Truíh c’lâng bhlầng 6 tợơ Sơn La lướt ooy Hà Nội, ch’ngai tợơ Trung tâm chr’hoong Mai Sơn, tỉnh Sơn La dâng 10km, tiểu khu 10, chr’val Hát Lót, tợơ đanh a hay bơơn bấc ngai đhanuôr cóh vel xay truíh tước ooy bánh a xông truyền thống. Ngam, đha hum âng bánh a xông ơy zooi đoọng bấc pr’loọng đong cóh vel bánh z’lấh đha rựt. Ha pruốt nâu, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah lâng Thảo Ly-PV Đài TNVN chấc năl đắh bánh gai Hát Lót ấ!

        Pazêng t’ngay đăn Tết,  truíh c’lâng bhlầng 6 cóh zr’lụ 10, chr’val Hát Lót, chr’hoong Mai Sơn đha hum bhlầng bánh gai. Đh’riêng máy xay ch’néh, clóh hi la xâng đấh lấh hân lấh. T’pếêh óih âng apêê vel bánh toong t’ngay ri dưm zêng r’hố, ra vưng k’ra bhầu bệê bánh đoọng hapêê k’đươi bhrợ. Bấc ơl t’mooi tước ooy đâu đoọng câl bánh bhrợ pr’hêl tết đoọng ha ma nuýh đong, pr’zợc. A moÓ Nguyễn Thị Sinh nắc muy ch’nắc t’mooi tước tợơ Hải Phòng đoọng năl:

        Acu buôn lướt z’lấh cóh zr’lụ nâu, mơ chu lướt nắc a cu zêng câl bánh gai tợơ đâu, đhanuôr bhrợ bánh yêm bhlầng. Nhân bánh đha hum bhlầng, vêy đha hum âng dầu prí, đác cốt k’bhôông, vêy đoo đong dzợ bhrợ lâng tâm phóc dzợ, xâng đha hum lâng yêm pa bhlầng. Câl cha đhị 2-3 chu nắc xâng yêm, a cu kiêng cha bhlầng, ha dang pr’zợc cu kiêng câl nắc a cu zêng ch’ol đoọng câl tợơ đâu.

        Pr’loọng đong a moó Nguyễn Thị Dung nắc muy cóh pazêng pr’loọng đong bhrợ bánh gai tr’nợơp lâng đanh c’moo bhlầng cóh đâu đoọng năl: bơơn ca conh ca căn pa choom đoọng bhiệc bhrợ têng bánh gai Yên Sở-Hà Tây ty a hay, a moó nắc âng bhiệc nắc đoo đấc ooy Sơn La bhrợ cha, tước đâu nắc ơy lấh k’zệt c’moo. XoỌc tr’nợơp nắc bhrợ đoọng ma nuýh đong lâng apêê cóh zr’lụ đăn đâu cha, zập t’ngay pa câl 50-150 bệê lâng chr’nắp pa câl 20 r’bhầu đồng muy bệê. R’dợ nắc bánh gai cóh đâu ting bấc ngai năl tước lâng k’đươi bhrợ. Tước c’moo 2013, zập t’ngay pr’loọng đong a moó pa câl 200-300 bệê bánh, vêy bêl pa câl tước 500 bệê, chr’nắp pa câl nắc 50 r’bhầu đồng muybệê. Cung cơnh a moó Dung truíh: đoọng vêy bơơn bhrợ muy bệê bánh gai yêm nắc pa ghít đhị zập c’nắt bhrợ têng, n’đhơ đhị bhiệc chớih pay hi la prí đoọng tôm. Hi la prí nắc pay đoo hi la tự goóh cóh t’nơơm, cắh choom pay  hi la âng ahêê pa goóh. Ch’néh đệêp đha hum, đheo, trâm cóh đác dâng 2 tiếng, rao pa sạch, n’tóh đoọng ra nhít đác, xang đếêc nắc xay đoọng nhar váih bột mịn. đác a tao  âng đơ yêm, a tuông t’viêng bhrợ nhân- lêy đoo cr’liêng liêm oó xrắh, k’bhông nắc nhar lâng hi la gai tước lơi n’gruông, luộc đoọng ghít xang nắc clóh cắh cợ xay đoọng mịn. xang đếêc nắc luúc bột ch’néh lâng bột hi la lâng đường mơ 1kh ch’néh-1kg đường-3 lạng bột hi la gai. Đoọng pazêng râu đâu ooy máy lúc pa liêm đoọng tr’lúc zêng nắc vêy glúh bánh gai pr’hoọm n’tăm.

        Nhân bánh nắc pay a tuông t’viêng trâm cóh đác dâng 4 tiếng đồng hồ, rao pa sạch, zệê chệên, clóh nhar; k’bhông bhrợ đoọng nhar, tâm phóc pa đing lâng clóh đoọng nhar ( t’ngay tết nắc vêy pa xoọng mứt k’bhông, chr’đhá) đoọng bánh đha hum lâng yêm lấh. xang đếêc nắc r’lúc pazêng lêy mơ 2kg a tuông/1kg đường. Đhị ơy zập pr’đươi nắc ahêê tợơp bhrợ bánh lâng m’bứi bhlầng nắc bơơn tôm 2 bệê hi la muy t’nôm, bhrợ xang nắc ra pặ ooy goọ đớc k’joọc dâng 2 tiếng nắc dấc lơi đớc dâng 2 tiếng, bêl đếêc nắc ahêê ơy choom cha. A moó Nguyễn Thị Dung đoọng năl cớ:

        ĐoỌng bhrợ 1 bệê bánh gai yêm nắc lêy bhrợ zập c’nắt, lêy zập pr’đươi bhrợ bánh, hi la gai nắc rao đoóngạch, lơi n’gruông, zệê đoọng chệên. Ch’néh đếêp nắc pay âng ch’néh đơ yêm bhlầng, chớih lứch m’bhặh, a tuông lâng dầu prí, a zong, tâm phóc nắc pazêng râu cắh choom cắh vêy, bánh gai nắc cha xâng ngam lâng đha hum.

        Cắh muy pr’loọng đong bhrợ đanh c’moo cơnh amoó Dung nắc bấc pr’loọng đong t’mêê pa choom bhrợ lâng tợơp bhrợ bánh gai nâu đhị chr’val Hát Lót, chr’hoong Mai Sơn cung ơy vêy zên pa chô tệêm ngăn, lâng tợơ đếêc nắc ơy zúp đoọng ha pêê z’lấh đha rựt. cơnh pr’loọng đong a moó Nguyễn Thị Vị,vel đong cóh Phú Thọ, bêl đấc ooy đâu pr’loọng đong a moó nắc bhrợ ha rêê đhuốch cơnh: chóh a tao, cà phê lâng băn bh’năn. Đhơ cơnh đếêc nắc cắh zập đoọng k’rang tr’mung tr’méh. Tước c’moo 2009 pr’loọng đong a moó nắc tợơp pa choom lâng bhrợ bánh gai. Pazêng t’ngay tr’nợơp tợơp bhrợ nắc pa câl 2-3 zệt bệê/t’ngay. Tước nâu kêi ơypa câl tợơ 200-300 bệê/t’ngay, pazêng t’ngay liêm nắc 400-500 bệê/t’ngay. Muuy c’moo nắc pr’loọng đong a moó âng chô dâng 100 ức đồng tợơ bhiệc pa câl bánh gai, đh’rứah lâng bh’nơơn tợơ lơơng nắc pr’loọng đong a moó âng chô cung dứp piing 200 ức đồng muy c’moo. A moó Nguyễn Thị Thị Vỵ đoọng năl:

        Lalăm a hay pr’loọng đong zi bhrợ ha rêê đhuốch, đhơ cơnh đếêc tr’mung tr’méh cắh tệêm ngăn. Lêy apêê bhrợ bánh gai nắc a cu cung ting pa choom bhrợ lâng lêy zăng choom, tr’mung tr’méh cung tệêm ngăn lấh.

        Zr’lụ 10, chr’al Hát Lót vêy lấh 180 pr’loọng đong, nắc vêy lấh 50 pr’loọng đong bhrợ bánh gai. Râu chroi k’rong âng vel bhrợ bánh gai, đh’rứah lâng apêê dịch vụ lơơng nắc ơy zooi đoọng zr’lụ 10 ha dưr tước 40% pr’loọng đong zăng ca van ca bhố, 19% pr’loọng zập cha, đợ pr’loỌng đong đha rựt nắc dzợ mơ 2%. ĐoỌng bánh gai yêm lấh mơ, chính quyền tổ 10, chr’val Hát Lót nắc ta luôn t’váih pr’đợơ liêm buôn đoọng apêê pr’loọng đong bhrợ bánh gai ting pấh apêê lớp pa choom đắh tệêm ngăn ch’na đh’nắh âng cơ quan chức năng bhrợ pa choom. T’coóh Lê Sỹ Doanh, zr’lụ 10, chr’val Hát Lót, chr’hoong Mai Sơn đoọng năl:

        Prang vel vêy dâng 50 pr’loọng đong bhrợ bánh gai, cung chroi k’rong hun t’váih pr’đợơ đoọng pazêng ngai lướt bơơn hi la cung vêy zên, apêê t’mooi cung câl tước 2-3 ha riêng bệê zập t’ngay, ơy chroi k’rong đoọng ta bil ha ul pa xiêr đha rựt. đhơ cơnh đếêc nắc cnâu đoo nắc bh’rợ tự dưr váih, cắh ơy vêy chr’nắp lalay, bhrợ têng cơnh pr’đợơ nắc cắh ơy choom bhrợ.

        Tết tước ha pruốt chô, bánh gai Hát Lót nắc pa cắh mặt đhị bấc pr’loọng đong cóh vel bhươl lâng apêê chr’hoong đăn đâu. Bánh gai Hát Lót lâng râu đha hum âng bánh nắc cung ơy chroi k’rong đắh t’bấc râu bánh p’lêê đhị Tây Bắc cóh t’ngay Tết./.