Đha nuôr lâng pr’zớc da dêr! Lấh Mộc bản kinh phật chùa Vĩnh Nghiêm, tỉnh Bắc Giang, t’mêê đâu, Châu Bản lang bhua Nguyễn nắc c’kir g’lúh 2 âng Việt Nam bơơn xay moon nắc C’kir bha ar pa tơ âng bh’rợ xa nay Ký ức bha lang k’tiếc zr’lụ Châu á- TBD âng UNESCO. Apêê đong pa chắp ch’mêệt lêy văn hoá nắc moon, nắc c’kir k’tiếc k’ruung n’đhơ cơnh đêếc Châu Bản lang bhua Nguyễn âi đơơng chr’nắp prang bha lang k’tiếc. bha ar xrắ âng PV Phương Thuý:

# Lấh đhị râu la liêm n’đắh pr’lêy bha ar pa tơ cơnh lâng apêê xrắ âng apêê bhua Nguyễn, râu ca crêê n’đắh bh;rợ xa nay kinh tế- xã hội âng Việt Nam cr’chăl  tr’nơợp thế kỉ 19 tước m’pâng  thế kỷ 20, công cơnh ặt zr’ziêng âng lang bhua Nguyễn lâng apêê  k’tiếc k;ruung n’lơơng, Châu bản lang bhua Nguyễn dzợ vêy chr’nắp pa bhlâng ga mắc. Cóh pa zêng 773 tập, cơnh lâng dâng 85 r’bhâu đơn vị Châu bản, vêy 19 ta la xay moon ghít c’năl n’đắh c’la k’tiếc k’ruung âng lang bhua Nguyễn cơnh lâng 2  quần đảo Hoàng Sa lâng Trường Sa, pa cắh đhị bh’rợ k’đươi ma nứih tước  lướt ch’mêệt lêy apêê đảo, đăng lêy, xrắ đớc,  xrắ đớc t’ngay c’xêê, bh’rợ tr’nêng, ting pấh trông dấc,  cóh biển… Giáo su Phan Huy Lê- Chủ tịch Hội khoa học lịch sử Việt Nam moon: pa bhlâng choom vêy p’xoỌng đợ  ta la châu bản n’lơơng bơơn lêy, pa chắp ch’mêệt lêy vêy cr’liêng x âny xay moon c’la biển đảo âng Việt Nam.

Cóh apêê ta la châu bản moon ghít zr’lụ Hoàng Sa vêy chr’nắp pa zêng 2 quần đảo Hoàng Da, Trường Sa, nắc đhị đhăm k’tiếc, c’noong k’tiếc cóh biển âng k’tiếc k’ruung hêê. Nâu đoo nắc c’noong cóh biển lâng lấh mơ, công nắc đhị  chr’nắp bhlâng tu ahêê năl nâu đoo nắc zr’lụ quần đảo san hô vêy bấc đảo plóh, đảo clệch pa bhlâng k’đháp. Râu 2 nắc lang bhua Nguyễn âi ha dưr bh’rợ k’đhơợng lêy Trường Sa, Hoàng Sa ma mơ lâng k’tiếc k’ruung. Choom năl nắc cắh vêy pay đoọng ha vel đong k’đhơợng lêy, nắc triều đình tước k’đhơợng lêy đhị râu k’đhơợng xay lâng t’ơơi đoọng x’ría âng apêê bhua triều Nguyễn.

Bấc c’bhúh bha ar pa tơ n’nâu công đoọng lêy bh’rợ tr’lúc lâng đớp pay đhị cr’chăl pa dưr âng hệ thống bha ar hành chính Việt Nam lang ahay lâng nâu câi, n’đhơ n’đắh bh’rợ lâng chữ xrắ. Ha dang cơnh cr’chăl tr’nơợp, Châu bản triều Nguyễn bấc bơơn xrắ lâng chữ  Hán lâng chữ Nôm nắc cr’chăl x’ría thế kỷ 19- ha lúh thế kỷ 20, dzợ bơơn xrắ lâng chữ Pháp lâng chữ nâu câi. Thạc sĩ Nguyễn Văn Kết- tạp chí văn thư lưu trữ Việt Nam moon:

K’rong pa zum lâng tr’lúc c’chăl bhrợ t’váih râu tr’xăl ga mắc cóh chữ xrắ lâng p’rá Việt moon za zum, pa bhlâng nắc đhị bh’rợ xrắ hành chính công vụ. cơnh lâng dưr dưr váih âng bh’rợ hành chính âng nhà nước Pháp pa zum lâng bấc bh’rợ tr’nêng hành chính âng nhà nước phong kiến triều Nguyễn, bhrợ t’váih râu tr’xăl tr’lúc p’rá lâng chữ Pháp- hán- Việt… âi cr’đơơng tước bh’rợ hành chính câi nâu.

Bh’rợ UNESCO xay moon Châu bản Triều Nguyễn nắc C’kir bha ar x’rắ âng bh;rợ xa nay hay tước lang a hay zr’lụ Châu A- TBD đoọng lêy. Chr’nắp ga mắc âng c’bhúh bha ar n’nâu, cơnh lâng bấc pr’đơợ liêm la lay cơnh: đơơng râu crêê liêm dal, pa cắh ghít, vêy hệ thống n’đắh bhrợ têng k’đhơợng lêy Nhà nước âng Triều Nguyễn. đhêệng cơnh lâng c’bhúh pa chắp ch’mêệt lêy văn hoá, lịch sử, Châu bản lang bhua Nguyễn nắc bha ar pa tơ tơơm zooi apêê đoo đhị cr’chăl pa chắp ch’mêệt lêy, zư đớc liêm crêê. Tiến sĩ Phan Thanh Hải- Giám đốc Trung tâm zư đớc c’kir cố đô Huế moon:

Đợ bha ar n’nâu cắh muy đoọng zư đớc a năm, nắc choom ma mông đhị  xã hội xoọc đâu. Nắc đoo bh’rợ xa nay ga mắc, a cu pa chắp cắh muy nắc Châu bản a năm, nắc dzợ apêê c’bhúh bha ar pa tơ cóh Viện pa chắp ch’mêệt lêy Hán Nôm lâng apêê Viện pa chắp ch’mêệt lêy n’lơơng công cơnh đêếc. azi âi k’đươi moon ng’cơnh choom vêy kênh đoọng zấp trường đại học, viện pa chắp ch’mêệt lêy zêng vêy bản lâng chữ số âng Châu bản cắh cậ apeê bha ar pa tơ chr’nắp n’lơơng. Vêy cơnh đêếc nắc acoon c’lâng bơơn lêy pa chắp âng c’bhúh pa chắp ch’mêệt lêy, âng sinh viên đại học… vêy bơơn u buôn.

Trung tâm zư đớc k’tiếc k’ruung 1 xoọc ra văng xrắ pa cắh sách, bhrợ têng lâng chữ số lâng bhrợ têng trang web 2 p’rá Việt- Anh n’đắh cr’liêng âng Châu bản lang bhua Nguyễn đoọng xay trúih t’bhứah tước ooy bha lang k’tiếc. bh’rợ bhrợ liêm xang lâng bhrợ bhr’lậ hồ sơ pa cắh UNESCO xay moon Châu bản lang bhua Nguyễn dưr váih C’kir bha ar pa tơ bha lang k’tiếc công vêy bơơn cơ quan chức năng hân đấh bhrợ têng, đoọng Châu bản lang bhua Nguyễn cắh muy cóh k’tiếc k’ruung a năm chắp lêy, nắc dzợ bơơn chắp lêy cóh prang bha lang k’tiếc./.