Bấc c’moo đăn đâu, ting lêy zâp c’moo Tây Nguyên bil lấh 25 r’bhâu hécta crâng lâng dưr váih đhị vêy pr’lướt bh’rợ bil crâng dal bhlâng cóh prang k’tiếc k’ruung, bhrợ đợ râu cắh liêm crêê ooy xã hội lâng môi trường. thủ tướng chính phủ nắc ơy moon k’đươi zâp tỉnh lêy cha’mêết bhiệc k’đập c’lâng moót ooy crâng, tr’xăl bh’rợ k’đhơợng zư cóh zâp công ty lâm nghiệp nhà nước đoọng padưr dal bh’nơơn lêy cha’mêết-padưr pa’xớc crâng. Hân đhơ cơnh đêếc, hân đhơ k’đập zâp đắh c’lâng lướt moót ooy crâng, xăl t’mêê zâp công ty lâm nghiệp nắc vêy choom âng đơơng bh’nơơn cha’choom, bêl bấc râu bhiệc cắh liêm crêê dzợ ặt váih, ooy đắh bh’rợ ặt bhrợ, ra’pặ k’đươi đhanuôr âng zâp vel đông, ooy đắh bh’rợ lêy cha’mêết câl pay-bhrợ têng, âng đơơng n’loong lâng ooy bh’rợ âng c’bhúh kiểm lâm?

Pazêng bài Đh’riêng xa’nưl xay moon trông dấc zooi zúp tơợ crâng âng PV Đài p’rá VN ắt zr’lụ Tây Nguyên nắc vêy xay moon đhr’năng lalua đhị Đắc Lắc, tỉnh xoọc bil 2, 3 r’bhâu hécta crâng zâp c’moo.

N’juông 1 lâng pr’đợc R’rộ r’răm pa’hư crâng, xay p’cắh pa’câl k’tiếc k’bunh, xay moon đhr’năng lalua đhị Ea Súp lâng Buôn Đôn, 2 chr’hoong vêy k’tiếc crâng pậ bhứah bhlâng âng tỉnh Đắc Lắc.

# Hân noo boo, zâp đhị cóh crâng Tây Nguyên zêng t’viêng liêm. Hân đhơ đợ đhị crâng ta óch, ma roóh cát bêl hân noo p’răng xơớt l’lăm nắc cung bơơn padưr liêm k’rơ. Hân đhơ cơnh đêếc, bấc đhị k’tiếc cóh tiểu khu 439, crâng g’mrâng Buôn Đôn, đăn lâng k’noong k’tiếc bhươn quốc gia Yok Đôn cung zêng ma bil răng, cắh vêy dưr chặt váih âng 1 t’nơơm n’loong, bhơi k’tang n’đoo. Nâu đoo nắc râu bhiệc bhrợ pa’hư crâng lâng zanươu c’chêết bhơi k’tang, bhiệc bhrợ pa’hư crâng cơnh t’mêê bơơn đươi dua ooy 2, 3 c’moo đâu, cắh dzợ đươi cưa, chuung lâng óch pa’hư crâng-óch bhrợ ha’rêê cơnh l’lăm ahay. T’coóh Y Tri Niê, ắt cóh chr’val Krông Ana-ch’hoong Buôn Đôn xay moon đắh bhiệc bhrợ pa’hư crâng bhrợ ha’rêê đăn đhị bhươn quốc gia:

Đhanuôr zi cắh vêy chấc năl cơnh pa’câl cơnh cóh thành phố, mưy năl bhrợ ha’rêê lâng lướt ooy crâng a’năm. Hadợ lướt ooy crâng nắc đhị bhươn quốc gia cắh ta đoọng. pay a’băng, bơơn a’xiu, cưa n’loong zêng cắh ta đoọng, đhanuôr nắc lêy bhrợ ha cơnh. Nhà nước cung ơy bhrợ bha ar pa’tơ 2, 4 chu ơy, hân đhơ cơnh đêếc đhanuôr cung dzợ bhrợ. Hadang cắh bhrợ ha’rêê nắc ha’ul, hadợ ha’ul nắc váih t’tông, bhrợ cắh liêm crêê phát luật.

Ting lêy lâng crâng g’mrâng cóh chr’hoong Buôn Đôn, đợ đhị crâng âng phân trường Ea Khanh, công ty Lâm nghiệp Rừng Xanh, âng chr’val Chư K’bang, chr’hoong Ea Súp, nắc ting ặt pa’hư k’rơ bấc lấh mơ. Tơợ c’moo k’đập p’loọng crâng 2012 tước đâu, công ty đh’rứah lâng cơ quan chức năng cấp chr’hoong, cấp tỉnh nắc ơy bhrợ têng bấc g’lúh truy quét đoọng zêl cha’groong bhiệc bhrợ pa’hư crâng bhrợ têng ha’rêê, hân đhơ cơnh đêếc, crâng cung dzợ ta bhrợ pa’hư lâng k’tiếc pậ bhứah bhlâng. Pazêng đhị crâng k’ha riêng hécta, xoọc đâu nắc dzợ m’bứi hơơn n’loong bha’nụ trạm kiểm lâm. T’coóh Nguyễn Trọng Hải, phó GĐ công ty lâm nghiệp crâng t’viêng moon, đơn vị cắh mặ zư crâng đhị bhiệc ặt lướt moót bhrợ pa’hư âng kr’bhâu pr’loọng đhanuôr:

Ting cơnh xay moon xoọc đâu k’dâng 180, nắc acu tin nắc đoo cắh ơy lứch, tu dzợ bấc đhị lơơng cắh liêm crêê. Tỉnh, chr’hoong, chi cục kiểm lâm lướt, xiêr hân đhơ cơnh đêếc nắc mưy t’bhlâng zư lêy a’năm. Moon k’đươi cung lêy bhrợ rơợng nhâm, liêm ta’níh cơnh đâu cơnh tốh. hadợ đhanuôr cơnh đêếc nắc lêy toom bhrợ ha cơnh?

Đh’rứah lâng bhiệc bhrợ pa’hư crâng r’rộ r’răm, cóh Ea Súp dzợ dưr váih bấc bhiệc chấc xăl đoọng k’tiếc lâm nghiệp cắh liêm crêê. Lấh mơ nắc bhiệc bhrợ pa’hư crâng-pa’câl k’tiếc dzợ dưr váih nắc mưy bh’rợ bơơn bấc zên âng bấc ngai. Tu cơnh đâu, lấh mơ k’tiếc crâng t’mêê pa’hư cóh công ty lâm nghiệp Rừng Xanh, kr’bhâu hécta âng lâm phần công ty lâm nghiệp Chư Mlanh, k’ha riêng hécta crâng ta pazao đoọng cóh chr’val Chư Kbang lâng bấc k’tiếc n’lơơng âng zâp chr’val k’đhơợng zư, nắc dưr váih ha’rêê ha’lai. K’ha riêng pr’loọng đông đhanuôr tơợ Tây Ninh, Bình Dương, Bình Phước, zêng ba buôn câl pay k’tiếc crâng cóh Ea Súp đoọng bhrợ padưr đhị bhươn chóh cao su. Bấc đhanuôr cóh chr’hoong, cóh tỉnh cung ơy câl cắh liêm crêê tơợ 2, 3 hécta tước k’zệt hécta k’tiếc đoọng đươi bhrợ. Anoo Nguyễn Văn Phúc, ắt cóh thị trấn Ea Súp, manứih ơy taluôn bhrợ bh’rợ pa’hư crâng pa’câl đoọng k’tiếc đoọng năl, hân đhơ k’tiếc bơơn bhrợ têng cắh liêm crêê nắc bhiệc câl ba buôn bhlâng:

Moon zr’nưm nắc k’tiếc crâng cóh đâu, hadang ngai bhrợ têng lưn lơớp nắc apêê bhrợ c’pân cơnh đâu cơnh tốh. hân đhơ cơnh đêếc, hadang ơy bơơn bhrợ 1 đhị nắc cắh ngai moon ta’moóh râu rị. bhrợ xang 1 bêệ nắc choom ặ. Mưy lêy príh doóh paliêm, bhrợ têng 1 hân noo ơy, tơợ hân noo t’tưn nắc ting ặt bhrợ hơơn ặ, cắh ngai chấc ta’moóh moon.

Pa’hư crâng-pa’câl k’tiếc nắc râu ba buôn bhlâng, tu cơnh đâu bhiệc nâu ặt dưr váih ting t’ngay ting bhứah k’rơ a’năm. Cơnh cóh tiểu khu 439, crâng g’mrâng chr’hoong Buôn Đôn, crâng t’mêê ta pa’hư ooy 2, 3 c’moo đâu, xoọc ooy cr’chăl ặt đương UBND tỉnh Đắc Lắc lêy cha’mêết, nắc đợ cr’liêng xa’nay xay moon pa’câl, đoọng vặ k’tiếc crâng cóh đâu dưr váih bấc k’rơ. T’coóh Y Son Niê, ắt cóh vel 4, chr’val Chư Ea Bur, tp.Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắc Lắc, xoọc vặ bhrợ 4 hécta ha’rêê đhị zr’lụ crâng nâu đoọng chóh bhrợ a’bhoo đoọng năl:

- Đha’đhi cu t’đang điện, moon tơợ tơợp hân noo, ta’moóh vêy bhrợ k’tiếc cắh. acu moon vêy, zên ha mơ? Ađoo moon 700 1 sào.

- 700 1 sào nắc 1 c’moo ha?

- Â, 1 sào 1 c’moo zên vặ.

-  Đhị đâu âng anoo nắc ha mơ sào?

- Apêê moon 4 hécta, acu ơy đoọng 20 ực. đợ t’tưn nắc câl k’tiếc đăn lấh.

Ting cơnh xay moon âng ngành chức năng tỉnh Đắc Lắc, tơợ c’moo 2008 tước đâu, tỉnh nắc ơy bil lấh 12 r’bhâu hécta crâng. Hân đhơ cơnh đêếc, ting cơnh UB lêy cha’mêết tỉnh uỷ Đắc Lắc moon, đợ mơ nâu cắh liêm crêê cơnh đhr’năng lalua. Zâp cc’la crâng cung moon, vêy 1 k’tiếc ha’rêê k’đhạp đăng lêy lứch, xoọc pazưm ooy zâp clung crâng, tu kr’bhâu pr’loọng đhanuôr acoon cóh m’bứi manứih k’tiếc bhrợ cha lâng kr’bhâu pr’loọng lướt đhấc ắt đhị đâu đhị tốh, xoọc ting t’ngay k’zệ pay k’tiếc bhrợ têng, tệch bhrợ crâng. Hadợ zâp xa’nay bh’rợ têêm ngăn đhanuôr ắt âng chính quyền vel đông, cắh mưy cắh zên cha’groong nắc dzợ bhrợ pa’hư crâng k’rơ bấc lấh mơ. Bhiệc nâu azi vêy xay moon ooy bài nắc a’tốh cớ./.