X'ră: Nguyên Nhung, Lan Hương

               T’ngay 18/12/2013, đhiệp 45 c’moo t’ngay bhrợ t’váih đơn vị pân đil pa đhiêr xe Trường Sơn âng đh’nớc Anh hùng lực lượng Vũ Trang Nguyễn Thị Hạnh, 42 pân đil chiến sỹ pa đhiêr xe c’moo ahay, nâu kêi 5 ch’nắc ơy lấh chêệt bil. Bhiệc tr’lưm lâng apêê a moó cóh t’ngây tr’lưm mặt truyền thống pr’hay chr’nắp pa bhlầng. Bêl đâu, apêê PV Nguyên Nhung, Lan Hương ơy lưm apêê a moó lâng vêy bh’ar x’rắ: “ t’ruíh âng pazêng pân đil pa đhiêr xe Trường Sơn”:

            C’moo 1968, đhr’năng tr’zêl tr’pănh cóh chiến trường miền Nam ting k’đháp k’ra, ác liệt cắh dzợ cơnh, đợ apêê chiến sỹ vêy kinh nghiệm nắc bơơn k’đươi tước đâu. Đảng uỷ, Bộ tư lệnh Trường Sơn ơy quyết định bhrợ t’váih k’bhúh pân đil pa đhiêr xe Trường Sơn đoọng zooi k’bhúh cửa khẩu. T’ngay 18/12/1968, đơn vị pân đil pa đhiêr xe Trường Sơn bơơn ta bhrợ t’váih lâng biên chế pazêng lấh 40 a moó zêng cóh rúh 18 -20 c’moo. N’đhơ nắc pân đil, đhơ cơnh đếêc nắc apêê zêng bơơn ta zao bhrợ bhiệc h’lệêng nắc cơnh âng đơơng súng ch’rắh, ch’na đh’nắh tợơ Vinh ( Nghệ An) moót zao đhị apêê cửa khẩu c’lâng 12, 18, 20, 22… Bêl k’đươi nắc apêê z’lấh cửa khẩu âng đơơng tước chiến trường miền Nam, chở apêê thương binh tợơ miền Nam glúh ooy miền Bắc pa dứah… apêê nâu, nâu kêi zêng t’coóh đhưr, đhơ cơnh đếêc nắc đhơ đhơ ngai cung dzợ hay gít pazêng râu bhiệc bhrợ âng đay cóh chiến trường ahay. A dích Nguyễn Thị Thuý, ắt đhị chr’val Hạ Hồi, chr’hoong Thường Tín, Hà Nội truíh:

            Cóh chiến trường zập ngai cung vêy pa chắp cóh loom đay nắc n’đhơ đhưr oó lấh ta bhúch. Apêê a noo bộ đội c’rơ đhưr ắt cớ cóh chiến trường tr’zêl tr’pănh lâng a rập nắc azi cung ting ắt, dzợ c’rơ dzợ ting tr’zêl tr’pănh. Ha dang đấh pa chô k’tiếc k’ruung  nắc đấh chô lâng vel bhươl, ha dang k’tiếc k’ruung cắh ơy bơơn pa chô nắc pa zay cớ đoọng tước bêl bơơn pa chô têêm ngăn cơnh t’ngay đâu. C’rơ âng a zi đui cơnh cr’liêng chuốh cóh bãi biển.

            Bấc zệt c’moo ơy lấh, đhơ cơnh đếêc nắc tước nâu kêi, pazêng a chắc đhr’đấc, k’ruung tâm, c’lâng p’rang ơy z’lấh cóh g’lúh tr’zêl tr’panh lâng a rập dzợ cóh a cọ a bục âng apêê pân đil pa đhiêr xe Trường Sơn, doó ngai choom h’vil. Hâu choom h’vil tu râu k’đháp k’ra cắh dzợ cơnh lâng râu zr’nắh xr’dô cơnh bhiệc bha lầng 050, z’lấh đhr’đấc lâng k’ruung đác Cơn Siêu, Cha Lo… cóh đâu cắh mưy z’lấh đhr’đấc nắc dzợ zập g’lúh lướt cắh năl chệêt bil, c’lâng mưy n’đắh nắc da dinh đhâng, mưy n’đắh nắc a ral t’huung đhậu ooy chóh, k’ruung đác nắc nong đhậu pâm bhroọt, cóh ping a cộ nắc bom bi, pháo pr’tóh ang zêng pleng… pazêng râu đếêc nắc ơy lóih lâng apêê pân đil pa đhiêr xe Trường Sơn. A ngắh Lê Thị Bích Ngà, ắt đhị phường Linh Dương, thành phố Móng Cái, Quảng Ninh truíh: Lướt nắc zêng cóh hi dưm, ha dợ đèn xe nắc pa ang cóh dứp a năm, cắh choom đươi đèn pha oó đoọng a rập bơơn lêy. C’lâng k’tốch nắc zr’nắh k’đháp, a zi pa đhiêr xe nắc h’lị lêy tợơ t’nol chóh vêy sứt vôi bhoóch mị   c’lâng n’đắh. ma nuýh pa đhiêr xe Lê Thị Bích Ngà hay cớ pazêng g’lúh lướt bhrợ, z’lấh apêê c’nắt c’lâng tâm k’ruung bêl đác túh chô:

            Pazêng c’lâng tâm k’ruung đác đhậu tước 1m nắc lướt z’lấh, đhơ cơnh đếêc đương hớơ đác cung cắh choom đhuônh rệê, dzoóc tước 1,2m cung pa zay z’lấh. Tu apêê bhrêy tắh cóh thùng xe, cắh lướt z’lấh nắc apêê chêệt crool. Ha dang lướt cắh liêm dzung, liêm ga nắc buôn đác p’loong zêng xe lâng ma nuýh, tu cơnh đếêc nắc bêl túh cóh Thượng Lào nắc zêng z’lấh cóh k’ruung tâm đác nắc đoo.

            A dích Đỗ Thị Mùi, ắt đhị chr’val Sơn Đông, thị xã Sơn Tây bele đếêc nắc tu đhang ma nuýh k’tứi nắc pay bi đông đớc cóh hoọng đoọng dzung choom đặ ga. A dích Đỗ Thị Mùi hay cớ:

            Bêl ắt cóh đơn vị crêê a rập năl, apêê pănh đạn nắc a cu mút ooy joọm n’loong, pr’đoọng bhlầng nắc xe doó c’lâm, bêl đếêc nắc chở apêê đha đhâm c’mâr xung phong, pr’đoọng bhlầng zập ngai zêng têêm ngăn. Hânnoo boo nắc đác k’đoọng đhậu, vêy bêl ch’đéh ooy a chắc ooy tay lái, bhrợ ha cu c’lâm, đhơ cơnh đếêc dưr lái cớ đoọng tước chiến trường loon đấh. bhrợ zr’nắh k’đháp pa bhlầng, lướt bele hi dưm k’năm cắh vêy đèn pin, ha dợ xe nắc cắh vêy ổ khoá, nắc pa tếêt điện xe vêy xul, vêy bêl pa tếêt điện cóh hi dưm bhrợ roóh tăm lứch 2 tr’pang têy.

            Nắc ma nuýh vêy bơơn cher đoọng đồng hồ tu bơơn z’lấh c’lâng k’đháp bhlầng, âng đơơng ma nuýh bấc chu, lâng nắc 1 cóh 2 ch’nắc pân đil pa đhiêr xe z’lấh đhr’đấc k’pân bhlưa Việt Nam lâng Lào, đhơ cơnh đếêc nắc a dích Phạm Thị Phan, ắt đhị Thái Thuận, chr’hoong Thái Thuỵ, tỉnh Thaí Bình cắh lêy nắc đoo râu pa hay cóh loom đay. a dích đoọng năl, râu a dích cắh choom h’vil nắc g’lúh zao hàng xang, tợơ Lào văl chô nắc crêê a rập plăm pănh. Bêl đếêc mưy p’nong rốc-két pănh ooy thùng xe bhrợ chính trị viên phó đh’nớc Nam vel đông cóh Nam Định lấh chệêt bil. Mưy a dích bêl đếêc 19 c’moo ha dợ nắc pr’hân lướt moon đoọng chỉ huy năl lâng xang đếêc nắc muy a dích tự têy tập đồng đội âng đay cóh hi dưm. Nắc đoo nắc râu bhrợ ha dích cắh choom ha vil lâng k’noọ pa chắp hơơn n’hang âng liệt sĩ Nam c’moo đếêc ơy bơơn âng chô ooy vel đông cắh:

            Tước t’ngây đâu, a cu pa chắp hớơ, h’cơnh đoọng pr’loọng đông Chính trị viên Nam lướt tớt xe âng cu pa đhiêr, a đoo lấh bil cắh năl ơy âng chô n’hang ooy đông cắh. Tước nâu kêi acu pa chắp, k’noọ hớơ.

            Chô lâng tr’mung tr’méh t’ngây đâu, zập ch’nắc zập tr’mung lalay, zập vel dông, đhơ cơnh đếêc nắc apêê pân đil chiến sỹ pa đhiêr xe c’moo ahay nắc dzợ padưr tinh thần đồng đội, k’đươi acoon ch’châu pa zay bhrợ cha, học hanh liêm ta níh. Apêê a dích, a moó dzợ zư liên lạc, tr’moóh c’rơ tr’mông bêl ca ay jéh, cung cơnh zập bêl lơơng. Ting pa chắp lấh mơ nắc xoọc đâu cóh đợ 40 ch’nắc pân đil chiến sỹ âng đơn vị pân đil pa đhiêr xe Trường Sơn nắc bấc a moót bêl chô tợơ bộ đội tự têêm ngăn pr’ắt tr’mông bêl cắh vêy lương đhưr t’coóh./.