t’nơơm a crợơt.

            Lấh m’pâng thế kỉ ha dưr cóh đhăm k’tiếc Quảng Trị, t’nơơm a crợơt ơy đoọng lêy bh’nơơn liêm choom. Dáp lêy, lâng chr’nắp k’dâng 50 ức đồng/tấn dzệêt a crợơt, nắc zập c’moo, tỉnh Quảng Trị âng chô lấh 500 tỷ đồng, pay k’nặ 10% pazêng chr’nắp bh’rợ chr’nóh chr’bếêt, t’váih bhiệc bhrợ đoọng ha k’noọ 20.000 ch’nắc pa bhrợ vel bhươl. Cung tợơ đếêc nắc pazêng c’moo ahay, bấc zr’lụ vel đông Bắc trung bộ ơy n’léh nấc bh’rợ “ zập đông chóh a crợơt”, váoh đhr’năng chóh bhrợ lalấh bấc cắh ting k’đươi moon.

            Râu k’rang bhlầng đhị đâu nắc a crợơt đhăm chóh k’tứi bhrợ têng lalấh bấc, chính quyền vel đông cắh mặt k’đhợơng lêy. Bấc zr’lụ chóh cắh liêm glặp lâng t’nơơm a crợơt nắc cơnh zr’lụ truíh biển, buôn dưr váih boo đhí… đhơ cơnh đếêc nắc đhanuôr cung chóh bhrợ, apêê cắh ting xâng cơnh quy hoạch xay moon nắc t’nơơm a crợơt choom chóh n’đắh Tây, chóh ch’ngai tợơ biển, tợơ zr’lụ đhí k’rơ. Tu cắh xâng nắc bêl boo đhí số 10-11 bêl đếêc a hay, pazêng đhăm chóh cóh zr’lụ cắh ta đoọng nâu nắc zêng bil bal ngân pa bhlầng t’ping lâng apêê zr’lụ crêê cắh liêm âng boo đhí.

            T’ơơi boóp tr’moóh đhị pr’họp g’lúh 6, Quốc hội khoá 13 n’đắh bhiệc chóh bhrợ t’nơơm a crợơt lalấh bấc ting cơnh k’đươi moon, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát pa chô trách nhiệm ooy Bộ trưởng Bộ NN&PTNT lâng chính quyền vel đông:

            Bộ trưởng Nông nghiệp cắh mắ tước zập clung chóh đoọng năl gít zr’lụ n’đoo vêy đoọng chóh bhrợ, zr’lụ n’đoo đoọng chóh bhrợ. bhrợ pa zêng lâng cơ chế chính sách. Ch’mếêt lêy, k’đươi moon âng azi vêy bêl nắc cung cắh ơy zập c’rơ.

            Chóh bhrợ lalấh bấc cơnh k’đươi moon, ma nuýh chóh a crợơt bil bal zêng. Năl gít trách nhiệm tu ngai? C’la ma nuýh cắh cợ cơ quan n’đoo nắc râu lêy pa gít. Đhơ cơnh đếêc, đhị lấh g’lúh boo túh t’mêê đâu ahay, lâng pazêng râu bil bal cắh mặ ha dưr chóh bhrợ cớ đhị zr’lụ Bắc trung bộ, vêy 1 bhiệc pr’hân lấh mơ lêy đoọng lêy bhrợ gít liêm. Nắc đoo zr’lụ t’luôn ắt zâng lâng boo túh pậ cơnh apêê tỉnh miền Trung, lêy dzợ choom chóh a crợơt hay cắh?./.