Cóh t’rúih t’ngay nua, azi t’mêê pa xul bài tr’nơợp xay moon tước râu đhir a vir âng bh’rợ ta bil ha ul pa xiêr đha rựt bêl âi 10 pr’loọng mặ z’lấh đha rựt nắc vêy 3 pr’loọng rạch đha rựt cớ lâng dưr vaih pr’loọng đha rựt t’mêê. Đhị c’bhúh bài “ pa xiêr đha rựt- chính sách bấc, bh’nơơn cắh âi cơnh rơơm kiêng” t’rúih t’ngay đâu, nắc p’têệt pa xul cớ bài 2 cơnh lâng pr’đớc “ ch’đhung zền k’tiếc k’ruung lâng quyền lực apêê pr’loọng”,  xay moon ghít lấh mơ hâu tu cr’đơơng tước đhr’năng đợ pr’đơợ chính sách cắh âi bơơn pa dưr bh’nơơn cơnh rơơm kiêng. Đha nuôr lâng pr’zớc đh’rứah xơợng:

# c’bhúh chính sách crêê tước bh’rợ x âny pa xiêr đha rựt cóh k’tiếc k’ruung hêê bấc tước đợ Quốc hội, Chính phủ, apêê bộ ngành lâng vel đong zêng cắh mặ xay moon crêê bhlâng đợ mơ bấc. n’đhơ cơnh đêếc bh’rợ Bộ, ngành  n’đoo công vêy bh’rợ đhị bh’rợ xơợng bhrợ chính sách pa xiêr đha rựt nắc muy râu la lua buôn bơơn lêy. Nắc bh’nhăn doó k’đháp đoọng xay moon: hâu tu, vêy bấc chính sách bơơn xrắ bhrợ, vêy bấc cơ quan  xay bhrợ  n’đhang cắh âi vêy bh’nơơn cơnh rơơm kiêng. Xang bấc c’moo xay bhrợ chính sách zooi đoọng k’tiếc ặt, k’tiếc pa bhrợ ha ma nứih đha rựt, tước nâu câi nắc dzợ k’noọ 327 r’bhâu pr’loọng đha nuôr acoon cóh đha rựt cắh zấp k’tiếc pa bhrợ, k’tiếc ặt, lấh 274 r’bhâu pr’loọng kiêng bơơn zooi đoọng đác ch’ngaach đươi dua. T’coóh Trịnh Công Khanh, Vụ trưởng vụ chính sách acoon cóh, UB acoon cóh xay moon:

Bộ, ngành n’đoo công rơơm kiêng bơơn k’đhơợng bhrợ chính sách, đoọng pa cắh quyền năng, quyền lực âng đay tu cơnh đêếc bh’rợ ch’mêệt lêy hệ thống chính sách công cắh âi bơơn bhrợ. Pa đhang moon, bh’rợ xa nay đoọng đá ch’ngaach, Uỷ ban Acoon cóh cắh muy bh’rợ xa nay 135 công bhrợ, nắc cớ vêy bh’rợ xa nay zôi đoọng k’tiếc pa bhrợ, đác đươi dua ha đha nuôr acoon cóh đha rựt pr’ặt tr’mông zr’nắh k’đháp, xang n’nắc bh’rợ xa nay đá ch’ngaach vel bhươl âng Bộ NNlâng PTNT lâng muy bơr dự án zooi đoọng âng World bank, cơ quan pa dưr viện trợ âng Ai-len… x’ría  nắc xay moon bh’nơơn cóh muy vel đong, nắc cắh năl pr’đơợ tơợ bh’rợ xa nay n’đoo, cr’đơơng tước cr’dzắc t’gơn, ta uốh ta ruông zấp râu ha dợ bh’nơơn nắc cắh vêy dal.

Ting cơnh Bộ Lao động thương binh lâng xã hội, cr’chăl 2005-2012, pa zêng đợ zên đớc đoọng pa xiêr đha rựt nắc lấh 864.000 tỷ đồng. n’đhơ cơnh đêếc, xay trúih âng Bộ Tài hcính nắc đợ mơ đâu nắc đhêêng 734 r’bhâu tỉ đồng a năm ( ma mơ dâng lấh 90 r’bhâu tỷ đồng/cmoo). Bơơn lấh 12% pa zêng ngân sách nhà nước ta pay đươi. Đợ zên n’nâu bơơn pay đươi ha: bhrợ têng cơ sở hạ tầng, pa choom bh’rợ, bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng, lướt pa bhrợ ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng, bảo hiểm y tế, p’toậtp choom, đong ặt , zooi đoọng bhrợ têng câl bhlêy, zooi đoọng pháp lý, thông tin… ha đha nuôr đha rựt lâng zr’lụ zr’nắh k’đháp. Râu la lua âng đợ zên ta moon n’nâu bhlưa apêê bộ ngành công nắc dzợ choom xay moon, n’đhơ cơnh đêếc, ting cơnh pa dáp lêy nắc muy chính sách bhrợ têng zêng vêy tơợ 5 r’bhâu tước 7 r’bhâu tỷ đồng. bh’rợ Bộ, ngành n’đoo công ting pấh ooy chính sách pa xiêr đha rựt cr’đơơng tước mr’cơnh lâng tr’pác pr’đơợ k’rong bhrợ, bhrợ t’váih p’xoọng râu ha lêêng đoọng ha ngân sách nhà nước nắc bh’nơơn nắc cắh vêy dal. T’coóh Đỗ Mạnh Hùng, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban zấp râu xa nay n’đắh xã hội âng Quốc hội đoỌng năl:

Chính sách xrắ bhrợ, n’đhơ cơnh đêếc pr’đơợ bấc bêl cắh mặ bhrợ têng choom. Bộ kế hoạch k’rong bhrợ thông tin, bấc bh’rợ xa nay nắc đhêêng mặ bhrợ têng 30-40% đợ zên đoọng bhrợ têng cr’noọ âng chính sách. Đhị bêl pr’đơợ âng hêê nắc dzợ  u hắt nắc cớ kiêng bấc bh’rợ, tu cơnh đêếc ra pặ chính sách la lấh bấc, la lấh bấc ơl, hâu nắc công kiêng bhrợ, Bộ n’đoo công vêy hun bh’rợ, ngành n’đoo công vêy hun bh’rợ cr’đơơng tước t’gơn cr’dzắc. a zi lướt ch’mêệt lêy, vêy ma nứih đha nuôr lướt học tước lớp 7 pa choom đoọng mr’cơnh cơnh, cắh cậ tước đác đươi dua vêy bêl 3-4 dự án cóh muy bơr vel đong.

Đhr’năng n’nâu cr’đơơng tước cóh muy vel đong vêy bấc chính sách âng Bộ, vêy đoo bấc chính sách âng muy Bộ đh’rứah xơợng bhrợ, n’đhơ cơnh đêếc râu pa zum bhlưa apêê Bộ, ngành nắc cắh lấh liêm choom, bhrợ ta uốh ta ruông zên cr’van lâng acoon ma nứih, nắc bh’rợ tr’nêng, dự án nắc xoọc la lơ. P’căn Đoàn Thị Hậu, uỷ viên Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Lạng Sơn xay moon đhr’năng la lua cóh vel đong âng đây:

C’bhúh đha đhâm c’mâr công vêy zên, tỉnh công ra pặ đoọng pa choom bh’rợ, pân đil công pa choom bh’rợ, đha nuôr bhrợ ha rêê đhuốch công pa choom bh’rợ, Sở LĐTBXH công pa choom bh’rợ, p’too pa choom công pa choom bh’rợ. muy ngai bhrợ muy cơnh lâng công cắh chấc pa zum pa têệt lêy ahêê âi pa choom đoọng n’hâu, đoọng năl g’đách. Cắh ngai k’đươi bhrợ bh’rợ n’nắc lâng công cắh năl bhrợ ng’cơnh đoọng u liêm choom, lâng cr’noọ pa choom bh;rợ đợ mơ bấc học viên đoọng vey báo cáo. Muy cơ quan bhrợ muy cơnh cơnh đêếc cr’đơơng tước đhr’năng cắh ooy u tr’tước.

Bh’nhăn k’rang k’uôl tu pa zêng chính sách pa xiêr đha rựt công dzợ ha lêêng k’rong bhrợ hạ tầng, n’hil ooy bhrợ t’váih  tr’mông lâng pa choom đoọng ma nứih đha rựt  tự dưr z’lấh. Bấc chính sách cắh p’têệt, cr’đơơng  tước muy bơr dha nuôr lâng vel đong đương g’nưm, p’rơơm ooy Nhà nước, cắh kiêng z’lấh đha rựt. p’căn Phương Thị Thanh, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Cạn moon:

Pa đhang moon cơnh chính sách y tế, giáo dục, chính sách đong ặt, k’tiếc ặt xang n’nắc chính sách vặ zên. Zấp râu nắc zooi đoọng trực tiếp. tơợ đêếc, bhrợ t’váih tâm lý chr’hoong cắh kiêng z’lấh đha rựt. lướt ch’mêệt lêy apêê vel đong acu lêy: chr’val cắh kiêng z’lấh đha rựt, cắh kiêng glúh tơợ bh’rợ x âny 135, đha nuôr đha rựt cắh kiêng z’lấh đha rựt tu chính sách âng hêê bấc.

Kiêng pa xiêr đha rựt nắc choom vêy pr’đơợ. Đhị bêl pr’đơợ k;tiếc k’ruung nắc vêy mơ đêếc a năm, nắc cớ pác bhrợ ta tứi ha bấc Bộ, ngành đoọng đh’rứah xay bhrợ cóh muy bh’rợ xa nay cr’đơơng tước ma tr’đơợ, tu cơnh đêếc bh’nơơn cắh dal, cắh yêm têêm. Choom tr’xăl cơnh pa chắp n’đắh pa xiêr đha rựt. tr’xăl tơợ pa chắp k’rong bhrợ tước đươi dua pr’đơợ k’tiếc k’ruung đoọng bhrợ t’váih muy cơnh bhrợ têng t’mêê, la lua lấh, liêm choom lấh, zooi đh anuôr đha rựt z’lấh đha rựt muy cơnh nhâm mâng. Nắc đoo công nắc cr’liêng xa nay x’ría cóh c’bhúh bài xrắ n’nâu. Đha nuôr lâng pr’zớc oó ha vil xơợng cóh t’rúih t’tun./.