X'ră: HỒNG VIỆT

Cà phê cóh bấc c’moo n’nâu nắc chr’nóh bha lâng đoọng pa dưr kinh tế âng chr’hoong Mường Ảng, tỉnh Điện Biên lâng đhăm chóh bhrợ bhứah lấh 3.100 hecta. Ha dợ cóh c’moo đâu, manuýh chóh cà phê cóh Mường Ảng nắc cắh râu bơơn pay pa chô tu zên pa câl pa bhlâng ếp. XoỌc đâu, xoọc cóh hân noo bha lâng âng bh’rợ pay pa chô cà phê, ha dợ zên pa câl công cắh dzoóc, p’lêê cà phê t’mêê nắc lấh 5 r’bhâu đồng muy kg. Manuýh chóh cà phê cắh năl cơnh chêếc bhrợ têng, bêl pa câl xang cà phê nắc cắh zập zên đoọng ha bh’rợ k’dua manuýh tước pêếh lâng zên phân bón lâng bh’rợ zư lêy. Nâu đoo nắc bh’rợ zr’nắh k’đháp nắc đơớh ng’bhr’lậ cóh Mường Ảng. Xay moon âng Hồng Việt- Cơ quan ắt đhị Tây Bắc.

Hân đhơ vêy k’nặ 1 hecta cà phê, ha dợ zập c’moo pr’loọng đông t’coóh Lò Văn Toàn ắt cóh cr’noon Na Hán, chr’val Ẳng Nưa công pay đươi dua lấh 30 ức đồng câl phân bón, k’dua manuýh tước zư lêy, pêếh p’lêê. T’coóh Toàn xay moon: c’moo đâu 1 hecta cà phê âng đoo xay moon đớc bơơn mơ 10 tấn, lâng đợ zên pa câl cóh xoọc đâu nắc mơ k’dâng tơợ 5 r’bhâu tước 5 r’bhâu 300 đồng muy kg p’lêê hất, xang bêl pác lơi zên bhrợ têng ađoo dzợ bơơn pay pa chô ha đay mơ 20 ức đồng. Pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đông cóh prang c’moo nắc đhiệp đươi dua ooy bh’rợ chóh cà phê n’nâu, tu cơnh đêếc ađoo k’rang pa bhlâng, lêy gít pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đông lum bấc râu zr’nắh k’đháp. T’coóh Toàn prá:

Bêl l’lăm ahay zên pa câl cà phê bấc pa bhlâng, pr’ắt tr’mông công liêm crêê lấh mơ, ha dợ cóh c’moo đâu tước nâu cơy azi đơơng pa câl nắc công bơơn đhiệp lấh 5 r’bhâu đồng, nắc cắh zập zên đoọng đươi dua bhrợ têng cớ, n’hâu ng’moon vêy zên cậ đoọng đươi dua cóh pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đông, đoọng k’coon lướt học.

Díc điêl a noo Tòng Văn Ún, ắt cóh cr’noon Tin Tốc, chr’val Ẳng Nưa công cắh mặ p’lơớp râu k’rang âng đay. pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đông prang c’moo nắc đươi dua bh’rợ pay pa chô k’nặ 2 hecta cà phê, ha dợ cóh c’moo đâu zên pa câl cà phê ếp pa bhlâng, đợ zên bơơn pay pa chô cắh mơ ooy. Anoo Ún xay moon: đông nắc đhiệp 2 cha nắc a năm bhrợ têng, cà phê xoọc đọm nắc k’dua manuýh tước pêếh chroót zên công 2.500 đồng muy kg. đhị đêếc cậ cà phê đọm bêl pa câl mơ 5.300 đồng muy kg. zên pa câl m’bứi, c’moo đâu đợ p’lêê cà phê váih công cắh lấh bấc, tu cơnh đêếc a noo dáp lêy lâng đợ mơ 2 hecta cà phê pr’loọng đông a noo bơơn pay pa chô lấh 20 tấn cr’liêng nắc công vêy mơ lấh 100 ức đồng cắh ơy pác moon ooy zên bhrợ têng. cóh pr’loọng đông vey 7 cha nắc manuýh, đợ zên bơơn pay pa chô n’nâu nắc cắh zập đươi dua cóh pr’ắt tr’mông, chroót zên nợ lâng đoọng bhrợ têng cớ cóh hân noo t’tun. Anoo Ún prá:

Phân nắc pay nợ l’lăm tước ooy hân noo pêếh pa câl cà phê nắc chroót pa chô. Phân nắc bấc zên, zên pa câl cà phê nắc m’bứi. công lướt pêếh âng apêê vêy ng’k’dua nắc công bấc. ng’lêy cớ nắc cắh zập công prang c’moo âng cu bhrợ têng. Rơơm kiêng h’cơnh choom zên pa câl cà phê dzoóc dal nắc đhanuôr bhui har lấh mơ.

Chr’val Ẳng Nưa vêy lấh 70% pr’loọng đông chóh cà phê, pr’loọng đông chóh m’bứi bhlâng công m’pâng hecta, pr’loọng đông bấc bhlâng nắc công vêy tơợ 3 tước 4 hecta. Cóh 3 c’moo ahay cà phê nắc t’nơơm chr’nóh bha lâng chô đơơng zên bạc bấc pa bhlâng ha đhanuôr chóh bhrợ cóh zr’lụ đâu, vêy pr’loọng đông bơơn pay pa choo k’ha riêng ức đồng. ha dợ cóh 2 c’moo n’nâu zên pa câl cà phê cắh nhâm mâng, zên chóh bhrợ bấc, đhanuôr n’jứah pêếh pa choo n’jứah k’rang k’pân. Cóh nâu cơy zên pa câl cà phê bấc bhlâng nắc mơ 5.500 đồng muy kg, cắh tước muy pâng t’ping lâng 3 c’moo ahay. hân đhơ cơnh đêếc công cắh ngai pân zư ha âu đớc đoọng tước bêl zên pa câl dzoóc nắc đơơng pa câl, pêếh tước mơ ooy nắc pa câl mơ đêếc đoọng chroót zên manuýh tước pêếh cóh zập t’ngay. T’coóh Lò Văn Hoà, phó chủ tịch UBND chr’val Ẳng Nưa xay moon:

Cóh zr’lụ chr’val âng zi, đhanuôr chóh a bhoo, chóh a rong nắc m’bứi, chóh bấc bhlâng nắc t’nơơm cà phê. Zên bơơn pay pa chô bấc bhlâng nắc tơợ t’nơơm cà phê. Râu rơơm kiêng bhlâng âng zi cóh xoọc đâu nắc đơớh vêy chính sách zúp zooi ooy zên pa câl đoọng ha đhanuôr, k’đơơng apêê doanh nghiệp đương câl cà phê. Zên bhrợ têng bấc, đhanuôr vêy thu nhập nắc pr’ắt tr’mông liêm choom lấh mơ.

Chr’hoong Mường Ẳng xoọc vêy lấh 3.100 hecta cà phê, cóh đêếc vêy lấh 1.700 hecta cà phê xoọc ắt cóh hân noo pay pa chô. Đhị đhr’năng zên pa câl cà phê cắh nhâm mâng lâng cắh ơy vêy thị trường nhâm mâng, chr’hoong Mường Ẳng nắc ơy t’bhlâng xay p’cắh bh’nơơn bh’rợ, bhrợ têng bh’rợ tr’câl tr’bhlêy, chêếc zr’lụ đương câl cà phê âng đhanuôr chóh bhrợ, bhrợ têng chi hội cà phê Mường Ẳng. đh’rứah lâng n’nắc, bhrợ têng đh’nớc bh’nơơn bh’rợ cà phê Mường Ẳng tơợ bh’rợ chóh, bhrợ têng, chế biến tước ooy bh’rợ pa câl cà phê sạch, liêm choom ting cơnh xa nay bh’rợ 4C đoọng ting t’ngay ting mót bhrợ lâng Hiệp hội cà phê ca cao Việt Nam, tơợ đêếc chêếc zr’lụ pa câl nhâm mâng, pa zên pa câl cà phê Mường Ẳng. T’coóh Nguyễn Hữu Hiệp, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Mường Ẳng, tỉnh Điện Biên đoọng năl:

Đoọng đhanuôr chóh bhrợ t’nơơm cà phê nhâm mâng nắc chr’hoong vêy cr’noọ bh’rợ zúp zooi ha đhanuôr chóh bhrợ đh’rứah lâng chr’nóh chr’nắp bấc ooy kinh tế cơnh t’nơơm cà phê, t’nơơm mắc ca n’jứah vêy pr’đươi vêy u gâm, pa dưr thu nhập. Đhị đêếc cậ ta đang moon pazêng pr’loọng đông băn a tứch cóh bhươn cà phê, nâu đoo nắc bh’rợ thu nhập bấc pa bhlâng đoọng ha đhanuôr cóh muy đhăm bhrợ têng, cơnh đêếc đhanuôr yêm têêm bhrợ têng.

Tơợ râu la lua đoọng lêy bh’rợ chóh bhrợ cà phê cóh Mường Ẳng công cơnh bấc zr’lụ chóh bhrợ cà phê n’lơơng cơnh Sơn La cóh xoọc đâu nắc cắh ơy vêy bh’rợ pác bhrợ crêê cơnh cóh bh’rợ chóh lâng đơơng pa câl. Pazêng vel đông đơớh vêy bh’rợ bhrợ têng crêê cơnh lâng vêy chính sách la lay cơnh đoọng zúp zooi manuýh chóh bhrợ cà phê, vêy cơnh đêếc nắc ha dợ vêy choom bhrợ t’váih râu liêm crêê đoọng ha đhanuôr pa dưr dal thu nhập, đoọng pa chô ooy zên đươi dua cóh bh’rợ bhrợ têng lâng chóh bhrợ cớ cóh hân noo t’tun./.