Zr’lụ da ding k’coong âng tỉnh Quảng Nam vêy 4 rau acoon cóh bha lâng, pazêng vêy: Cơ Tu, Xê đăng, Cor lâng Giẻ Triêng… cóh pazêng apêê acoon cóh n’nâu xoọc zư đớc bấc rau văn hoá chr’nắp pr’hay âng la lay cơnh. Cóh đêếc, bh’rợ bhrợ têng x’nul, bộ Gu âng manuýh Cor, tân tung da dặ, bh’rợ taanh n’đoóh a doóh Cơ Tu t’mêê vêy ta xay moon nắc c’cir văn hoá phi vật thể âng k’tiếc k’ruung nắc rau tr’haanh pa bhlâng âng pazêng đhanuôr acoon cóh đhi noo xoọc ắt mamông đhị tỉnh Quảng Nam. Tơợ rau chr’nắp pr’hay la lay n’nắc, đh’rứah lâng cr’noọ bh’rợ liêm choom âng tỉnh, Quảng Nam xoọc bhrợ têng muy dự án đoọng pa dưr du lịch p’têết lâng bh’rợ zư lêy văn hoá cóh zr’lụ da ding k’coong cóh 5 c’moo hay y. Tấn Sỹ, CTV Đài P’rá VN xay truíh.

     Chr’val Trà Kót, chr’hoong Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam nắc zr’lụ dzợ zư đớc bấc rau chr’nắp pr’hay âng bh’rợ bhrợ pa dưr x’nul lâng bộ Gu âng đhanuôr Cor. Êếh rau tước bêl nhà nước xay moon nắc c’cir văn hoá phi vật thể cấp k’tiếc k’ruung, nắc l’lăm đêếc, cóh bh’rợ pa bhrợ lâng ắt mamông, manuýh Cor ta luôn vêy cr’noọ zư đớc rau chr’nắp pr’hay văn hoá âng acoon cóh đay. Lâng đhanuôr Cor, bh’rợ bhrợ pa dưr x’nul, cắh cậ bộ Gu cóh bh’rợ tắc t’rị nắc vêy chr’nắp pa bhlâng cóh cr’noọ, bhrợ t’váih rau la lay âng đhanuôr lâng chrooi đoọng zư pa dưr bh’rợ ắt zazum cóh bhươl cr’noon. Đoọng đhanuôr ha dưr dal cr’noọ bh’rợ chắp hơnh rau chr’nắp pr’hay âng văn hoá acoon cóh đay, chr’hoong Bắc Trà My ơy vêy bấc bh’rợ chr’nắp pr’hay. Pr’căn Huỳnh Thị Thuỳ Dung, Bí thư huỵen uỷ Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam prá:

P’loon tơợ apêê g’lăng z’hai, manuýh t’coóh ta ha vêy c’năl lâng chr’nắp bhlâng nắc choom zư đớc rau chr’nắp pr’hay âng văn hoá n’nâu, đoọng pa dưr cóh apêê t’coóh ta ha, cơnh đêếc nắc văn hoá n’nâu ắt cóh 3 lang manuýh nắc apêê t’coóh ta ha, apêê doọ ơy lấh ta ha lâng apêê lang ta đhâm c’mor, ađoo ắt zazum cơnh đêếc nắc vêy choom ng’zư đớc nhâm mâng.

    Cắh muy cóh Bắc Trà My, nắc đhị apêê chr’hoong da ding k’coong n’lơơng vêy bấc đhanuôr Cơ Tu ắt mamông, nắc đợ rau la liêm cóh tân tung da dặ, cắh cậ rau ta béch âng apêê pân đil cóh cr’lăng t’taanh, rau chr’nắp pr’hay cóh bh’rợ prá pr’ma, bhrợ bh’noóch… ta luôn bhrợ t’váih đoọng ha đhanuôr công cơnh apêê ta mooi tơợ ch’ngai đăn nắc bơơn lêy rau t’mêê, bơơn lêy bấc rau chr’nắp cóh pr’ắt tr’mông. Nâu đoo nắc vêy ta lêy cơnh pr’đơợ, rau c’rơ, rau chr’nắp pr’hay la lay âng đhanuôr da ding k’coong n’đắh mặt t’ngay lơớp âng Quảng Nam. Lâng tơợ rau c’rơ âng văn hoá, rau chr’nắp pr’hay âng đhanuôr acoon cóh cơnh đêếc, tỉnh Quảng Nam ơy crêê bêl lêy pay du lịch cộng đồng đoọng bhrợ t’váih c’rơ đoọng pa dưr zr’lụ da ding k’coong n’đắh mặt t’ngay lơớp âng tỉnh cóh 5 c’moo ha y. t’coóh Hồ Tấn Cường, Phó Giám đốc Sở VH, TT lâng DL tỉnh Quảng Nam prá:

Quảng Nam vêy p’xoọng tân tung da dặ vêy ta xay moon năc c’cir văn hoá âng k’tiếc k’ruung, cóh Nam Trà My, Bắc Trà My nắc bộ Gu vêy ta xay moon c’cir văn hoá k’tiếc k’ruung nâu đoo nắc cr’van chr’nắp pa bhlâng lâng nắc pr’đơợ đoọng pa dưr du lịch cóh ha y chroo.

    Lâng ooy cr’noọ xa nay pa dưr du lịch cóh da ding k’coong Quảng Nam cóh pazêng c’moo ha y, t’coóh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam xay moon:

C’bhúh dự án g’lúh 3 n’nắc nắc pa dưr du lịch, du lịch da ding k’coong đoọng ahêê zư lêy lâng pa dưr pazêng rau chr’nắp ooy văn hoá lịch sử, cruung đác đươi dua ooy pr’đơợ âng du lịch cộng đổng, cộng đồng ting bhrợ têng du lịch, acu k’noọ 3 c’bhúh dự án n’nâu nắc pa chắp ch’mêết lêy nắc dưr váih đợ apêê dự án năc c’rơ đoọng pa dưr da ding k’coong đoọng ha zr’lụ da ding k’coong Quảng Nam cóh ha y chroo.

    Cóh xa nay bh’rợ dưr váih lang ting ắt bhrợ đh’rứah cơnh xoọc đâu, nắc bấc đợ rau chr’nắp âng văn hoá đhanuôr da ding k’coong Quảng Nam xoọc k’nặ bil. Tu cơnh đêếc, đoọng pa zêng c’cir văn hoá phi vật thể k’tíêc k’ruung cơnh: bh’rợ bhrợ pa dưr x’nul, bộ Gu âng manuýh Cor, tân tung da dặ, bh’rợ taanh n’đoóh a doóh, prá pr’ma lâng bhrợ bh’noóch Cơ Tu… nắc doọ choom dưr bil, nắc bh’rợ bhrợ têng du lịch p’têết lâng bh’rợ zư lêy văn hoá nắc vêy ta lêy xa nay bh’rợ chr’nắp pa bhlâng âng tỉnh Quảng Nam cóh bh’rợ pa dưr da ding k’coong cóh cr’chăl 5 c’moo ha y./.

Miền núi Quảng Nam:

Phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa

    Khu vực miền núi của tỉnh Quảng Nam có 4 thành phần dân tộc chính gồm: Cơtu, Xê đăng, Cor và Giẻ triêng.... Trong cộng đồng các dân tộc này đang lưu giữ nhiều bản sắc văn hóa độc đáo và riêng biệt. Trong đó, nghi lễ phục dựng cây nêu, bộ Gu của người Cor, điệu múa tân tung da dá, nghề dệt thổ cẩm Cơtu vừa được công nhận di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia là niềm tự hào của cộng đồng các dân tộc anh em đang sinh sống trên địa bàn tỉnh Quảng Nam. Từ những đặc trưng riêng biệt đó, cộng với những định hướng chiến lược của tỉnh, Quảng Nam đang xây dựng một dự án động lực về phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa ở khu vực miền núi trong chặng đường 5 năm đến.

    Xã Trà Kót, huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam là nơi còn lưu giữ nhiều nét độc đáo của nghi lễ phục dựng cây nêu và bộ Gu của đồng bào Cor. Không phải đến khi nhà nước công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia, mà trước đó, trong sản xuất và sinh hoạt, người Cor luôn có ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Với người Cor, nghi lễ phục dựng cây nêu, hay bộ Gu trong lễ hội ăn trâu huê có ý nghĩa rất lớn trong đời sống tinh thần, tạo nên sắc thái riêng của đồng bào và góp phần giữ gìn các mối quan hệ trong cộng đồng. Để người dân nêu cao ý thức tự hào trong bảo tồn bản sắc văn hóa tộc người, huyện Bắc Trà My đã có nhiều cách làm khá hay. Bà Huỳnh Thị Thùy Dung, Bí thư Huyện ủy Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Tranh thủ các nghệ nhân, già làng tiêu biểu có những kỷ năng, kiến thức và đặc biệt là giữ được bản sắc văn hóa này để truyền lữa lại cho thế hệ cũ, có nghĩa là nền văn hóa sẽ tiếp ứng qua 3 trung gian thế hệ lớn tuổi, vừa tuổi và thế hệ trẻ tuổi, nó giao thoa như vậy thì mới bảo tồn một cách bền vững.”

    Không riêng ở Bắc Trà My, mà tại các huyện miền núi khác có đông đồng bào Cơtu sinh sống, thì những nét đẹp trong điệu múa Tân tung da dá, hay sự khéo tay của các cô gái bên khung dệt, sự chiêm nghiệm, triết lý trong điệu nói lý, hát lý...luôn tạo cho người dân cũng như du khách gần xa một cảm giác nhẹ nhàng, thi vị và mang đầy hơi thở của cuộc sống. Đây được coi là những tiềm năng, thế mạnh, những nét độc đáo riêng có của đồng bào miền núi phía Tây Quảng Nam. Ông Hồ Tấn Cường, Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam cho biết: từ những thế mạnh về văn hóa, về bản sắc tộc người như thế, tỉnh Quảng Nam đã đúng, khi chọn du lịch cộng đồng làm động lực để phát triển khu vực miền núi phía Tây của tỉnh trong năm năm đến: “Quảng Nam vừa có thêm điệu múa tân tung da dá được công nhận Di sản văn hóa Quốc gia, ở phía Nam Trà My, Bắc Trà My thì bộ Gu được công nhận di sản văn hóa Quốc gia đây là những tài sản vô cùng quý giá và nó là nền tảng căn bản để phát triển du lịch trong tương lai.”

    Về những định hướng phát triển du lịch ở miền núi Quảng Nam trong những năm tới, Ông Lê Trí Thanh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết: “Nhóm dự án thứ 3 đó là phát triển du lịch, du lịch miền núi để chúng ta bảo tồn và phát huy các giá trị về văn hóa lịch sử, thiên nhiên dựa trên nền tảng của du lịch cộng đồng, cộng đồng tham gia làm du lịch, tôi nghĩ rằng 3 nhóm dự án này sẽ nghiên cứu thành các dự án thành phần sẽ là động lực để phát triển miền núi cho khu vực miền núi Quảng Nam trong thời gian đến.”

    Trong xu thể phát triển và hội nhập hiện nay, không ít giá trị văn hóa của đồng bào vùng cao Quảng Nam đang dần phai nhạt. Do đó, để những di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia như: nghi lễ phục dựng cây nêu, bộ Gu của người Cor, điệu múa tân tung da dá, nghề dệt thổ cẩm, nói lý hát lý Cơ tu...không bị mất đi, thì việc làm du lịch gắn với bảo tồn văn hóa được coi là một chiến lược của tỉnh Quảng Nam trong phát triển miền núi giai đoạn 5 năm tới./.