Đhanuôr lâng pr’zợc chắp da dêr!

        Ha roo ch’néh dưr bấc nắc cung cắh mặ pa dưr dal tr’mung tr’méh âng đhanuôr, đhr’năng k’tiếc k’bunh hư mốp lâng môi trường nha nhự ting ngân  lấh mơ, nắc muy cóh pazêng râu k’đháp âng bhiệc chóh bhrợ ha roo ch’néh xoọc đâu. Bấc chuyên gia moon, nâu đoo nắc râu cắh liêm âng  bhiệc  bhrợ têng ha roo ch’néh muy pa gít đắh c’nắt âng pa câl đoọng ooy k’tiếc k’ruung lơơng, ha dợ cắh k’rang tước liêm choom đoọng ha đhanuôr- “ râu pa tếêt” bha lầng cóh t’nooi bhrợ têng ha roo ch’néh xoọc đâu. PV Minh Long xay moon đắh đhr’năng nâu.

        Lấh 20 c’moo đâu ătt bhrợ ha roo ch’néh , t’coóh Trương Văn Tài, ắt đhị chr’val An Hoà, chr’hoong Châu Thành, tỉnh An Giang xay moon: bhrợ têng ha roo ch’néh pa bhlầng nắc pay công bhrợ lãi, tu lấh mơ bhiệc đương g’nưm tợơ pleng k’tiếc, g’nưm đhị chr’nắp pa câl, vêy bêl bơơn hânnoo bấc nắc chr’nắp xiêr, bhrợ ha đhanuôr t’luôn ắt zâng lâng k’đháp tu pr’đươi pr’dua bhrợ têng , phân, za nươu zư bhơi ra véh ting dzoọc dal, cóh đếêc pa câl nắc chr’nắp ếp, vêy bêl apêê k’rong câl pa xiêr chr’nắp lấh mơ dzợ:

         bh’nơơn tợơ ha roo cắh liêm mâng, bhiệc pa câl cung lưm bấc râu k’đháp lâng apêê k’rong câl cung pa xiêr chr’nắp dzợ. Đhanuôr nắc kiêng vêy doanh nghiệp k’rong câl pazêng ha roo ch’néh âng apêê bhrợ têng lâng ting pấh pa câl đoọng ooy k’tiếc k’ruung lơơng, đoọng ha đhanuôr têêm loom ắt bhrợ…

        Bhiệc ha dưr k’rơ bh’nơơn bơơn ha roo ch’néh đhị lấh 20 c’moo a hay nắc ơy zúp đoọng ha Việt Nam vêy zập ch’na đh’nắh ha âu đớc cóh k’tiếc k’ruung lâng t’luôn nắc cóh 3 k’tiếc k’ruung pa câl ch’néh bấc bhlầng đoọng ha k’tiếc k’ruung lơơng cóh bha lang k’tiếc. gít nắc tợơ pa câl ch’néh đoọng ha k’tiếc k’ruung lơơng dâng 2 ức tấn c’moo 1995, tước c’moo 2000 nắc dzoóc lấh 3ức 480 r’bhầu tấn, lâng dâng 8 ức tấn moót c’moo 2012. Kim ngạch đơơng pa câl đoọng ooy k’tiếc k’ruung lơơng nắc cung dzoóc tợơ 854 ức đô la c’moo 1996 nắc dzoóc 3 tỷ 600 ức đô la đhị c’moo 2012. đhơ cơnh  đếêc nắc đợ ah roo dưr bấc nắc bh’nơơn âng chô đoọng ha đha nuôr ting xiêr tu zên bạc n’đắh m’ma chóh, phân bón, za nươu zư lêy bhơi ra véh… đh’rứah lâng đếêc nắc đhr’năng k’tiếc k’bunh mốp bênh lâng nha nhự môi trường ting ngân lấh mơ. T’coóh Nguyễn Đức Thành- Viện trưởng Viện pa chắp lêy Kinh tế lâng Chính sách- Trưởng k’bhúh ch’mếêt lêy “ cấu trúc ha roo ch’néh lâng râu liêm choom âng ma nuýh bhrợ têng k’tứi” âng Liên minh Nông nghiệp xay moon: bhiệc bha lầng quyết định apêê bh’rợ âng ngành ha roo ch’néh xoọc đâu nắc thị trường âng đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung lơơng. Apêê doanh nghiệp âng đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung lơơng tu râu liêm choom âng c’la đay nắc vêy c’lâng pa liêm chính sách pa dzoọc bh’nơơn bấc lấh mơ đoọng đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung lơơng. Râu đâu nắc bhrợ váih râu cắh liêm cơnh: bhrợ têng lứch đhị vêy đhăm k’tiếc, bhrợ têng cắh pa gít đhị c’nắt chớih pay m’ma lâng bh’nơơn… bhrợ cr’pân tước bhiệc ha dưr đanh mâng âng ngành bhrợ têng ha roo ch’néh:

        Lêy bhrợ zêng cóh c’lâng bhrợ têng ha roo ch’néh xoọc đâu nắc choom pay ngai bhrợ pr’đợơ đoọng pa dưr lâng r’pặ. ting cơnh a zi năl nắc apêê đong âng đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung lơơng nắc pa zêng ma nuýh lêy bhrợ r’pặ lêy. Đhị pr’đợơ pa chắp chr’mếêt lêy âng zi nắc k’đươi moon cơnh đâu, ahêê lêy pa gít bhiệc k’rong bhrợ têng đhị apêê đong xay xát. Tu nâu đoo nắc zr’lụ bơơn bhrợ t’váih tự nhiên tợơ apêê zr’lụ chóh bhrợ ha roo ch’néh, apêê mặ zêl g’đéch râu cắh pr’đoọng âng thị trường tu vêy xa nay xay moon đắh câl dua nguyên liệu lâng pa câl, đh’rứah nắc zr’lụ kinh tế cr’nhăng choom ting pấh bhrợ têng.

        Lâng râu liêm choom đắh bhrợ têng chóh bếêt âng Việt Nam xoọc vêy, bhiệc bhrợ têng h’mơ bấc, âng đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung lơơng h’mơ bấc nắc cắh chr’nắp mơ bhiệc âng chô bh’nơơn h’mơ đhị bêl bhrợ têng, lâng cóh t’nooi bhrợ têng nắc đoo, đhanuor trực tiếp bhrợ têng nắc âng chô bh’nơơn h’cơnh. Ting cơnh t’coóh Đào Thế Anh, Phó Viện trưởng Viện t’nơơm ch’na đh’nắh, cóh c’lâng bh’rợ xoọc đau, bhrợ têng lâng âng đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung lơơng ch’néh ha roo nắc lêy bhrợ tr’xăl, cóh đếêc vêy bhiệc pa dưr dal t’nooi chr’nắp bhrợ têng âng ngành ha roo ch’néh nắc pa zêng bhiệc lêy bhrợ pr’hân, đh’rứah lâng đếêc nắc lêy t’bhlầng pr’đợơ âng đhanuôr cóh cấu trúc thị trường ha roo ch’néh.

        Crêê tước cấu trúc thị trường ah roo ch’néh nắc đhanuôr xoọc đâu bhrợ têng k’tứi, bh’nơơn bh’rợ ếp, nâu đoo nắc râu bhrợ váih râu bil bal ha đhanuôr. Bhiệc bhrợ têng cóh cr’chăl ha y nắc t’bhlầng zúp zooi đhanuôr. Ha dang kiêng âng đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung lơơng nắc đha nuôr lêy bhrợ liêm choom lấh mơ dzợ, ếh a râu cơnh xoọc đâu nắc tự bhrợ têng, cắh xâng tợơ thị trường. râu chr’nắp bhlầng đhị đaau nắc bhrợ váih apêê k’bhúh pazưm bhrợ têng đoọng pa dưr chr’nắp ha roo ch’néh.

        Đh’rứah lầng bhiệc pa dưr kinh tê-xã hội, têêm ngăn pr’ắt tr’mung xã hội, têêm ngăn, zập zêng ch’na đh’nắh, râu liêm choom âng đhanuôr chóh bhrợ ha roo, muy cóh pazêng bhiệc lêy bhrợ chr’nắp bhlầng nắc cóh đhr’năng pr’đợơ kinh tế ting t’ngay ting pa zưm bhrợ pậ bhứah lâng bha lang k’tiếc. Nâu đoo nắc râu  bhrợ têng tr’nợơp cóh “ cr’noọ bh’rợ cơ cấu ting c’lâng pa dưr dal chr’nắp lâng ha dưr đanh mâng” âng ngành nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl xoọc t’hước tước./.