Đhanuôr lâng pr’zợc chắp nhêr!

Vêy lướt vêy năl, Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cắh nặc mưy đông tù da’dô nắc dzợ 1 đhị lướt l’lêy chi’ớh liêm chr’nắp bhlâng. Đhị t’ruíh Lướt l’lêy cóh sóng phát thanh bêl đâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah tước lưm Côn Đảo ấ.

Côn Đảo nắc 1 quần đảo cóh biển âng tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu lâng dzợ vêy pr’đợc n’lơơng nắc Côn Sơn cắh cậ Côn Lôn. Nâu đoo nắc hòn đảo pậ bhlâng ooy zr’lụ đâu lâng pazêng 16 đảo pậ tứi. moon tước ooy Côn Đảo, apêê buôn k’noọ tước ooy đông tù zr’nắh zr’dô đh’rứah lâng zâp c’cir lịch sử bêl tr’zêl tr’penh. Tu cơnh đâu, bấc ngai nắc ha vil lơi cóh đâu dzợ vêy đhị ặt hoọm chi’ớh liêm bhlâng lâng đác t’viêng liêms. Cắh cậ đợ acoon c’lâng lâng nhựa bhứah liêm đhị zâp toor biển lâng zâp đhị zr’lụ crâng vêy bấc a’chim a’đhắh.

Xoọc bêl hi’bu đăn k’năm, đợ đông Gươl dưr n’léh đhị đợ n’loong pa’pậ ting gợt lâng đhí biển, lâng pr’hoọm t’viêng liêm. Xoọc đâu nắc bêl apêê ra’văng chô ooy phòng ặt đhêy, xang nắc pr’zước moon lướt cha’cha bấc râu pr’dzăm ch’na a’yêm cóh đâu.

Tước ooy Côn Đảo, lêy oó ha vil lướt boọ bhuông lướt ooy đảo, nghiết lêy san hô, âm cha đhâng đhị đảo lâng hoọm biển. côn Đảo nắc 1 quần thể pazêng 16 hòn đảo pậ tứi zâp cơnh, cơnh hòn Cau, Hòn Bông Lan, Hòn Trứng, Hòn Tài pậ, Tài tứi, Hòn Anh, Hòn em…

Đhị Hòn Bảy Cạnh, ta’mooi nắc c’jựch lêy 1 acoon pợ ta bhrợ padưr liêm tứi lâng nhâm mâng, vêy tr’nớt pa’pan ta pay bhrợ tơợ đợ ríah n’loong pa’pậ, cha’tốp lâng gạch, nền ta bhrợ lâng xi măng liêm chr’nắp. đắh hoọng nắc lêy vêy đông pr’noong ta bhrợ padưr liêm sạch đoọng ha pân’đil pân’jứih, vêy đhị ặt hoọm, đắh ngoai nắc dzợ vêy bể đác doọ k’rịa.

Bhi’lúah chi’ớh cóh đâu, pr’zợc nắc xâng tưn taách pr’hay. Đhị râu bhui har, tưn taách liêm nâu, pr’zợc xâng ađay xoọc ặt ooy m’pâng plêệng k’tiếc.

Toor biển cóh Hòn Bảy Cạnh dal lêm mưy cơnh chr’nắp đăn, bhrợ pr’zợc lêy xâng têêm ngăn, k’rêệ loom. Lêy chơớih đợ n’căr san hô, a’puội lâng bấc râu bh’rợ chi’ớh cắh bool lêy, pr’zợc xâng cơnh ngoọ bơơn lêy chô cớ bêl p’niên đh’rứah lâng biển.

Xang ặt chi’ớh bóh cha lêệ cóh ngoai p’răng, pr’zợc lướt lêy chi’ớh chi’ớh đhị zr’lụ crâng đác k’rịa. ting lướt truíh c’lâng k’tiếc k’tứi mơ lấh 1 km, nắc lêy đợ ríah n’loong ắt boọ váih zâp cơnh bhrợ padưr 1 đhị liêm chr’nắp bêl pazưm hr’lục lâng pr’hoọm âng hi’la t’viêng liêm. Lướt dzang tâm đác đha’hư mát, liêm cha’ngaách choom bơơn lêy đợ t’nooi a’xiu ta’tứi lướt bh’lúah cóh đác, cắh cậ đợ ríah n’loong dưr n’léh bhrợ padưr đợ acoon poong k’tứi liêm đoọng ta’mooi lướt dzoọng chi’ớh.

Dưr chô đắh crâng nâu, chô cớ ooy đảo pậ, bhuông k’tứi nắc âng đơơng pr’zợc lướt lêy chi’ớh đhị a’bóc băn Vích âng zâp apêê anoo Kiểm lâm cóh đảo. Côn Đảo nắc đhị ặt lạch bấc cr’liêng bhlâng âng Vích cóh VN, hân noo r’rứah nắc moót c’xêê 4 tước c’xêê 10 âm lịch, tước đâu ahêê choom moót lêy Vích rứah.

Mưy ooy đợ đhị chr’nắp pr’hay bhlâng âng g’lúh lướt lưm lêy cóh Côn Đảo nâu nắc bhiệc lướt bắt hương ping amoó Võ Thị Sáu bêl m’pâng hi’dưm. Apêê xay moon, ping amoó Sáu ma bhưi chr’nắp bhlâng, ngai tước ooy Côn Đảo cung tước bắt hương đhị ping amoó xoọc bêl 8h hi’dưm đoọng zước moon râu pr’đoọng, têêm ngăn.

Lướt chi’ớh xang zâp đhị nắc dzợ ha mơ ahêê lêy lướt chi’ớh zâp đhị c’cir lịch sử âng Côn Đảo. zr’lụ bảo tàng-xoọc mượn đông âng Chúa Đảo tơợ lang Pháp moót zêl ahay, bhrợ đhị đợc p’cắh zâp pr’đươi pr’dua, c’cir lâng bằng chứng ooy zâp bhiệc bhan lịch sử crêê tước đông tù đhị Côn Đảo. côn Đảo cắh cậ Côn Sơn, Côn Lôn nắc đợ hòn đảo pậ bhlâng âng quần đảo pazêng 16 hòn đảo nâu. Đhị râu xay moon âng manứih lướt moon đoọng, ooy đợ ta’la ảnh p’cắh đợc lâng đợ râu pr’đươi đợc p’cắh nâu choom hay k’noọ pr’ắt tr’mung zr’nắh k’đhạp âng đợ apêê ắt ooy tù ta coọp zư cóh đâu.

Trại Phú Hải, nắc đhị bơơn ta lêy trường pachoom cách mạng lâng tang bhươn pậ bhứah lanag liêm cơnh ngoọ tranh ta vẽ lâng n’loong hi’la bhrông, chr’tốp ngói đa’đêng, bhrợ bấc ngai ta’mooi cắh mặ k’noọ lêy, cóh cr’loọng nắc vêy đợc n’hâu. Lướt moót ooy 1 pr’loọng ta croọl đợc manứih pậ bhứah. Đợ mẫu tượng xay moon p’cắh, apêê ắt ooy tù cắh vêy x’xập, ta chọ dzung ooy 1 nam n’dal lâng k’ha riêng bọ nam ta đợc cóh phòng. T’ngay, apêê trứah nam lâng pabhrợ zâp bhiệc bhrợ hi’lêệng zr’nắh cơnh đêếh đhêl, côông gui, k’bhluốt ha’roo, clóh ha’roo…

Truíh c’lâng tơợ đông tù dưr chô pr’zợc choom lướt bắt hương đhị đông bhuốih t’coóh Phi Yến. ting cơnh bh’lêê bh’la xay truíh, t’coóh vêy pr’đợc nắc Nguyễn Thị Răm,  nắc k’điêl âng Bhua Gia Long. Đhanuôr cóh đâu truíh, nắc tu zêl cha’groong bhua oó zước pay đắh lơơng đoọng zêl tr’lêệng, nắc t’coóh ta vay zi’nắh lâng croọl đợc cóh dading k’coon n’jứih âng t’coóh xoọc bêl lướt mứt lâng k’conh, tu zước moon đoọng k’căn lướt đh’rứah nắc k’conh glâm lơi cóh biển, xang nặc k’coon nâu bơơn đhanuôr đơơng tập lơi. Đhị đông bhuốih t’coóh Phi Yến cắh ha mơ ch’ngai nắc ping Cô, đhị bhuốih t’coóh Phi Yến lâng ping Cậu, đhị bhuốih k’coon Cải, k’coon n’jứih âng t’coóh, pr’đợc ting cơnh xa’nay t’ruíh âng đhanuôr cóh đâu.

Cr’chăl âng đợ g’lúh lướt lưm nâu, pr’zợc choom lướt xe máy ooy chợ Côn Đảo đoọng câl hun pr’hêl đơơng chô ooy pr’loọng đông. Xe máy cóh đâu thuê ting giờ, ting g’lúh, doọ vêy dal zên. Thuê xang nắc chroót xe cứ đợc cóh cr’loọng c’lâng, đợc chìa khoá, cắh vêy chấc pay bha ar pa’tơ râu rị. đhanuôr cóh đâu liêm ta’níh bhlâng. Bơơn xay moon râu yêm chr’nắp colhs đâu nắc cr’liêng bàng, mứt cr’liêng bàng, mực lâng a’xiu mú bhrông nắc acu cung lêy pay m’bứi pr’đươi đoọng câl bhrợ pr’hêl, xang nặc lướt lêy chi’ớh cóh thị trấn, hay chơợ đhị đha’hư liêm cóh đâu.

Buôn lêy zâp g’lúh lướt lưm Côn Đảo bêl k’noọ chô nắc óch óih bhrợ trại cha mực, âm bia lanag bóh a’bhoo, ngô đhị toor biển. xoọc hi’dưm biển cha’cêết lấh mơ t’ngay, hân đhơ cơnh đêếc ting xâng xa’nưl âng đác biển bêl hi’dưm nắc xâng lalay cơnh.

Chô đắh Côn Đảo xang đợ t’ngay đhêy ắt cóh đâu, ta’mooi nắc dzợ ặt zư đợc đợ c’léh bh’rợ âng đhr’vư lâng n’loong, râu nặ đha’hưm ang biển, đhí, râu nặ âng bhơi k’tang lâng đh’riwng xa’nưl âng đác, âng a’chim a’đúh zr’lụ crâng. Cóh Côn Đảo, pr’zợc nắc bơơn ắt mamung lâng lêy xâng liêm gít pr’ắt tr’mung nâu, cắh vêy nặc mưy râu pr’noo./.